Përmbytje që ekspozojnë abuzimet 25 vjecare

 

 

Shpëtim Luku

 

Ura që lidh Qafë Shtamën me Krujën e për pasojë edhe me kryeqytetin e zona të tjera të vendit është shembur. Edhe ura e Drojes po ashtu. Janë shembur edhe mjaft ura të tjera.  Të vendosura ne kontekstin e përmbytjeve masive që kanë ndodhur në mbarë vendin ato tingëllojnë si disa dëme më shumë në inventarin kombëtar të dëmeve. Mirëpo, krahasuar me dëmet në zona të tjera të vendit që janë shkaktuar deri diku nga fatkeqësi natyrore sikurse janë vërshimi i lumenjve Vjosë, Osum, Seman, Erzen etj, shembja e këtyre urave të vogla, por shumë të nevojshme për qytetarët është dëshmi e një skandali të madh. Sepse këto ura,  janë rikonstruksione, për të cilët janë investuar miliona euro nga qeveria dhe ato nuk u bënë pre e ndonjë sulmi lumenjsh të terbuar. Këto ura modeste shërbenin vetëm si mbikalim mbi përrenj  modestë e po qe se “egërsimi” i një përroi apo edhe rrjedhjet e ujit nga faqet e malit kanë statusin e një “fatkeqësie natyrore”, atëhere kjo do të thotë se asnjë rrugë në territorin malor të Shqipërisë nuk duhet ndërtuar. Por në të vërtetë egërsimi i përronjve dhe rrjedhjet anësorë të ujit nga skarpatetet e maleve thjesht ekspozojnë një punë të dobët të kryer gjatë rikonstruksionit të rrugës. Dhe tashmë që urat dhe pjëse janë  prishur vetëm pas tre viteve, i mbetet atyre që kanë patur nevojë për këto ura dhe këto rrugë të vuajnë pasojat. Dhe viktimat janë qytetarë të thjeshtë, të cillët përvec halleve të zakonshme duhet të përballojnë edhe halle specifike, biznese të këtyre zonave, të cilët kanë humbur mundësinë e kontaktit me tregjet për produktet e tyre etj etj.

Pavarësisht se zakonisht në raste të tilla si ato të përbytjeve të sivjetshme, por edhe viteve të tjera dominon një atmosferë emotive solidariteti, ky fakt nuk ka pse të heqë mundësinë e të vështruarit kritik. Pasi rituali i punëve të dobëta e pa cilësi ka vazhduar përgjatë gjithë viteve të tranzicionit shqiptar ky gjysma e parave të fondeve të destinuara për investimeve publike kanë përfunduar padrejtësisht në xhepat privatë. Nëse korrupsioni në Shqipëri ka qenë në nivele kaq të larta, një “meritë” të madhe për këtë ka keqpërdorimi I fondeve për investime publike. Nëse i hedh një sy rrjetit rrugor shqiptar që mbahet edhe si adresa kryesore ku ka shkuar shumica e fondeve publike gjen rrugë pa standarte, të pambaruara, por të raportuara si  të tilla, rrugë që edhe pse kanë pak vite që kanë përfunduar në fakt duken sikur janë bërë para një shekulli. Në evidencat e zyrtarëve figurojnë qindra milionë euro të destinuara për rehabilitimin e infrastrukturës bijqësore sic janë kanalet kulluese dhe ujitës, mirëpo fakti është paradoksal: përmbytjet shtohen, në vend që të pakësohen. Dhe si për ta vërtetuar shkencërisht lidhjen korrelative të cilësisë së investimit me efektin pozitiv të tij, edhe në përmbytjet e këtyre ditëve u shfaqën raste positive. Psh Kavaja nuk u përmbyt, Tirana pati një përmirësim të ndjeshëm sa i takon këtij aspekti, pikërisht prej investimeve në pikat kritike, Divjaka po ashtu.  Ndaj dhe situata është e tillë, dramatike, shpesh edhe tragjike, ku mjafton vetëm një trill i zakonshëm natyror dhe urat apo rrugët zhduken sikur të mos kenë egzistuar kurrë. Një raport i fundit i Bankës Botërore të pak kohëve më parë nënvizonte një kontradiktë rreth faktit që Shqipëria ka shpenzuar përgjatë viteve më shumë fonde nga të gjithë vendet e tjera në infrastrukturë( në përqindje ndaj PBB-së), por ka insfrastrukturën më të prapambetur, me përjashtim të një vendi afrikan. Ky fakt kaloi pa zhurmë e debat, por në të vërtetë tek kjo kontradiktë fshihen edhe abuzimet gjigande që janë bërë ndër vite me investimet publike. Tek kjo kontradikte duhet gjetur shkaku dhe shpjegimi pse veprat publike shqiptare janë kaq jocilësore, kaq të ekspozuara karshi “presionit” më të vogël natyror, kaq pa standarte. Tek shumat e vjedhura sistematikisht ndër vite nga politikanë e kompani që kanë punuar për konkretizimin e projekteve duhet kërkuar arsyeja pse ne vuajmë kaq shpesh e kaq dramatikisht pasojat. Pse rrugët tona janë burim aksidentesh, pse veprat tona publike pak pasi mbarohen duken sikur kanë vite të tëra që janë ndërtuar pasi janë të amortizuara moralisht, estetikisht dhe fizikish. Kjo e shpjegon faktin që edhe pse janë shpenzuar miliarda euro, të financuara nga buxheti apo të siguruara nga borxhi publik, sërish Shqipëria është një vend pa asnjë problem të zgjidhur njëherë e mirë. Nuk ka të zgjidhur as rrjetin rrugor, as problemin e ujit dhe të energjisë, as sistemin e kanalizimeve dhe të ujitjes së bujqësisë, as turizmit etj etj Këtu duhet kërkuar shpjegimi, në të kundërt, nëse habitemi, atëhere kjo është thjesht një habi injoranti, që nuk shërben, por vetëm e justifikon realitetin dramatik.

Një “hall” biznesmeni dhe 4 probleme të biznesit shqiptar

 

 

Shpëtim Luku

Ndonjëherë përshkrimin më të të mirë të situatës ku ndodhet ekonomia nuk mund ta bëjnë as ekonomistët, as teoricienët apo akademikët, as politikanët. Mjafton një hall biznesmeni që të evidentohen disa problem të saj. G.R është një biznesmen i mirënjohur, me një aktivitet të konsoliduar e fitimprurës. Me pasuri që i shtohet cdo vit, por megjithatë edhe ai e ka një “hall”. “Nuk di c’të bej me afro 20 milionë euro që kam në bankë- më tha një ditë. Kështu halli pacin të gjthë-ia ktheva i buzëqeshur. Qesh ti qesh, por unë vertet e kam hall këtë-tha ai më serioz se kurrë.  Në bankë nuk lihen më se ska asnjë lloj interesi-shtoi. Atëhere edhe unë u bëra serioz dhe fillova të arsyetoj rreth këtij “halli”. Një sasi e tillë parash është një shumë e konsiderueshme, një capital i vërtetë që nuk mund të rrijë i “fjetur” në bankë. Aq më tepër kur biznesmeni këtë profesion ka: shtimin e parave. Pra në këtë këndvështrim të kesh para e të mos jesh në gjendje ti shtosh ata vërtet është një problem që mund të mos e lërë të qetë një biznesmen profesionist. Ndaj edhe unë nisa “eskursionin” tim në të menduar, me pretendimin për ti dhënë ndonjë ide. “Pse nuk iu rri vigjilent këtyre pronave që bankat nxjerrin në ankand mos ble ndonjë gjë që ia vlen e ta zhvillosh më tej. Bankat nuk kanë asnjë pronë që tia vlej-tha biznesmeni. Atëhere këtu unë e stopova preokupimin tim për të qenë sadopak i dobishëm me ndonjë sugjerim dhefillova të mendoj rreth problemeve që shfaq ambienti ekonomik shqiptar.

Depozitues- banka, një marrëdhënië pa asnjë interes

Së pari është marrdhënia  painters e depozituesve me bankat. Aktualisht bankat shqiptare nuk japin asnjë interes për depozitat e qytetarëve. Nuk dëshiroj fare ti futem analizës nëse kjo është e drejtë apo jo, por ama është një shkak shumë i mirë dhe i mjaftueshëm që paratë që qarkullojnë jashtë bankave të rriten, depozitat të ulen(ndonëse deri tani ato mund të kenë ardhur në rritje) dhe qytetarët tiu drejtohet dhënies së parave me fajde apo të bien pre e skemave të ndryshme financiare mashtruese. Bankat shqiptare, pasi kontribuan në strukturimin e kësaj ekonomie shqiptare që nuk prodhon asgjë, pasi cuan në humbjen e afro 1 miliardë eurove në  trajtën e kredive të këqija,tani janë në fazën e reflektimit, por sigurisht, duke shkarkuar pasojat e këtij reflektimi tek aktorë të tjerë sikurse janë depozituesit.

Bankat si pjesëtare skemash korruptive

Bankat nuk ka asnjë pronë që tia vlejë-thotë biznesmeni. Kjo është mëse e vërtetë. Nëse i hedh një sy njoftimeve që nxjerrin zyra të ndryshme përmbarimore që punojnë për llogari të bankave atëhere shikon që ato realisht nuk kanë vlerë. Ato nuk tundojnë njeri për ti blerë. Kjo nxjerr në pah mënyrën se si bankat edhe janë mashtruar, por edhe janë korruptuar. Pasi të të figurojnë mbi 1 miliardë euro kredi e keqe do të thotë se kjo nuk ka ardhur si rrjedhojë e paaftësisë, porse vetë bankat kanë qene pjesë e trekendëshit korruptiv biznesmenë-vlerësues pasurie-staf menaxhues i bankave. Ku secili prej tyre ka patur detyrën e caktuar, por edhe pjesën e përfitimit. Biznesmeni kishte detyrë të siguronte si kolateral një pronë të caktuar, vlerësuesi kishte detyrë të rristë artificialisht vlerën e kësaj prone, kurse stafi menaxhues i bankave të mbyllte sytë  kundrejt praktikës formale.

Biznesi shqiptar, një terren i vështirë tashmë

Të kesh mbi 20 milionë euro depozitë  e të kesh vështirësi të konkretizimit të tyre në trajtë investimi, kjo tregon stadin ku ka arritur biznesi shqiptar. Pra tashmë kemi të bëjmë me një biznes të strukturuar, të konsoliduar, pa hapësira dhe ku ngutja për ti investuar ato mund të përkthehet me dështim. Këtu duhet kërkuar edhe fakti që edhe pse kemi sektorë të biznesut me mbipopullim me protagonist e investime, sërish aty vazhdohet të investohet. Me këtë si duket shpjegohet fakti, që edhe pse qendrat tregtare janë të shumta, sërish investohet në ngritjen e qendrave të reja. Me këtë shpjegohet fakti pse ne kemi cdo kilometër nga një distributor, pse kemi kaq restorante me shumicë, etj etj. Ka ardhur pra një kohë që të bësh biznes në Shqipëri nuk mjafton më vetëm të kesh, por edhe të dish. Të kesh aftësi të identifikosh saktë terrenin e investimit, e më pas ta ndërtosh punën në  formë të tillë që të mund të kesh aftësi konkuruese.

Po investitorët e huaj?!

Dhe pyetjet që ekspozojnë problem vazhdojnë në drejtim të investitorëve të huaj. Flasim për  investitorë të drejpërdrejtë, pasi Shqipëria deri më tani ka patur vetëm invstime të huaja të tërhequr kryesisht në kuadrin e procesit të privatizimit me përjashtim të dy projekteve të rëndësishmë sikurse ishte Statkrafti dhe TAP. Kur qenka kaq e vështirë për vendasit biznesmenë, që janë të aklimatizuar me këtë terren e klimë biznesi, po investitorët e huaj? Për ta mbetet të shpresohet vetëm tek aftësia e tyre për të prodhuar produkte e shërbime unike për tregun shqiptar, pikërisht në saj të zhvillimit dhe eksperiencës që ata zotërojnë

Eksporti si sfidë reale e biznesmenit shqiptar

 

Disa shembuj suksesi dhe “receta” që japin ato

 

Shpëtim Luku

Në Shqipëri, si rrjedhojë e polarizimit të skajshëm social ka një kategori njerëzish që kanë shuma kolosale parash. Këta janë edhe biznesmenë realë, por edhe investitorë potencialë. Edhe në këto caste që shkruajmë këto rrjeshta shumë prej tyre janë duke bërë plane biznesi, projekte. Sepse e tillë është dinamika e jetës.Mirëpo për shkak të ngurtësisë në të menduar dhe kokëfortësisë në të vepruar, shumë nga këto plane biznesi adresohen ne sektorë të tillë, të cilët janë të bombarduar me investime. Në rastin më të mirë të mundshëm, këta kandidat investitorë mund të sigurojnë sukses, por ama suksesi i tyre do të “varrosë” dikë tjetër të sektorit. Në këtë kuptim, këto lloj investimesh nuk kanë asnjë vlerë nga pikepamja zhvilluese e vendit. Psh, mund të ndërtosh një qendër shumë të bukur tregtare, por ajo nuk është e dobishme për vendin, kur kujton se edhe kaq sa ka janë mbi dyfishi i sipërfaqes që mund të suportojë ekonomia e brishte shqiptare.  Mund të ndërtosh zona rezidenciale nëpër asete turistike të vendit, por ata ka shumë rrezik të kthehen thjesht privatizim i këtyre aseteve. Si mund të veprohet atëhere? Si të bëjmë të mundur eleminimin e kontradiktës mes mundësive për të investuar dhe identifikimin e saktë të fushës ku të investohet, në mënyrë që edhe investimi të ketë vlerë për të gjithë vendin? Recetën më të mirë për këtë qëllim e japin disa sipërmarrje në vend, të cilat nga mënyra si kanë vepruar kanë ndërtuar një model që ia vlen të imitohet e të masivizohet. Dhe kur të arrijë kjo ditë atëhere ekonomia shqiptare do të jetë vërtetë një ekonomi e fortë dhe shoqëria do të ketë hyrë në rrugën e prosperitetit real. KA Trading psh është një kompani që për shumëkënd nuk thotë asgje. Dhe me të drejtë, pasi produktet e kësaj kompanie nuk janë për tregun shqiptar. Nuk bën reklamë produkti dhe ska pse të bëjë, përderisa nuk ka tregun shqiptar në focus. Por ama ajo është një nga sipërmarrjet shqiptare, e cila ka zgjidhur problemin themelor që ka cdo sipërmarrje vendase: tregun. Pampersat “Neë Babe” për fëmijët apo edhe ato për njerëzit e moshuar te kësaj kompanie  shkojnë anëkend në botë, deri në Indonezinë e largët. Nëse për të tjerët është problem shitja, KA Trading ka problem vetëm prodhimin, të cilin e ka akoma të limituar, pasi tregun e shitjeve e ka pa limit. Mënyra si ka vepruar themeluesi i saj është tërësisht e ndryshme nga biznesmenët e tjerë shqiptarë. Sepse nuk është filluar me llogari e plane biznesi mbi tregun e vogël shqiptar, por kompania është ideuar e tillë që të prodhojë një product për të cilën kërkesa është botërore. Dhe aktualisht, i gjithë volumi i punës së kompanisë është në të njëjtën kohë edhe eksport.

Një rast tjetër i vlefshëm në funksion të argumentimit të kësaj teze është kompania ELKA. Është një kompani e madhe dhe e njohur prej publikut, pasi të tillë e kanë bërë produktet e shumta që tregton kjo kompania për tregun shqiptar. Mirëpo duke i ditur limitet e tregut të vogël shqiptar, ELKA ka arritur që të depërtojë në tregjet e vështira të importit më “Belino”-n , brandin e njohur të saj. Duke e cuar atë deri në supermarketet e Britanisë. Të bindur se eksporti është mundësia e vetme e rritjes së mëtejshme, por njëkohësisht edhe sfidë e vështirë, sukses i merituar, në planet e afërta të kompanisë është ndërtimi i një fabrike në Rumani me qëllim kapjen e një tregu të madh sikurse janë Polonia, Cekia, Rumania, Ukraina etj. Edhe kuotat e eksportit të kësaj kompanie nuk janë modeste, por përbëjnë një përqindje të mirë në raport me totalin e veprimtarisë.

elka 2Kid-Alb është një tjetër protagonist i mirë në eksport. Edhe pse tregu i brendshëm i ndërtimit duket se po lëviz nga dhënia e lejeve për disa projekte, sërish pika e fortë e kësaj kompanie mbetet eksporti. Nëse merr raportin e shitjeve në vend me eksportin në vitin 2016, ai është gati 50:50 cka do të thotë se tregu rajonal i Kosovës, Maqedonisë dhe Malit të Zi është  “barka e Noes” për tullat e kësaj kompanie gjatë kësaj periudhe të vështirë për ndërtimin si sektor.

Edhe Alumil Albania është një tjetër kompani e dalluar në eksport, me rreth 40 për qind të totalit të veprimtarisë së saj ose rreth 1 miliardë lekë eksporte gjatë 2016.

Prova se mund të jetë konkuruese në eksport ka dhënë edhe kompania e prodhimit të vezëve AIBA. Mirëpo, për fat të keq dhe për arsye që nuk varen aq shumë prej saj, ajo është e lejuar të bëjë vetëm eksport të tipit B. Pra vetëm eksport vezësh për industrinë përpunese, kurse si product tavoline akoma jo. Megjithatë, kompania duket se e ka fuqinë konkuruese dhe është ideuar për një treg më të madh se sa tregu shqiptar.

Në panoramën e biznesit shqiptar ka edhe ndonjë kompani tjetër që është e ndërtuar për më shumë se sa tregu shqiptar, por gjithsesi, kompani të tilla numurohen me gishtat e dorës. Ndaj, nëse dikush është bërë gati të investojë miliona, le të heqë nga koka ide të tilla biznesi si Qendra Tregtare, komplekse banimi, karburante, hidrocentrale etj etj, por  të mendojë të ndërtoje ndonjë kompani, kërkesa për produktin e së cilës është e pakufizuar. Pra të prodhojë me cilësi të lartë e me cmime konkuruese.  Të bëjë një markë të caktuar ‘made in Albania” e me të të cajë “murin” e eksportit. Kjo është sfida reale e biznesmenit shqiptar, kjo është lavdia reale e tij, kjo është sprova e vërtetë e tij. Që sigurisht është një sfidë edhe e vështirë shumë.

Si te reduktosh dilemat e blerjes së një makine?

 

 

Ose një histori personale dhe një propozim për koncensionaret e makinave në Shqipëri

Shpetim Luku

 

Kushdo që është në pozitën e blerësit potencial të një makine padyshim që e ka të qartë panoramën e dhjetra dyshimeve, dilemave, pasigurive e kalkulimeve që  krijohet në një situatë të tillë. Sepse të blesh një makinë nuk është një veprim i lehtë, nuk është një vendim që mund të merret më pak minuta apo brenda pak orësh. Të blesh një makinë do të thotë të pushtohesh e të sqarosh mjaft dilema, tu japësh një e nga një përgjigje shumë pyetjeve. Të blesh makinë të re apo të përdorur?  Të blesh makinë gjermane, japoneze, koreane, italiane apo ndonjë markë tjetër? Të blesh Mercedes, Fiat, Ford, Hyundai, Skoda apo njërën nga dhjetra markat e tjera që gjenden në treg? Të blesh jashtë apo në tregun e brendshëm? Të blesh në privat apo kompani?

Pra mjaftojnë këto pyetje e shumë të tjera si këto për të kuptuar se procesi i blerjes së një makine nuk është fort i lehtë. Le ti marrim këto dilema me rradhë. Të blesh një makinë të re apo të përdorur është një cështje që zgjidhet nga buxheti që ka në dispozicion gjithsecili për të blerë një makinë. Sigurisht, ideale do të ishte marrja e një makine të re, por jo të gjithë e kanë këtë mundësi, ndaj shumica i drejtohet tregut sekondar të makinave. Ndërkohë, duke qenë se buxheti është në limite të caktuara, kjo do të thotë se nuk egziston luksi për të zgjedhur stemën. Aq me tepër që sot diferencat ndërmjet markave sa vijnë dhe reduktohen. Pra me një sasi të caktuar parash mund të marrësh në treg një automjet më të mirë të një marke jo me shumë “prestigj”, ndërkohë që këto para nuk do të mjaftonin për homologen e një marke tjetër, por disi më prestigjioze. Problemi kryesor është vendi i blerjes. Pra, do i drejtohesh tregut privat, të përbërë nga individë të palicensuar e të licensuar, nga persona pa besueshmëri e me besueshmëri, pa përgjegjësi kundrejt teje, marrëdhënia me të cilët përfundon në momentin e përpilimit të aktit të shitblerjes apo ndonjë kompanie të specializuar për këtë qëllim?

DSCN0080Shumekujt i ka rënë rasti të shkojë në tregjet e makinave të përdorura, ku ofrohen marka të ndryshme. Megjithëse makinat janë kryesisht të viteve 2003,2004,2004 pra 10-15 vjecare individët që i shesin ata pretendojnë për një kilometrazh që sjell habi. Thuajse të gjithë thonë që makina që ata shesin ka bërë 140 mijë apo 150 mijë kilometra. Kur ti e shfaq habinë justifikimi, nëpërmjet të cilit ata kërkojnë të të qetësojnë është se mjeti ka qenë në përdorimin e një plake apo gruaje të moshuar. Aq shumë është masivizuar ky justifikim sa tashmë ai është banalizuar dhe është kthyer në një ekspozues i manovrave që bëjnë individë të ndryshëm me kilometrazhin e përshkruar të makinës. Në këtë kuptim, blerja tek individët është një proces me risk, duke u shndërruar në një marrëdhënie jo korrekte e të ndershme. Duke u shndërruar në një lotari, ku produkti mund të të qëllojë i mirë apo i keq.Personalisht mendoj se rruga më e mirë për të siguruar një makinë të mirë e të përdorur është tek kompanitë që merren me tregtimin e makinave të reja, por që kanë filluar tashmë të krijojnë edhe tregun e makinave të përdorura. Më të avancuarat janë Porsche Albania nëpërmjet kompanisë së specializuar të saj Das WeltAuto dhe Auto Star Albania, të cilat janë shumë active në këtë treg. Në ambientet e tyre mund të gjesh oferta shumë të mira, aq më tepër që merr një produkt me garanci, një product, për të cilin mund të kesh të drejtën e kërkimit të llogarisë nëse ai nuk del sic duhet e sic ta kanë premtuar në momentin e shitblerjes. Të blesh një makinë të përdorur në koncensionare do të thotë që të kesh edhe të drejtën e pretendimit për reagim nga ana e shitësit sepse në këtë rast bëhet fjalë për autoritetin e një kompanie që dëshiron të ketë emër të mirë në treg. Prandaj, nisur edhe nga një histori personale do të rekomandoja vetëm marrëdhënie me kompani të tilla që tregtojnë makina të tilla. Ndërkohë, duhet theksuar se koncensionarët e makinave të reja mund të shfrytëzojnë akoma më mirë këtë segment tregu, duke krijuar stokun e makinave të përdorura prej makinave të reja të shitura prej tyre. Deri më tani kanë patur vështirësi, pasi i pengonte TVSH, të cilën duhet ta paguanin dy herë: edhe në rastin kur shisnin një makinë të re, por edhe kur këtë makinë e merrnin pas disa vitesh për ta rishitur si të përdorur. Mirëpo ndryshimet në ligjin e TVSH e kanë zhdukur këtë barrier biznesi, e cila akoma spo shfrytëzohet sic duhet për të krijuar avantazhin e duhur karshi individëve tregtarë të makinave. Por e ardhmja mbetet optimiste.

Performanca e biznesit shqiptar gjatë një viti

 

 

Lexues të nderuar!

 

Sivjet është viti i 14-të I Botimit Kombëtar: “Biznesi Shqiptar: Më të Mirët 2017”. 14 vite mund të mos jenë as shumë e as pak, por janë të mjaftueshëm për tu ndjerë të sigurtë në pohimin se tashmë ky Botim ka krijuar  traditën e vet. Kohëzgjatja e Botimit na siguron gjithashtu në faktin se ai është i mirëpritur. Pasi nëse do të ishte ndryshe do të kishte ndjekur fatin e të gjitha botimeve të tjera, të cilët janë mbyllur akoma pa u hapur. E kemi edhe një shpjegim për këtë. Ai duhet kërkuar tek misioni ynë, tek dëshira për të realizuar një hierarki reale në botën e biznesit, tek kompetenca për të dalluar e vecuar njerëzit që kanë “produkt”, që kanë vepra, që kanë realitete impresionuese, nga të tjerët që kanë fjalë, por skanë biznes.

Gjatë vitit 2016, 200 kompanitë më të mëdha shqiptare realizuan një total xhiroje prej 6.1 miliardë euro, ndërkohë që një vit më parë ky tregues ishte 6.7 miliardë euro.  Pak ndryshim ka edhe sa i takon treguesit të efektivitetit, teksa 200 kompanitë më të suksesshme sa i takon këtij aspekti kanë siguruar një total fitimi prej 620 milionë euro. Kurse një vit më parë ky tregues ishte 720 milionë euro.

100 kompanitë më të mëdha eksportuese shqiptare realizuan një total eksporti prej 660 milionë euro, ndërkohë që 100 kompanitë punësuese më të mëdha(përjashtuar institucionet publike) punësuan rreth 70 mijë vetë. Në listën e 200 kompanive më të mëdha të vitit 2016 pati gjithsej 39 “neë entry” cka tregon se biznesi I madh shqiptar është përgjithësisht I konsoliduar, me protagonistë të spikatur që vazhdojnë të ruajnë pozicione të mira në treg. Disi e ngrirë paraqitet edhe struktura e sektorëve që “furnizojnë” listat e më të mëdhejnve, listat e kompanive me fitimin më të madh, listat e kompanive punësuese dhe atyre kompanive që janë personazhe të rëndësishme në eksport. Këto lista vazhdojnë të dominohen nga subjekte tregtimi hidrokarburesh, lojërash fati, farmaceutike, tregtie etj. Por edhe pse jo në shumicë, jemi të lumtur që në këto lista bëjnë pjesë kompani prodhuese, cka tregon se këto kompani kanë arritur të ndërtojnë një sukses afatgjatë.

Edhe krahasur me të mëdhenjtë e rajonit, performance e të “mëdhenjve të Shqipërisë” është përmirësuar. Dikur kishte diferenca të mëdha, por ata kanë ardhur duke u ngushtuar, cka tregon edhe një lloj suksesi në formalizimin e ekonomisë shqiptare.

Në përfundim, dëshirojmë të adresojmë një falenderim për të gjitha institucionet shtetërore, të cilat bashkëpunojnë me në për hartimin dhe publikimin e këtij libri.

Shpëtim Luku

Qendra Shqiptare për Gazetari Investiguese

 

Fiesta e re, e zgjuar, e sigurtë, e këndshme

 

Në karrierën e saj prej katër dekadash, Fiesta u imponua dhe qëndroi në krye të klasës. Ka disa arsye për këtë, por më e rëndësishmja është se ajo siguron sofistikim për të ngarë një limuzinë të paketuar në përmasa kompakte. Gjenerata e re e Fiesta ofron një përzierje të shkëlqyeshme  të tradicionales me modernen, kështu që edhe para fillimit të debutimit të saj në treg është vlerësuar si një trashëgimtare që do të zgjerojë mbretërinë.

Shpetim Luku

Të kesh mundësinë të “takohesh” me një model të ri makine përpara se ajo të dalë në tregun masiv është një fat dhe realitet intrigues. Sepsenëpërmjet një takimi të tillë ke rastin të mësosh të rejat e modelit të ri, ndryshimet e tij karshi modelit paraardhës që zëvëndëson, teknologjite e përdorura dhe në fund të fundit arsyet se pse klientët duhet të blejnë këtë makinë. Rreth 310 km circuit, ku përfshiheshin autostrada, rrugë urbane dhe ekstraurbane, ishin të mjaftueshme për të siguruar një opinion tejet pozitiv për Fiestën e re që kompania Ford do të hedhë së shpejti në treg. Kam qenë në timonin e tre versioneve të Fiestës së re, konkretisht  Fiesta Vignale, Fiesta ST-Line dhe Fiesta Titanium dhe përshtypja e krijuar nga ato ishte më se bindëse për mua. Në fakt Fiesta ka qenë gjithmonë superiore karshi rivaleve të saj në këtë segment dhe modeli i ri besoj se do i sigurojë vazhdimësinë e lidershipit.

Evolucioni i anës së jashtme

Fiesta e re paraqitet me nje dizajn me elegant. Nuk shoqërohet me ndryshime radikale dhe kjo e ka nje shpjegim. Duke qene lider i segmentit te saj me numrin e makinave te shitura qe nga viti i debutimit ne 1976, atehere ndryshimet në pamjen e jashtme të saj nuk mund të jenë radikale, por përmirësime të saj. Fiesta e re ka me shumë forcë vizuale. Profili anësor është më i vendosur dhe më pak në formë pyke. Përmasat e saj kanë ndryshuar paksa përderisa është 71 mm më e gjatë dhe 13 mm më e gjërë, cka i jep makinës një pamje më të gjatë e më të lartë. Trupi i Fiestës është si një skulpturë, e dizajnuar për të dhënë reflektime magjepëse nën dritat e qytetit. Ndryshimet më të mëdha sa i takon dizajnit të jashtëm janë në pjsën e pasme. Dritat e pasme janë të vendosura në mënyrë të tilla sa krijojnë përshtypjen e shpatullave të gjera. Kurse rrotat unike të Fiestas janë të dizajnuara në mënyrë të tillë për të krijuar iluzionin e lëvizjes edhe kur makina është e ndaluar.

Trupi ofrohet në dy versione, me pesë dhe tre dyer. E para është për praktikën (Trend dhe Titanium) dhe Vignale luksoze, dhe e dyta për Linjen ST të orientuar drejt sportit.

Surprizat e mëdha janë brenda makinës

ford fiesta 4

I pajisur me celësin e makinës në xhep nuk është nevoja të bësh veprimet klasike, si nxjerrja e tij prej xhepit, hapja e makinës me pult etj. Sepse Fiesta e re është e pajisur me sistemin KeyFordFree, një system që bën të mundur njohjen e celësit të makinës. Dhe kur hyn brenda në makinë, sërish nuk është e nevojshme vendosja e celësit, por mjafton shtypja e freksionit, shtypja e butonit start dhe makina është gati për rrugë.

Dhe sapo futesh brenda ne makinë shikon që Fiesta e re, ndonëse një makinë e vogël ofron më shumë hapësirë se sa modeli paraardhës. Në sy të bie menjëherë një tablet 8 inch, i vendosur në mënyrë qëndrore, shumë i lehtë në përdorim, i cili siguron një sërë funksionesh.

Kur teknologjitë e zgjuara punojnë pa pushim në shtëpinë tuaj, ata duhet të bëjnë të njëjtën gjë edhe në makinën tuaj. Kjo është arsyeja pse Fiesta e re është e pajisur me SYNC 3 për ta bërë jetën më të lehtë, B & O PLAY për të bërë udhëtime më zbavitëse dhe një çati të hapur panoramike për të bërë çdo makinë më të këndshme.

Ford SYNC3 është një sistem i fundit që ju mundëson të qëndroni të lidhur dhe të kontrolloni telefonin, muzikën tuaj dhe sistemin e navigimit me komanda zanore intuitive, ose një prekje me ngjyra 8 “. Ajo lidhet me Apple CarPlay dhe Android Auto gjithashtu, dhe me Applink. Ju mund të përdorni disa nga aplikacionet tuaja të preferuara për smartphone, duke përfshirë Spotify. Trafiku Live gjithashtu mund t’ju ndihmojë të shmangni bllokimin. Dhe mund të telefononi edhe një listë të restoranteve lokale vetëm duke thënë “Unë jam i uritur”, ose të hyni në Udhëzuesin Michelin për t’ju ndihmuar të zgjidhni dhe të rezervoni vende për të ngrënë.

Ndërkohë, për të siguruar cilësinë më të lartë të audios për të dëgjuar muzikën e preferuar tek Fiesta e re, kompania FORD sjell sistemin B&O Play si një eksluzivitet i kësaj kompanie.

Manipulimi i plotë i shumicës së sistemeve në makinë bëhet pikërisht përmes ekranit të përmendur. Komanda për sistemin audio, lundrimin dhe komunikimin është e lehtë, intuitive, e ndjekur nga grafika e mprehtë dhe shpejtësia e shkëlqyeshme e CPU. Edhe instrumentat klasikë kanë një cilësi shumë të mirë. Paneli i instrumenteve ka grafikë të qartë dhe shikueshmëri të mirë. E njëjta gjë vlen edhe për kontrollet e kondicionimit të ajrit.  Timoni është shumë i përshtatshëm për  drejtuesin e makinës.

. Plastikat janë montuar saktësisht, në shumicën e sipërfaqeve ka një plastikë të butë dhe gome që menjëherë sugjeron se Fiesta ka ambicie të mëdha. Shoferi ka një pozicion të shkëlqyeshëm dhe një ndjenjë të relaksuar gjatë udhëtimit. Të gjitha komandat në timon janë shumë të lehta për tu gjetur ndërsa ngasim makinën. Në test drive, të gjitha makinat ishin të pajisura me një sistem Start-Stop, dhe nga motorët në ofertë ishin  EcoBoost 1 l  me 140 hp dhe TDCi  1.5 litra dhe 120 hp.  Natyrisht, gama e motorëve të ofruar nga FORD për Fiestën është shumë më e gjërë se kaq

E pra, mjafton një shtypje e butonit dhe fillon një udhëtim më se i këndshëm. Njohja me Fiesta e re ishte përmes një motori 1 liter EcoBost me 140 kuaj fuqi,  i cili është i njëjtë me versionet e 100 dhe 125 kuajve. Trashëgimia e gjeneratës EcoBoost nuk lë hapësirë për dyshim. Lëviz  lehtë trupin, dridhjet tipike  dhe kanë përshpejtim linear. Punon mirë me kambio manuale me gjashtë shpejtësi që të jep një ndjenjë të madhe dhe kur pedali i përshpejtuesit është shtypur fuqishëm. Ndonëse je duke udhëtuar nëpër rrugë të pashkelura më parë e të panjohura për ty, sërish nuk është shumë e nevojshme të jesh vigjilent e në panik sa i takon shikimit të shenjave rrugore. Sepse makina ka Njohësin e Shenjave Rrugore. Nëse një tabelë kufizimi shpejtësi tregon psh 60 km në orë shpejtësi e lejuar dhe ti je mbi këtë shpejtësi, në ekran shfaqen një shenje e shpejtësisë së lejuar duke pulsuar. Ky pulsim zhduket nëse shpejtësia ulet në normën e lejuar nga tabela. Gjithashtu në monitorin qëndror të shfaqen edhe tabelat e mëdha, cka e orienton drejtuesin që të marrë drejtimin e duhur.  Motori i Vignale kishte një performancë të shfrenuar, ku nga marshi i katërt  për shembull vetë makina të “urdhëronte” të kaloje në marshin e 6-të, pa qenë nevoja të kalojemë parë në të 5-in. Fiesta e re ka edhe sistemin EPAS, cka përshtat sistemin e drejtimit me shpejtësinë. Në shpejtësi të ulët sistemi bën që kthesat e rrotave të ndjehen më lehtë duke përmirësuar drejtimin. Në shpejtësi më të mëdha, ajo përmirëson drejtimin. Nëse parakalon ndonjë makinë afër, atëhere një sinjal ngyrë portokalli shfaqet në pasqyrën nga ana e pasagjërit cka lajmëron pikërisht këtë fakt. Nëse duhet të frenosh për ndonjë emergjencë, dritat paralajmëruese të rrezikut hyjnë në punë automatikisht për të lajmëruar shoferët e tjerë. Dritat e frenave flash gjithashtu, duke lajmëruar automjetet pas për një situatë potencialisht të rrezikshme.

Ofertë me motorë bujarë

ford fiesta 7

Sikurse thamë edhe më sipër, oferta që bën FORD nëpërmjet Fiestas së re është një gamë e tërë motorësh.  Ata të benzinës do të jenë  me katër cilindra me kapacitet 1.1 litra me një fuqi prej 70 dhe 85 kuaj fuqi, EcoBoost do të ketë në versionet e 100, 125  dhe 140 kuaj fuqi dhe 1.5 litra TDCi në versionet e 85 dhe 120 kuaj. Edhe pse oferta është e gjërë, sërish thuajse të gjithë janë ekonomik. Konsumi  i kombinuar i karburantit lëviz nga minimumi 3.2-3.3 që i korrespondon motorit TDCi 1.5 litrame 85 kuaj fuqi në 5.2 litra që i korrespondon motorit EcoBost 1.0 litra me kambio automatike me gjashtë shpejtësi. Nëse do të minimizosh konsumin e karburantit atëhere mund të përdoret sistemi Auto Start-Stop. Ky system është më efektiv në trafikun urban, pasi makina në raste bllokimi ose në semafor fiket vetë, por sistemi vazhdon të furnizoje me energji gjërat e domosdoshme si fenerët, kondicionerin, sistemin FordSync3. Kur të jeni gati thjesht duhet shtypur freksioni ose përshpejtuesin.

Një tipar i zgjuar I FORD Fiesta-s së re është Eco Butoni i saj. Ajo zvogëlon shkallën e nxitimit, shpejtësia boshe ulet, shpejtësia e ventilatorit të klimës po ashtu. Të gjitha bashkë, këto gjëra të vogla mund të bëjnë një ndryshim të madh. S

Si përfundim mund të themi që Ford Fiesta e re që pritet të dalë në treg së shpejti është  një makinë e vogël në madhësi, por një gjigant i vërtetë në cilësitë lëvizëse.

 

Aqua Park dhe Adventure Dajti Parc, dy investime të mrekullueshme

 

 

Shpëtim Luku

Kryeqytetit shqiptar iu shtuan së fundmi dy investime: Aqua Park dhe Adventure Dajti Parc. Janë të dyja investime të bëra në një sector që ishte dhe mbase edhe vazhdon të jetë deficitar sa i takon ofertës karshi konsumatorëve.  Kushdo e ka vënë re se sa i takon tregut të argëtimit, Tirana është e varfër, pa shumë alternativa. Koha e lirë në më të shumtën e rasteve kalohet duke projektuar një drekë në një nga lokalet e shumtë. Por argëtimi presupozon më shumë se kaq. Ndaj, Aqua Park dhe Adventure Dajti Parc janë investime më se të mirëpritura, janë goditje në shenjë nga sipërmarrësit e tyre.

Aqua Park e nis me një sukses të vrullshëm

Aqua Park është një kompleks pishinash të mëdha dhe lokalesh shërbimi në zonën e City Park-ut. Ideatori dhe investitori i saj, Artan Mene është shquar gjithmonë për kreativitet në biznes, ndaj nuk është shumë për tu habitur me këtë iniciativë të re biznesi të tij. Nëse duhet të habitemi, atëhere këtë duhet ta bëjmë me nisjen e vrullshme të aktivitetit të Aqua Park-ut, cka dëshmon për një sipërmarrje që do të jetë e suksesshme në vazhdim.  Që nga 25 korriku, dita ku u hap kompleksi, ambientet e tij janë frekuentuar edhe mbi kapacitetin prej 800 vendesh që ai ka. Madje ditë të shtuna e të djela, sipas fjalëve të punonjësve të tij, është shënuar edhe thuajse dyfishi i kapacitetit. Së shpejti, Aqua Park-ut do ti shtohet edhe një pishinë e re dimërore, cka do të bëjë që suksesi i saj të mos përjetohet vetëm në sezonin veror, por edhe ditët e tjera jashtë këtij sezoni.

Dajti Adventurë Parc, endrra e bërë realitet e Met Malos

Dajti Adventure ParkKur biznesmeni Met Malo ndërtoi teleferikun e Dajtit, ai nuk bëri gjë tjetër vecse ndërtoi një rrugë modern, të shpejtë, që të conte për afro 14 minuta në Malin e Dajtit. Por teleferiku nuk mund të ishte i suksesshëm nëse nuk do të përmirësohej oferta në Dajt. Ose e thënë ndryshë, teleferiku do frekuentohej si rrugë e shpejtë dhe komode, nëse shtoheshin arsyet pse qytetari i Tiranës duhet të shkonte në Dajt. I vetëdijshëm për këtë, Malo bëri disa investime të tjera në Dajt, sikurse ishin Hoteli dhe Ballkoni i Dajtit(Bar restorant). Por sërish duheshin oferta të tjera. Arsye më të forta se sa një drekë, darkë apo një xhiro me kuaj në fushën e malit të Dajtit. Ndaj Dajti Adventure Parc është pikërisht ajo që duhej, është pikërisht ajo arsyeja e fortë që duan qytetarët për të marrë rrugën në Dajt e për të kaluar disa orë në mënyrë aktive. Në këtë kuptim, ky investim shkon plotësisht në harmoni me idetë që kishte Met Malo dhe fare mirë mund të quhet endrra e tij e bërë realitet tashmë nga i biri, Klajdi Malo. Dhe nuk ka asnjë diskutim që suksesi do ta shoqërojë edhe këtë iniciativë të bukur.

 

Kur sulmohet biznesi i ndershëm

 

Shpëtim Luku

Ka disa kohë kur  ndonjë media, portale apo edhe individë të ndryshëm nëpërmjet profileve të tyre në fb kanë vënë në focus të sulmeve të tyre kompani të mirënjohura në vendin tonë. Mjafton gjetja e një pakojë orizi të prishur dhe menjëherë nis fushata negative karshi kompanisë që tregton me shumicë atë. Mjafton gjetja e një kutie margarine të prishur mes mijëra produkteve që tregton një rrjet i mirënjohur supermarketesh dhe fushata negative bëhet me intensitet të lartë. Mjafton një kuti kos jo e rregullt dhe mjerë kompania, emrin prodhues të së cilës mban ky kos, pasi mbi të do derdhet i gjithë vreri i “denoncuesve”.  Mjafton një pako fruta të thata të prishur dhe atëhere lajmi merr dhenë dhe bateritë antireklamë shkarkohen pa kursim mbi kompaninë që i tregton me shumicë ato.

Duket pra se një dukuri e tillë po bëhet trend nën emrin e të ashtuquajturës “gazetari investiguese”, por që në të vërtetetë nuk është asgjë tjetër vecse një sulm që  i bëhet biznesit të ndershëm. Natyrisht, të jesh vigjilent në emër të mbrojtjes së interesave të konsumatorit është një gjë për tu përshëndetur dhe një nga funksionet bazë të gazetarisë publike. Mirëpo ky funksion duhet bërë sic duhet, pasi për të realizuar një mision të tillë duhet aftësi dhe kompetencë. Ndryshe rrezikon të kalosh në anën tjetër të gardhit duke u shndërruar në person apo grup personash që përpiqesh të nxish punën e të tjerëve, ti dëmtosh ato, që përpiqesh të stimulosh panik tek konsumatorët, të kontribuosh në përhapjen e krizës së besimit karshi kompanive të caktuara e produkteve që ata nxjerrin në treg. Kjo nuk është as realizim misioni e as ndershmëri. Të nxjerrësh konkluzion mbi një rast e të përgjithësosh një rast është njësoj sikur të konkludosh që udhëtimi me avion nuk është i sigurtë meqënëse qëllon e rrëzohet ndonjehërë ndonjë i tillë.

Të gjitha kompanitë që sulmohen janë liderë të fushave të tyre. Janë kompani që e kanë konsoliduar statusin e tyre të liderit me dedikim karshi konsumatorit, seriozitet në punën e tyre, me cilësi produktesh. Janë kompani që kanë krijuar një imazh të mirë, që kanë kredenciale të shkelqyera në treg. Gëzojnë besimin e konsumatorit me të drejtë sepse këtë e vërtetojnë statistikat ndër  vite. Aktivitetet e tyre kanë ardhur vetëm në rritje. Puna e tyre sa vjen dhe përmirësohet. Është pikërisht konsumatori ai që takohet cdo ditë me produktet e tyre dhe nëpërmjet blerjeve të tij ka dhënë konfirmimin se këto produkte janë më të mirat në treg. Aktiviteti i tyre ka ardhur gjithnjë në rritje dhe kjo sigurisht nuk do të ndodhte nëse këto kompani, stafi menaxhues i tyre do të punonte me parimin për ti shitur konsumatorit “sapunin për djathë”. Përkundrazi, baza e suksesit shumëvjecar të tyre është pikërisht strategjia afatgjatë për të fituar zemrën e konsumatorit, besimin e tij për cilësinë dhe leverdinë e produkteve që këto kompani hedhin në treg. Këto kompani janë të krijuar e drejtuar nga biznesmenë që para së gjithash janë njerëz me integritet, personalitet, karakter, cilësi këto më se të nevojshme për të gatuar një sukses të cimentuar. Drejtuesit e këtyre kompanive e ushtrojnë biznesin edhe si mission e përgjegjësi sociale, duke punësuar qindra e mijëra vetë secili, persona të tillë  meritojnë epitetin e “kuajve që tërheqin ekonominë shqiptare”

Sigurisht, procesi i nxjerrjes së një produkti në treg i ngjan një zinxhiri me shumë hallka dhe ku kompania e prodhimit dhe e tregtimit të shumicës është kryesorja, por që pas saj janë edhe një sërë aktorësh të tjerë që marrin pjesë në proces. A është normale të mendohet se ata që furnizohen nga kompanitë kryesore të prodhimit apo tregtimit të shumicës janë aq syleshë sa të marrin prej këtyre kompanive, produkte me probleme?! Kjo është e vështirë të besohet.

Po a mund të ndodhë, që ndonjë pako produkti pasi del nga magazina kryesore dhe shpërndahet nëpër qindra banakë supermarketesh në pronësi të aktorëve të tjerë minimarketesh të shitësve të tjerë minimagazinash e  raftesh të personave të ndryshëm  të pësojë ndonjë problematikë? Sigurisht, kjo edhe mund të ndodhë. Sepse edhe e gjitha infrastruktura tregtuese dhe burimet njerëzore të saj nuk janë në nivele perfekte sa  të mos presupozohet asnjë gabim. Ndaj, përpara se të ulemi përpara kompjuterit e të lëshojmë të gjitha baterita tona stigmatizuese karshi kompanive të caktuara, përpara se të vrapojmë e të vëmë gishtin tek fajtori, duhet të mendojmë se kjo është një përpjekje mendjelehtë. Dhe e dështuar, pasi përpjekje të tilla nuk janë të afta të rrëzojnë frytet e një pune të gjatë e të lodhshme të bërë nga bizneset e ndershme.

Telekomunikacionet 2016, keq kompanitë, por mirë për qytetarët

celular 3

Shpëtim Luku

A i keni vënë re tendat e hapura nga kompanitë celulare si risi në kërkim të konsumatorëve të rinj nëpërmjet ofertave joshëse? Me numura falas apo internet, sms e minuta pa fund? A i keni vënë re se si përpiqen që në kushtet e një tregu tejet të mbingopur, përpiqen të joshin konsumatorët egzistues të kalojnë nga një kompani në tjetrën, duke ruajtur numrin egzistues?!

Sigurisht që po, pasi, secilit i ka rënë rasti të përballet me të tilla oferta. Janë lëvizje e manovra tregu të  natyrshme e të zakonshme, por që dëshmojnë një realitet: ditë të këqija kanë ardhur për kompanitë e telefonisë celulare. Statistikat që tregojnë performancën ekonomiko -financiare të këtyre kompanive gjatë vitit 2016 e përforcojnë konkluzionin e  stimuluar nga vëzhgimi vizual. Një nga treguesit më të rëndësishëm që tregon efektivitetin e një kompanie është fitimi dhe gjatë vitit 2016 ky tregues ishte respektivisht: 400 milionë lekë për Vodafonë Albania, 155 milionë lekë për Telekom Albania dhe 1.17 miliardë lekë për Plus Comunication. Kurse ALBTelekom duket se ka qenë edhe me dobët se sa kaq, sa i takon këtij treguesi. I krahasuar me një vit më parë treguesi i fitimit ka njohur një përkeqësim të ndjeshëm në dy kompanitë kryesore të këtij tregu: Vodafonë Albania dhe Telekom Albania, pasi në vitin 2015, Vodafonë regjistronte një fitim prej 1.5 miliardë lekëve, pra afro tre herë ë gjysëm më shumë se sa vitin pasaardhës. Edhe më e madhe është rënia tek Telekom Albania, pasi fitimi i kësaj kompanie ka rënë rreth 6 herë në vitin 2016, krahasuar me një vit më parë. Një realitet intrigues sa i takon fitimit paraqet Plus Comunication, e cila e ka përmirësuar këtë tregues mbi 1.5 herë. Por duket se me teper se sa permiresim performance, ky tregues rezulton i tille nga disa masa, sikurse eshte clirimi i kompanise nga barra kreditore, te cilen e kane marre persiper aksioneret e kompanise ne menyre private.

foto cel 2Interneti dhe aplikacionet e ndryshme nëpër smartphonë, masivizimi i përdorimit të tyre duket se ka dhënë ndikimin e tyre negative edhe sa i takon volumit të aktivitetit të kompanive të telekomunikacioneve në Shqipëri. Sepse edhe sa i perket këtij treguesi, tre kompani kanë renie dhe vetëm njëra ka rritje. Konkretisht, Vodafonë Albania ka regjistruar një aktivitet prej  17.4 miliardë lekë gjatë vitit 2016, ndërkohë që një vit më parë aktiviteti i saj ishte  20 miliardë lekë. Telekom Albania ka regjistruar në vitin e fundit një aktivitet prej 11.4 miliardë lekë, ndërkohë që në 2015 aktiviteti i saj ishte 17.8 miliardë lekë.  Po kështu Albtelekon ka regjistruar një aktivitet prej 9.3 miliardë lekë, ndërkohë që në vitin paraardhës ky tregues ishte në nivelin e 14.6 miliardë lekëve.  Plus Comunication vazhdon të thellojë intrigën dhe misterin pasi, gjatë vitit 2016, regjistroi një xhiro biznesi prej  6.5 miliardë lekësh, ndërkohë që në 2015, aktiviteti i saj ishte 2.7 miliardë lekë.

Nga kjo panorama shifrash del konkluzioni se tregu i telekomunikacioneve tashmë është tërësisht i liberalizuar, me të gjitha përfitimet e mundshme të qytetarëve prej këtij liberalizimi. Koha kur kompanitë fitonin shuma marramendëse duket e largët.

 

Makina më e shtrenjtë në Shqipëri? Ja biznesmeni që e ka

 

Një makinë e mirë është  luks që një biznesmen mund tia lejojë vetes. Dhe në fakt, përgjithësisht, biznesmenët shqiptarë lëvizin në makina të shtrenjta dhe komode. Për këtë mjafton psh një eveniment biznesi për të kuptuar që parku i automjeteve personale të biznesmenëve është i larmishëm në marka e modele makinash. Inagurimi i sallonit të ri të Auto Star Albania-s ishte një rast i mirë shpalosjeje të këtij luksi, pasi aty ishin të ftuar rreth 2500 persona, kryesisht nga fusha e biznesit. Dhe në këtë mori mjetesh një kuriozitet është i pashmangshëm. Cili është ai që ka makinën më luksi, cili është personi që e ka makinën më të shtrenjtë në Shqipëri? Ky status I takon biznesmenit Ramë Geci me Roll Royce-n e tij. Makina është blerë në Gjermani për 428 mijë euro. I pyetur nëse makina e tij është më e shtrenjta që lëviz nëpër rrugët shqiptare, Geci përgjigjet me sensin e tij të njohur të humorit: sbesoj se ka ndonjë person tjetër që mund të bëjë budallallëk të paguajë 12 milionë lekë të reja TVSH për një makinë personaleJ. E parkuar cdo ditë në ambientet e Hotel Tiranës, Rolls Royce është edhe një dëshmi fuqie financiare të biznesmenit të njohur shqiptar.

Por ka edhe biznesmenë të tjerë, të cilët preferojnë makina tepër luksoze. I tillë është edhe Samir Mane me BENTLEY-n e tij, një makinë, cmimi i së cilës fillon me 150 mijë euro. Drejtori i Përgjithshëm i SIGAL-it, Avni Ponari përdor një Range Rover, po kështu edhe biznesmenet Artan Mene dhe Irfan Hysenbelliu. Cmimi i kësaj makine shkon diku tek 100-120 mijë euro. Agron Papuli si biznesmen i tregtimit të makinave të reja shquhet për përdorimin e modeleve të reja të makinës që tregton. Psh kohet e fundit ka në përdorim makinën Genesius G80 të Hyundait, një makinë premium që kushton 96 mijë euro. Edhe shumë biznesmenë të tjerë me makina të këtyre niveleve lëvizin.