Kikët, biznesmenë seriozë e humanë

 

 

Nëse do të shtronim një pyetje rreth sektorit të biznesit që ka numrin më të madh të kompanive që operojnë në të, gjithkush do të përgjigjej në favor të sektorit të ndërtimit. Pasi, masivizimi i këtij sektori nuk është vetëm një perceptim i përhapur publik, por edhe një realitet. Numri i kompanive të ndërtimit në vend mund të kapë edhe shifrën e mijërave. Ndërtimi është konsideruar terreni më i lehtë dhe më i përshtatshëm për të bërë biznes nga shumë e shumë vetë, por koha ka seleksionuar dhe ka lënë në lojë seriozët. Ata që në sajë të korrektesës, seriozitetit, transparencës, partneritetit me blerësin, kujdesin për klientin dhe qytetin kanë ndërtuar reputacionin e duhur për kompaninë e tyre. Ndonëse, ndërtimi është shndërruar tashmë në një sektor ku kanë hy shumë biznesmenë e kompani anonime e të dyshimta, që e kanë rritur më tej konkurencën e pandershme në këtë sektor.  Megjithatë, pa më të voglin dyshim, kompania  KIKA bën pjesë në kategorinë e kompanive të shquara të ndërtimit, në kategorinë e më të mirëve të këtij sektori. Nuk është tek ndër më të mëdhatë, pasi të jesh tek më të mëdhenjtë kërkohen edhe disa kushte të tjera specifike, kërkohet të punosh me fonde publike apo me status preferencial të siguruar. Por duke ndjekur filozofinë e hershme të saj, një filozofi që është bazuar në zhvillimin kryesisht të trojeve të familjes,  të kthyera nga konfiskimi i sistemit të dikurshëm, ia ka arritur të bëhet edhe kompani e madhe. Sidomos, në dy vitet e fundit, konkretisht në vitin 2019 dhe në vitin 2020, KIKA e ka rritur ndjeshëm aktivitetin e saj, duke e cuar atë në nivelin e afro 15 milionë eurove.

Edhe treguesi i fitimit, që është i rëndësishëm në gjykimin e ecurisë së biznesit të një kompanie paraqitet në nivele të mira. Me rreth 1.3 milionë euro fitim të siguruar gjatë vitit 2020, KIKA renditet në vendin e 191 ndër kompanitë më të suksesshme shqiptare.

Prej disa vitesh energjitë e kompanisë janë fokusuar në zhvillimin e kompleksit KIKA 2, në fillim të lagjes “Komuna e Parisit”. Është një kompleks me mbi 600 apartamente, me njësi tregtare e me zyra, pra një kompleks jo vetëm banimi, por edhe pune. Pasi shumë institucione e kompani kanë preferuar të zhvendosen aty, për të zhvilluar aktivitetin e tyre. KIKA 2 është një kompleks me koeficent shfrytëzimi 38 për qind, cka nënkupton shumë sipërfaqe të përbashkëta, shumë hapësira të gjelbërta e clodhese, shkurt një mjedis ideal për të jetuar e punuar. Përvec kësaj, kompania është aktive edhe në drejtim të administrimit, cka rrit sërish nivelit e jetesës së përbashkët në kompleks.

Interesant është fakti që drejtuesit e kompanisë KIKA e nisin punën në zbatim të planeve e projekteve të tyre pa presionin e zakonshëm që kanë ndërtuesit në situata të tilla, presione këto që lidhen me shitjen e apartamenteve. Pasi historia e biznesit të tyre i ka mësuar ata që asnjë apartament nuk iu mbetet pa shitur. Dhe kjo e ka një përgjigje. E ka një shpjegim. Gjatë gjithë veprimtarisë së tyre, drejtuesit e kompanisë KIKA, Avenir Kika dhe Sokol Kika kanë patur si objektiv kryesor rritjen e nivelit të jetueshmërisë në objektet që kanë ndërtuar, ndërtojnë e do të ndërtojnë.  Të gjitha projektet janë shquar në këtë drejtim. Në të gjitha projektet e tyre familja shqiptare që ka nevojë për strehim gjen zgjidhjen përfundimtare të strehimit të konsoliduar. Pikërisht në funksion të rritjes së nivelit të jetueshmërisë, kompania KIKA ka përqafuar e para idenë e komplekseve, ide kjo që më pas është ndjekur edhe nga kompani të tjera.

Por Kikët janë ndërkohë edhe humanistë, si pak kush në biznesin shqiptar.

Diku nga viti 2005 një linjë financimi e Komunitetit Europian u destinua për ndërtimin e objekteve arsimorë në Shqipëri. Mirëpo që këto financime të bëheshin konkrete e të trupëzoheshin në formen e një ndërtese shkollore kishte një kusht. Duhej që toka ku do ndërtohej objekti të ishte pronë e komunitetit ose e bashkisë. Çka do të thotë se nëse nuk plotësohej kushti i dytë, humbej edhe financimi i BE-së. Mirëpo në këtë botë ka edhe njerëz brilantë, humanistë të pashoq, fisnikë të vërtetë, të cilët në raste të tilla peshojnë interesin e tyre privat me atë publik e kur peshorja e interesit e përfitimi më i madh anon nga publikja, atëhere bëjnë atë veprim, i cili as nuk mund të imagjinohet nga shumica e njerëzve të tjerë. Sikurse ka vepruar Familja Kika në Tiranë në vitin 2005, duke i dhuruar komunitetit 5000 metra katror tokë, në të cilën më pas do të ndërtohej shkolla Atë Zef Pëllumbi. Sigurisht që në perceptimin kolektiv, ky është një gjest i pazakontë human në një ambient të toksifikuar, ku egoizmi individual ka kapur majat, ku degradimi moral është bërë një fenomen masiv, ku lakmia për pasuri e katandi me çdo mjet e mënyrë nuk po njeh kufi, ku grabitqarët realë e potencial janë bërë lukuni.

Por për familjen Kika ky dhurim ishte dëshmi e vlerave të larta njerëzore, tregues i një botëkuptimi fisnik, sipas të cilit “pasuria nuk duhet të shërbejë për të kënaqur egot tona, por për të ndihmuar të tjerët të ndihmojnë vetveten”- sikurse thote Andrew Carnegie.

Ndaj, sjellja në kujtesë e gjesteve të tilla humanitare është kurdoherë e vlefshme. Pasi, në fund të fundit, “ajo që bëjmë ne për veten vdes së bashku me ne, kurse ajo që bëjmë për të tjerët mbetet e pavdekshme”.

 

 

“Classic Tirana” sjell Maxus e D9 “furgonin më të mirë të vitit”

 

Kompania e njohur e tregtimit të automjeteve të reja, Classic Tirana bën të ditur se ka sjellë në Shqipëri furgonin elektrik Maxus e D9. Ky është një lajm i rëndësishëm për të gjitha kompanitë e distribuimit që veprojnë në vendin tonë, pse jo, edhe për transportimin e punonjësve. Sepse furgoni ka një volum prej 12 metra 3 dhe 350 kilometra pavarësi, cka e bën atë mëse të përshtatshëm për këtë lloj shërbimi. Nga pikëpamja e volumit është e krahasueshme  me Sprinter-in e Mercedes-it dhe me  Crafter-in e VW. Ndërkohë që në curricullumin e këtij mjeti transporti bën pjesë edhe cmimi si furgoni më i mirë i vitit.

Po pse duhet apo këshillohet një kompani të fillojë të mendojë e të përqëndrohet tek zëvëndësimi i flotës së automjeteve të tyre klasike me mjetet elektrike, sikurse është furgoni Maxus e D9? Pse edhe kompanitë shqiptare duhet të ndjekin gjurmët e të mirënjohurave ndërkombëtare, sikurse IKEA, e cila ka filluar përdorimin në masë të këtij furgoni transporti?

Janë llogaritë ato që e bëjnë këtë furgon të preferueshëm, pasi nëpërmjet tij eleminohen shpenzimet kryesore të distribucionit si karburanti, mirëmbajtja e tij(vaj, ferrota, personelin që mbulon furnizimin apo mirëmbajtjen etj. Sipas kalkulimeve përkatëse  mund të kursehen 12-15 mijë euro në vit, cka e bën vërtet të leverdisshme operacionin e zëvëndësimit të mjeteve klasike, apo shtimin e flotës me këto lloje automjetesh elektrike.

Sjellja e këtij furgoni në tregun shqiptar është vazhdim i filozofisë që po ndjek “Classic Tirana” kohët e fundit, duke u përqëndruar shumë në përfaqësimin dhe tregtimin e mjeteve elektrikë. Duke sjellë brande të reja të kësaj natyre, por me avantazhe krahasuese karshi konkurenteve sa i takon pavarësisë së tyre. Sigurisht, sjellja e kësaj kompani në këtë mënyrë e ka kthyer atë në pararojë të procesit, që është në fillesat e tij, ndonëse vështirësitë dihen. Sepse pikësëpari ato lidhen me mungesën e një plani nga ana e shtetit apo operatorëve privatë për të filluar të mendojnë për ndërtimin e infrastrukturës së nevojshme të karikimit të këtyre mjeteve. Edhe ato kompani që kanë guxuar duke blerë automjete të tilla, e kanë zgjidhur vetë këtë problem, por që gjithsesi është i pamjaftueshëm dhe  shumë kufizues për situatën aktuale.

DELTA PHARMA, NJË HISTORI SUKSESI NË FARMACEUTIKËN BALLKANIKE!

 

“Delta Pharma Albania” është një nga kompanitë më të sukseshme farmaceutike në tregun ballkanik.

Historia e kësaj kompanie nis më 2002-in, me hapjen e “Curri Pharma” në veri të Shqipërisë.  Edhe pse vendi gjendej në vështirësi ato kohëra, “Curri Pharma” ndërmori një iniciativë jo pak sfiduese, për të filluar ndërtimin e një kompanie të re. Falë punës dhe përkushtimit të themeluesit të saj, zotit Eduard Curraj, “Curri Pharma” mundi të bëhej mjaft shpejt një prej distributorëve më të rëndësishëm farmaceutikë në mbarë zonën, duke ndihmuar edhe në revolucionarizimin e mëtejshëm të sektorit farmaceutik në Shqipëri.

Ishte pikërisht “Curri Pharma” që shërbeu si gurthemeli i “Delta Pharma”-s,  kompanisë, e cila kësaj here  nuk do të synonte thjesht ndërveprimin me zonën veriore të vendit, por me gjithë territorin Shqiptar.  Tashmë  me seli qendrore në Tiranë,  më 2006-n, “Delta Pharma” nis aktivitetin si distributor dytësor, por falë marrëveshjeve me kompanitë farmaceutike ndërkombëtare, dora-dorës ia del të shndërrohet në një prej kompanive më të mëdha farmaceutike në vend e rajon, duke ofruar jo vetëm  barna cilësore, por edhe shërbime sipas standarteve europiane në këtë fushë.

Nga viti në vit, historiku i zhvillimit të kompanisë “Delta Pharma Albania” ka njohur vetëm rritje.

Në 2007-n, kjo kompani filloi bashkëpunimin me kompani farmaceutike ndërkombëtare, duke nisur në këtë mënyrë edhe transformimin nga një pikë e vogël, drejt një kompanie farmaceutike të rëndësishme. Portofoli i saj, nis e shtohet tashmë edhe me produkte të shëndetit dhe mirëqenies së konsumatorit.

Në 2013-n, “Delta Pharma” nis e zgjerohet jashtë territoreve të Shqipërisë zyrtare, duke përcjellë risitë dhe përvojën e fituar edhe në Kosovë.

Në  2018-n, pas një investimi të konsiderueshëm dhe me ndihmën grupit “Schaffer”,  kjo kompani vë në punë Sistemin e Menaxhimit dhe Dorëzimit të Magazinës, i cili mundëson përpunimin e shpejtë të porosive nga “Quick Pick System”, si dhe përpunimin e paketimin automatik me kuti të përshtatshme transporti (në përputhje me Praktikat e Ruajtjes dhe Shpërndarjes së Mirë të Barnave), duke siguruar në këtë mënyrë përgatitjen e shpejtë të porosive, sigurinë dhe gjurmimin e tyre në çdo kohë, deri në mbërritjen tek klienti.

E orientuar në Shqipëri, por me një rol kryesor në tërë rajonin e Ballkanit, kompania farmaceutike “Delta Pharma Albania”  është tashmë një distributor rajonal, që  siguron një gamë të plotë shërbimesh për prodhuesit.  Aktualisht, në rajonin ku ajo operon, popullësia kumulative i kalon të 10 milion banorët, duke e renditur atë si tregun e tretë më të madh në Europën Qëndrore Lindore, pas Polonisë dhe Rumanisë.

Falë bashkëpunimit me më shumë se 30 partnerë ndërkombëtarë, si Novartis, Bayer, Bilim, Mylan, Arven, Sandoz, Galderma e shumë të tjera, kompania farmaceutike “Delta Pharma” ofron barna që mbulojnë shumicën e fushave terapeutike, si Neurologji, Psikiatri, Okulistikë, Pulmonologji, Sëmundje Infektive, Urologji, Reumatologji, Hematologji, Pediatri,  ORL, Dermatologji, Metabolizëm dhe Endokrinologji, Nefrologji, Alergologji,  Gastroenterologji, Gjinekologji, Ortopedi,  Radiologji dhe Onkologji. Gama e produkteve të saj, është zgjeruar edhe më tej me një sërë produktesh, si shtesa ushqyese, produkte për fëmijë apo kozmetike, në Shqipëri, Kosovë, Bosnjë-Hercegovinë dhe Maqedoni të Veriut.

Një prej shërbimeve që “Delta Pharma” ofron falë skuadrës së specializuar, është edhe mbështetja në çështjet rregullatore të barnave dhe ndjekja e proceseve krah autoriteteve përkatëse, për të siguruar miratimin dhe vendosjen e produktit në treg në kohën e duhur.

Si pjesë e zgjidhjeve shumëdimensionale që kjo kompani ofron, një prej pikave më të forta të saj janë  edhe ekipet e shitjes e të marketingut në terren.

Përfaqësuesit mjekësorë dhe farmaceutikë, operatorët telefonikë dhe menaxherët e specializuar, janë përherë në dispozicion të partnerëve lokalë, dhe kjo, sepse “Delta Pharma” beson se bashkëpunimet frutdhënëse me profesionistët e kujdesit shëndetësor, janë mënyra e duhur për të arritur rezultate.

Kompania “Delta Pharma Albania” shtrihet në një sipërfaqe trualli prej 12 mijë metrash katrorë, ku 3100 metra katrorë zihen nga zyrat qendrore dhe magazina e ndërtuar sipas standardeve europiane të distribucionit farmaceutik.

Aktualisht, pas 15 viteve eksperiencë në treg, me mbi 4500 produkte, 10 milionë pacientë të shëndetshëm dhe mbi 80 përfaqësues të marketingut e të shitjeve, “Delta Pharma Albania” gëzon një reputacion të jashtëzakonshëm në të gjithë Shqipërinë dhe rajonin ballkanik,  si një partner efikas dhe i besueshëm, nga bashkëpunëtorët e jashtëm dhe të brendshëm.

Kompania farmaceutike “Delta Pharma Albania”, synon të jetë lideri kryesor rajonal në inovacion, të japë kontributin e vet për një jetë sa më të shëndetshme të komunitetit, të sigurojë një cilësi sa më të mirë në sektorin farmaceutik, sigurisht përmes përkushtimit të stafit të saj me përvojë. 

Eduard Curraj

CEO & Themelues i “Delta Pharma Albania”

 

Të ndërtoje një kompani si “Delta Pharma” në fillimet e viteve 2000, nuk ka qenë aspak e lehtë, por falë vizionit, pasionit dhe vullnetit për punën, mundëm ta ngrinim këtë kompani, për të cilën mund të themi me plot gojën se jemi krenar. Dëshira për të përmirësuar sektorin farmaceutik, më dha shtysën kryesore, për t’u fokusuar në zhvillimin e kësaj fushe kaq të ndjeshme dhe tejet të nevojshme (në atë periudhë) për vendin tonë.

Themelimi fillimisht i “Curri Pharma”  ishte një eksperiencë  domethënëse, e cila na dha vizionin dhe kurajon për të bërë një hap më të madh përpara, sikundër ishte edhe krijimi i “Delta Pharma”-s, e cila nisi të operonte shume shpejt si një distributor dytësor në rang kombëtar. Realizimi i suksesshëm i marrëveshjeve me kompani ndërkombëtare farmaceutike, sollën ngritjen me hapa të shpejtë të “Delta Pharma”-s, në nivelin e një prej kompanive më të mëdha farmaceutike në vend. 

Falënderimi kryesor shkon për bashkëpunëtorët tanë, që na kanë besuar duke na dhënë mundësinë  të tregojmë aftësitë tona, e po ashtu edhe për stafin shumë të përkushtuar të “Delta Pharma”-s, i cili mbështet me dashuri, vullnet e dinjitet, vizionin tonë si drejtues, për të qenë lider në rajonin e Ballkanit në sektorin farmaceutik, e po ashtu për t’u zgjeruar edhe më tej në Evropë.

 

 

SHPETIM LUKU/INSIFA, vëllezër e biznesmenë model

 

Teksa kryente një nga ato vizitat e tij të zakonshme nëpër kompani për të promovuar realitete të biznesit shqiptar, kryeministri Edi Rama iu drejtohet pronarëve të tij duke iu thënë se investim e teknologji të tillë nuk kishte parë kund. Nuk ishte një kompliment i zakonshëm për efekte kortezie, nuk ishte një përgëzim sa për të kaluar radhën, por ishte një impresion i vërtetë i shprehur nga ajo që shfaqej para syve të kryeministrit. Një fabrikë tërësisht e re me teknologji bashkëkohore të vitit 2020, e përbërë nga disa linja prodhimi që sigurojnë një proces të automatizuar plotësisht është edhe investimi kryesor i vëllezërve Osmani.  I realizuar ne vitin 2020, ky hap që ndërmorën vëllezërit aksionerë i dha INSIFA-s një dimension tjetër. Ky hap shërbeu për ta kaluar atë, nga një fabrikë e vogël, e aftë vetëm për të prodhuar produkte të ndryshme si biskota, cokollata, karamele, kekë, xhel etj vetëm për nevojat e vendit, në një fabrikë të zonjen për të prodhuar e cuar për eksport. Dhe punët duken se po fillojnë të ecin mirë. Mbi 40 për qind e prodhimit të INSIFA-s ka përfunduar në tregje të ndryshme ndërkombëtare me një gjeografi të tillë  si Maqedonia, Kosova, Franca, Italia, Spanjë, Holanda, Rumania e deri në Palestinë, Dubai e Irak. Është e qartë se me kapacitetin ditor që ka fabrika për të prodhuar mbi 50 ton produkte të ndryshme, drejtuesve të INSIFA-s do tju duhet të intensifikojnë lidhjet me partnerë potencialë të huaj në mënyrë që kuotat e eksportit të rriten nga njëri vit në tjetrit. Sepse deri tani, pjesa më e madhe e sasisë së eksportuar përfaqëson sasi që janë kërkuar nga vetë porositësit e huaj. Duke konfirmuar kështu emrin e mirë të kompanisë. Aftësinë mbresëlënëse të saj për të prodhuar produkte të pranuara, të mirëpritura e të dëshiruara nga konsumatorët e huaj.

Në axhendën e drejtuesve të saj janë futur pjesëmarrjet nëpër panarire të ndryshme, me qëllim ekspozimin e produkteve të tyre dhe për rrjedhojë, shtimin e shanseve për të nënshkruar kontrata të reja eksporrti. Aftësinë konkuruese kompania e ka. Pasi cilësia e produkteve që ajo ofron është e një niveli shumë të lartë, duke synuar pra, të kapë ato tregje që duan produkte cilësore.

Kompania e prodhimit të embëlsirave INSIFA është një avancim i mëtejshëm për vëllezërit Osmani. Nëpërmjet kësaj kompanie këta vëllezër dhe aksionerë u shndërruan  nga biznesmenë të shquar të sektorit të gastronomisë, si pronarë të një restoranti të mirënjohur që janë,  në industrialistë prodhues. Është një zhvillim i nevojshëm, që e ka kërkuar koha dhe që vëllezërit Osmani i janë përgjigjur kësaj kërkese të saj me mirëkuptimin, koordinimin dhe vendimin për të ndërmarrë këtë hap. Në Shqipëri mund të ketë edhe punishte të tjera që mund të prodhojnë produkte nga ato që ofron në treg INSIFA, por kjo e fundit mbetet kompania kryesore e këtij sektori. Me mbi 5 milionë euro xhiro, aktiviteti i kësaj kompanie është i diferencuar shumë nga “konkurentet” e saj, por tashmë me investimet e reja, INSIFA e ka garën me veten. Sfida e saj do të jetë dëshmimi i aftësisë ajo për të rritur kuotat e shitjeve në eksport. Për të rritur praninë e saj në këto tregje. Për të zgjeruar gjeografinë e tregjeve të huaja. Sigurisht, do ti duhet të kalojnë fillimisht pengesa që vijnë nga skepticizmi i të huajve për produkte “made in Albania”,  por vëllezërit Osmani kanë treguar se nëpërmjet një pune të palodhur, nëpërmjet  këmbënguljes dhe vendosmërisë së tyre do i realizojnë objektivat dhe qëllimet e tyre në raport me fabrikën e re.

Suksesi ka qenë refren i veprimtarisë së vëllezërve Osmani. I Ndricimit, Ismailit, Sulejmanit, Fatbardhit, Ilmiut dhe Altinit. Nuk besoj se ka rast më unik se sa ky i 6 vellëzërve Osmani, të cilët e kanë nisur një biznes familjar së bashku në fillim të viteve 90 dhe kanë përshkuar po së bashku një rrugë thuajsë 29 vjecare në biznes.  Sikurse ka thënë Artur Ashe, një ish-tenist amerikan, “suksesi është një udhëtim, jo një destinacion. Shpesh rrugëtimi  është më i rëndësishëm se sa përfundimi”.

Për vëllezërit Osmani rruga e suksesshme nisi në vitet e para të fillimit të sistemit të ri nëpërmjet një lokali të vogël. Në saj të dedikimit familjar, duke vepruar si një trup i vetem, shumë shpejt ky lokal u bë me emër dhe të shumtë ishin klientët që përcaktonin si destinacion të tyre “lokalin e Osmanëve”.

Pas lokalit, në vitin 1997, i erdhi radha ndërtimit të fabrikës të prodhimit të produkteve të ëmbla INSIFA, qëllimi i së cilës ishte përmbushja e kërkesës konsumatore të brendshme për produkte të këtij lloji.  Ndërkohë që në Gjirin e Lalëzit, nën brandin Insifa është edhe një resort turistik, i cili vazhdon të jetë një destinacion i preferuar për pushuesit verorë.

Sikurse thamë edhe më sipër, me bërjen e fabrikës së re në një sipërfaqe mbi 6000 metra katror, përmasat e vëllezërve Osmani si biznesmenë rriten edhe më tej. Sfidat e tyre shtohen, por sikurse kanë fituar deri tani cdo sfidë e cdo betejë, po ashtu do të fitojnë edhe atë që kanë me eksportin, duke dërguar produktet e tyre në sasi gjithnjë e më të mëdha drejt tavolinave të konsumatorëve të huaj.

Kujtim Zere, kur “sporti” i biznesit nis vonë, por suksessshëm

 

 

Shpetim Luku

Shqipëria ka patur një traditë të zhvilluar në grumbullimin dhe eksportin e bimëve mjekësore gjatë kohës së ekonomisë së planifikuar. Ndryshimi i sistemit ekonomik bëri që edhe ky sektor ti besohej iniciativës së lirë të njerëzve. Sot janë disa kompani, të cilat kanë këtë lloj specializimi, të gjitha janë përfërsisht në nivele të njëjta aktiviteti. Një prej kompanivë të rëndësishme të sektorit është edhe “Albanian Herb” sh a. Gjatë vitit 2020, eksportet e kësaj kompanie kapën shifrën e 6.1 milionë dollarëve, një tregues ky që e prezanton atë, ndër kompanitë më aktive të vitit të kaluar. Akoma më i rëndësishëm është trendi i veprimtarisë së “Albania Herb”, sepse krahasuar me një vit më parë rritja është mbi 20 për qind. Kurse krahasuar me vitin 2018 rritja është rreth 70 për qind më shumë. Kuptohet pra që kemi  të bëjmë tashmë me një kompani, e cila ka një aktivitet që po njeh vetëm rritje, ndryshe nga shumë kompani të tjera, të cilat kanë luhatje nga viti në vit.

E themeluar në vitin 2006, për “Albanian Herb” këto 15 vite kanë qenë periudhë zhvillimi dhe e forcimit të reputacionit në treg si një kompani e përgjegjshme, serioze, një kompani që ka bërë investimet e duhura dhe që ka krijuar marrëdhënie korrekte partnerët e saj. Është e qartë pra që kemi të bëjmë me një histori suksesi, por vetë “Albanian Herb” është edhe gjurma e suksesit të Kujtim Zeres, si një nga themeluesit e saj. Kur ai vendosi së bashku me kompaninë turke, Kutas, të themelojë këtë kompani, biznesmenë të tjerë kishin vite në treg. Madje shumë prej tyre të suportuar e të këshilluar prej Kujtim Zeres. Pasi përvoja e tij e madhe në një ish ndërmarrje të tregtisë së jashtme,ku ishte marrë kryesisht me bimët mjekësore i kishin dhënë Zeres kredencialet e një njeriu të zotë e me eksperiencë në këtë sektor. Megjithatë, erdhi një moment, kur ai e ndjeu që puna më e mirë që mund të bënte ishte ngritja e një kompanie, me të cilën ai të ishte i lidhur pazgjithshmërisht. Duke vërtetuar kështu tezën se për biznes nuk është asnjëherë vonë. Duke treguar në këtë mënyrë, se për të qenë konkurues i denjë e serioz në treg, duhet të jesh së pari njeri i tillë. Kujtim Zere është sot 72 vjecar, por vazhdon të punojë pa ndërprerje në 7 ditë të javës. Vazhdon të kujdeset për kompaninë, tashmë të tij 100 për qind, me të njëjtën energji, sikurse edhe në momentet e para kur e krijoi atë e kur kishte ankthin e madh të shtrimit të rrugës së suksesit. Vazhdon të ketë partneritet me “letra të hapura” me njërën prej familjeve më të fuqishme të Izmirit, ku ka edhe tregun më të madh të produkteve të tij. Sepse, ndryshe nga kompanitë e tjetar të sektorit të bimëve mjekësore, “Albanian Herb” në pjesën dërrmuese të saj e ka të destinuar produktin e saj për në tregun turk.

Sherebela, rigoni dhe trumza janë tre nga produktet bazë të kompanisë “Albanian Herb”, pavarësisht se gama është më e gjërë se kaq. Kurse kohët e fundit, ajo i ka dhënë vëmëndje më të madhe edhe duhanit, duke i rritur sasitë e eksportuara. A e ndjen veten të realizuar e të suksesshëm realisht në këtë biznes, Kujtim Zeere? Pa asnjë dyshim që po. Deri në vitin 1998 ishte një nëpunës i devotshëm publik që përpiqej të mbronte interesat e tij. Dhe nëse nuk do të kishte patur besimin e madh në aftësitë e tij, në eksperiencën e krijuar, një njohjen e mirë të kësaj pune që bën, fare mirë mund të ishte një i tradhëtuar e i zhgënjyer, sikurse kanë rezultuar shumë të tillë. Që nuk janë përshtatur dot me rrethanat e reja. Që nuk kanë mundur të ndërtojnë një jetë të re dinjitoze të kushtet e një sistemi të ri ekonomik. Mirëpo Kujtimi arriti që në mënyrë graduale të ndërtojë një mënyrë të re pune e jete. Ndërtoi një ëndërr: të kishte një punë të tijën, një kompani të tijën. U fokusua tek ky qëllim dhe ja ku është sot “Albania Herb”.  Një realitet i rëndësishëm në sektorin e grumbullimit të bimëve mjekësore. Një kompani që së shpejti do të ketë ambientet e saj të punës e të përpunimit, me mbi 3000 metra katror. Një kompani me mbi 60 të punësuar, por cka është më e rëndësishme, një kompani me impact të madh social, në saj të marrëdhënieve të kontraktimit që ajo ka me rreth 1000 fermerë, kryesisht në zonën e Belshit. “Nuk mund të ketë shtet të zhvilluar, pa bujqësi të zhvilluar”-i pëlqen të përsërisë vazhdimisht Kujtim Zeres. Një teori antitezë kjo me atë të kohës së socializmit shqiptar kur thuhej “nuk mund të ketë shtet të zhvilluar pa industrializim”.  Kjo duket edhe njësia kryesore matëse e lumturisë së tij për suksesin e arritur. Jo paratë personale, por rritja e ndikimit pozitiv në ekonominë e të tjerëve. Në ekonominë e Shqipërisë.

“Më të Mirët” e biznesit konsolidojnë dhe përforcojnë traditën

Të nderuar lexues!

Ja ku kaloi edhe një vit dhe ne po paraqitemi sërish përpara jush me Botimin e ri, “Biznesi Shqiptar: Më të Mirët 2021”. E kemi kthyer këtë “takim” të përvitshëm në traditë dhe cdo vit që kalon vetëm sa e përforcon këtë traditë, vetëm sa konsolidon akoma më shumë këtë rrugë të nisur në vitin tashmë të largët, 2004. E për ta vazhduar përgjatë 18 viteve, me synimin dhe shpresën që ky rrugëtim do të zgjasë sa më shumë. Nuk kemi pse ta fshehim kënaqësinë tonë kur konstatojmë se ai vision mbi të cilin e konceptua ky Botim Kombëtar është tashmë plotësisht i përmbushur në raport me qëllimet dhe pritshmëritë që i vumë vetes. Biznesi është motori i zhvillimit të një vendi, ndaj do të ishte pa kuptim që këta aktorë me peshë, këta dizejnatorë të ekonomisë shqiptarë, historitë e suksesit të ndërtuara prej tyre të mbeteshin të patreguara. Ndaj dhe e ndërmorëm këtë hap këtu e 18 vite më parë. Sepse sikurse thotë Ëarren Buffet “sot është dikush që rri në hije, sepse dikush tjetër mbolli aty një pemë”. Dhe na vjen mirë që kemi krijuar një model të ndjekur edhe nga media të tjera, na vjen mirë që kemi “imponuar” një mënyrë arsyetimi e gjykimi pozitiv të këtyre “kalorësve të zhvillimit”.

Viti 2020 ishte një vit i vështirë për të gjithë. I vështirë ishte edhe për biznesin shqiptar, pasi pandemia e Covid 19 vështirësoi proceset e punës, provokoi kosto shtesë për masat që duhet të merreshin për përballimin e pasojave të pandemisë, prishi marrëdhëniet kontraktuale në biznese të caktuara. Por ndërkohë, për disa biznese të tjera, pandemia ofroi konjukturë të favorshme, dukei bërë produktet dhe shërbimet e tyre më të kërkuara në kushtet e reja që u krijuan. Pra ishte një situatë që pati mallkuesit e saj, por edhe “brohoritësit”.

Pandemia është edhe faktori kryesor me të cilën shpjegohet edhe fakti pse 200 kompanitë më të mëdha patën një rënie prej 8 për qind në volumin e përgjithshëm të xhiros së realizuar prej tyre. Sepse gjatë vitit 2020, që ishte edhe viti i bllokimit total për të patën 3 muaj, 200 më të mëdhenjtë e biznesit shqiptar realizuan një xhiro prej 7.9 miliardë euro, ndërkohë që në vitin paraardhës xhiro ishte 8.6 miliardë euro.

Një qind kompanitë më të mëdha punësuese arritën të punësojnë rreth 73 mijë vetë.

Edhe sa i takon fitimit të realizuar nga 200 kompanitë më të suksesshme, ai ishte në nivele të përafërta me atë të vitit paraardhës, por sidoqoftë i ndikuar nga pandemia.

Botimi Kombëtar “Biznesi Shqiptar: Më të Mirët 2021” është një libër, në të cilin në mënyrë figurative, mund të themi se përmblidhet e gjithë veprimtaria e biznesit shqiptar gjatë një viti. Në të ka të dhëna për kompani të ndryshme shqiptare, performancat që ata kanë regjistruar, faktoret qe kane ndikuar, dinamikat e aktivitetit të tyre krahasuar me vitin paraardhës. Ka ndarje sektoriale që tregojnë hierarkitë sipas sektorëve të ndryshëm. Ka të dhëna performance edhe nga bizneset rajonale, nga vende të tilla si Maqedonia, Slovenia, Serbia, Kroacia, Bosnje Hercegovina, cka vlen për të bërë edhe krahasime  sipas sektorëve dhe natyrës së aktivitetit.

Mbetet akoma një objektiv i papërmbushur nga ne, që krahas vendeve të rajonit, të sigurojmë edhe të dhëna nga biznesi i Kosovës, në mënyrë që tabloja e biznesit rajonal të jetë e plotë. Por fatkeqësisht kjo ka qenë deri tani e pamundur për arsye të parasyeshme.

Si zakonisht, një falenderim i përzemërt për drejtuesit e atyre institucioneve shtetërore, të cilët, na kanë ndihmuar në realizimin e këtij Botimi.

 

Shpëtim Luku

Qendra Shqiptare për Gazetari Investigative

 

Cudia e Spitalit Amerikan, del me humbje në kohë pandemie!!!

 

 

Kush ka menduar se pandemia e Covid 19 ishte një shans i artë për kompanitë që kanë natyrë aktiviteti shërbimin mjekësor mund të ketë patur të drejtë, por jo për Spitalin Amerikan.

Kush ka menduar se gjatë vitit 2020, pandemia i ka sjellë Spitalit Amerikan një konjukturë të favorshme, e ka patur gabim.

Kush ka menduar e gjykuar nga lajmet që vinin e shkonin në veshin e secilit në trajtë impresioni habitor për cmimin e një nate qëndrimi në këtë spital, e ka patur gabim.

Kush ka gjykuar nga fakti se në kohë të caktuara Spitali Amerikan, duke mos patur asnjë shtrat të lirë  ai ka “grirë” para, e ka patur gabim.

Kush mendon se Spitali Amerikan e mirëpret një valë të re të Covid 19, pasi ajo i sjell më shumë punë e “lëndë të parë” për biznesin e saj, sërish e ka gabim.

Pasi e vërteta është se edhe për Spitalin Amerikan viti 2020 figuroi një vit vështirësish të lidhura me Covid 19, e për rrjedhojë, rezultati financiar i saj në fund të vitit ishte negativ. Spitali Amerikan e ka mbyllur vitin 2020 me humbje rreth 70 milionë lekë e pavarësisht  se për qytetarët ku mund të jetë një fakt i cuditshëm, ai është realitet. Sa i takon volumit të punës së kryer apo xhiros së realizuar ajo është rritur krahasuar me një vit më parë, pasi gjatë vitit 2020 aktiviteti i këtij institucioni shëndetësor privat arriti në 6 miliardë lekë. Kurse në vitin paraardhës ai ishte 5.3 miliardë lekë. Mirëpo 9 mijë ndërhyrjet kirurgjikale, 7 mijë trajtimet mjekësore apo 80 mijë seancat e dializës që ky spital ka realizuar gjatë një viti ishin të pamjaftueshme për ta nxjerrë atë qoftë edhe me një euro plus.

Me humbjen e realizuar gjatë vitit 2020, Spitali Amerikan pason humbjen e shënuar edhe gjatë vitit 2019, ky ai regjistroi një deficit prej 55 milionë lekësh.

Kryerja i investimeve shtesë për blerjen e paisjeve, të cilat rrisin standartet e shërbimit shëndetësor, si dhe i atyre investimeve të nevojshme për të përballuar pandeminë e Covid 19 konsiderohen si një ndër shkaqet kryesore pse shpenzimet e Spitalit Amerikan janë më të mëdha se të ardhurat. Ky duket se është edhe shpjegimi pse ndërsa të ardhurat rriten, edhe shpenzimet rriten, duke i tejkaluar ato. Por ajo që është më e rëndësishme ka të bëjë me mesazhin kryesor që përcjell veprimtaria e Spitalit Amerikan. Në dallim nga perceptimi i publikut, biznesi në shëndetësi, në formën e shërbimit spitalor privat, nuk qenka një aktivitet fort i lehtë. Nuk qenka një biznes shumë i lakmueshëm. Pasi edhe edhe spitali tjetër, ish- Hygeia, të cilin Spitali Amerikan e ka bërë pronë të tij, por që funksionon si njësi më vete, del me humbje. Rritja e standarteve të shërbimit, duke reduktuar nevojën e daljes së qytetarëve jashtë vendit për efekt kurimi, si dhe turizmi shëndetësor duket se është objektivi kryesor që do të bëjë të mundur avancimin dhe zhvillimin e mëtejshëm të Spitalit Amerikan si biznes dhe institucion kujdesi shëndetësor.

 

AgroKoni, 700 mijë euro eksporte shalqini në më pak se dy muaj

 

 

Kompania e njohur e sektorit bujqësor, AgroKoni po përjeton një stinë të “nxehtë” eksporti. Vetëm në dy muaj janë qindra kamionë, të cilët kanë bërë itenerarin nga magazinat frigoriferike të kësaj kompanie deri në tregje europiane, duke cuar kështu në këto tregje sasi të konsiderueshme shalqini. Rreth 700 mijë euro është vlera e eksportit të kësaj kompanie në një kohë më të shkurtër se dy mujore, cka përbën ndoshta edhe rezultatin më të mirë të kësaj kompanie, që nga momenti kur kjo kompani ka filluar eksportin. Dy janë karakteristikat e kompanisë AgroKoni sa i takon eksportit. Të dyja karakteristikat janë edhe si një lloj specializimi që ajo i ka dhënë vetes apo më mirë te themi një lloj identiteti dhe origjinaliteti i saj në këtë aktivitet. E para, është numri i kufizuar i produkteve në eksport. Ndryshe nga mjaft kompani të tjera me këtë natyrë aktiviteti, që cojnë cdo produkt bujqësor për eksport, AgroKoni ka preferuar dhe është vetëmjaftuar vetëm me dy produkte: shalqinin dhe lakrën pranverore.

Dhe e dyta ka të bëjë me tregun e eksportit. AgroKoni nuk ka tentuar të zgjerohet nëpër tregje të ndryshme europiane, por ka synuar të eksploroje  më tej në tregun lituanez. Aty ku i ka fillimet e tij, aty ku po konsolidohet eksporti i tij dhe ku tentohet edhe avancimi i mëtejshëm. Sepse drejtuesi i AgroKoni-t e di mirë që cdo tentim për zgjerim tregjesh nuk është gjë tjetër vecse ndryshim structure eksporti. Pra, atë kuotë eksporti që do marrë një kompani eksportuese shqiptare në një treg të ri për të, do e humbasë një kompani tjetër shqiptarë që ka operuar në këtë treg më parë.

Arsyeja pse AgroKoni është mjaftuar vetëm me eksportin e dy produkteve lidhet, përvec të tjerash, edhe me mënyrën se si bashkëpunon kjo kompani me fermerët e ndryshëm, bashkëpunim ky që fillon me furnizimin dhe përdorimin e fidanëve të prodhuar nga kompania, asistenca gjatë prodhimit e më pas, tërheqja e produktit të gatshëm të fermerëve për eksport. Duke vepruar në këtë mënyrë, rriten shumë shanset që cilësia e produktit të jetë e lartë, cka është edhe indikatori kryesor për të qenë  pranueshëm e i suksesshem në tregjet rigoroze europiane. Është një metodë pune që po verifikohet gjithnjë e më shumë e suksesshme dhe fakti që vetëm në 1 muaj e gjysëm AgroKoni ka dërguar në eksport rreth 700 mijë euro produkt ose rreth 3500 ton është edhe dëshmia më e mirë për këtë.

AgroKoni është një kompani e njohur shqiptare me profil bujqësor, aktiviteti i së cilës përfshin kultivim fidanash të ndryshëm, grumbullim dhe shitje produktesh bujqësore, si dhe eksportin e një sasi të konsiderueshme të tyre. Roli i kësaj kompanie si katalizator zhvillimi në bujqësinë shqiptare është i madh, pasi kjo kompani, në bashkëpunim me kompani të mirënjohura ndërkombëtare, në bashkëveprim me kompani lider botërorë në bujqësi ka futur teknologji të reja, që vetëm përmirësojnë cilësinë e produkteve bujqësore shqiptare.

SHPETIM LUKU/ Siguruesit, Bonus jo, Malus po!

 

Në fillim të këtij muaji hyri në fuqi ligji për sigurimin e detyrueshëm në sektorin e transportit. Ligji përmban disa risi të rëndësishme, mes të cilave edhe mundësinë e përdorimit të sistemit bonus-malus nga shoqëritë e sigurimit. Por nuk ka karakter detyrues për këto kompani, të cilat nëse do të dëshironin mund ta zbatonin sistemin bonus-malus edhe përpara këtij ligji. Pavarësisht se specialistët e fushës e ngrejnë në qiell këtë zhvillim, duket se në kushtet ku ndodhet tregu i sigurimeve në Shqipëri mungon vullneti prej kompanive për ta zbatuar atë. Ndonëse ajo është një pritshmëri e konsumatorit, pse jo, edhe një premtim i kompanive të sigurimit, të cilët jo pak herë i janë referuar këtij sistemi si një ndryshim i madh që do ndodhë.

Pavarësisht se disa mund ta konsiderojnë paragjykim  këtë që po them, janë disa arsye mbi të cilat mbështetet parashikimi im. Tregu i sigurimeve në Shqipëri ka vite që është “ngrirë”. Së pari sa i takon numrit të kompanive që operojnë në treg. Zyrtarisht janë 8 kompani që ushtrojnë aktivitetin në këtë sektor, por duke llogaritur që Eurosig dhe Insig kanë të njëjtin pronar, e po kështu edhe SIGMA dhe Interalbania janë pronë e Vienna Insurance Group, duket se numri real i kompanive është vetëm 6. Në një kohë që në Kosovë, që është një treg, pak më i vogël se Shqipëria, tregu i sigurimeve ka 15 kompani.

Së dyti, kompanitë shqiptarë e kanë likujduar mes vetes konkurëncën përsa i takon sigurimit të detyrueshëm, që është edhe krijuesi kryesor i buxhetit të kompanive siguruese. Prej disa vitesh kompanitë kanë caktuar dhe janë pajtuar me një hierarki të caktuar sa i takon këtij lloj sigurimi. Kjo hierarki është caktuar me qëllim që të eleminohet dukuria negative e shitjes së policave të sigurimit me cmime qesharake, sikundër ndodhte përpara  se të bëhej “marrëveshja”. Një policë sigurimi e asaj kohe arriti të shitej në cmime që nuk përballonin dot as shpenzimet operative të kompanive. Për pagim dëmesh as që bëhej fjalë, ndaj disa kompani ekspozoheshin qartë nëpërmjet këtij treguesi si subjekte që thjesht shisnin letra dhe aspak premtim dëmshpërblimi, sikurse është funksioni themelor i një kompanie sigurimi.

Duke përcaktuar në mënyrë konsensuale një tarifë police të sigurimit të detyrueshëm-18 mijë lekë- si dhe duke u pajtuar gjithsecila kompani me atë pjesë të tregut kur u bë ky përcaktim, situata duket se ka ndryshuar disi për mirë, por jo ashtu sikurse duhet. Dhe arsyeja se pse sërish tregu i sigurimeve nuk është ashtu sikurse duhet lidhet sërish me nivelin se ku ndodhet polica e sigurimit. “Shqiptarët me cmime të policave të sigurimit si në Afrikë duan dëmshpërblime si në Europë”-thotë Avni Ponari, drejtuesi i kompanisë SIGAL UNICA Group Austria dhe një prej personazheve më aktiv nga bota e sigurimeve. Vetë SIGAL, ka pak vite që e zbaton një lloj sistemi bonus-malus, duke i bashkangjitur policës së sigurimit të mjetit motorik edhe një policë sigurimi minikasko. Dhe që vetëm për 6-mujorin e parë të vitit 2021 i ka kushtuar kësaj kompanie rreth 400 milionë lekë nga dëmshpërblimet e përfituara nga ky lloj sigurimi.

Shkaku kryesor është pra niveli aktual i tarifës së policës së sigurimit motorrik, e pas tij edhe rehatia ku kanë rënë prej vitesh kompanitë e sigurimit.

E pse duhet të bëjnë një ndryshim të rëndësishëm, sikurse është sistemi Bonus-Malus, ndërkohë që Kosova psh e zbaton atë?!

E pse duhet ti hyjnë andrallave disa prej kompanive të sigurimit, të cilat raportin mes sigurimeve të detyrueshme dhe atyre vullnetare e kanë dukshëm në favor të të parit, ndërkohë që duket se janë në rregull me llogaritë aktuale?

E pse duhet të riskojnë disa kompani sigurimi, kur pjesa më e madhe e buxhetit të tregut të sigurimeve krijohet nga sigurimet e detyrueshme?! Nga 8.1 miliardë lekë që ishte tregu deri në fund të muajit qershor, 5.6 miliardë lekë janë krijuar nga sigurimi i detyrueshëm i mjeteve motorike.

E mira më e madhe e tyre do të ishte sikur sistemin Bonus-Malus ta zbatonin në formën Bonus jo, Malus po.

Shpetim Luku/Qeveria polake lë thatë turizmin shqiptar

 

Kur u mendua se sivjet Shqipëria do të kishte një sezon thuajse normal turistik ndodhin të papritura të pakëndshme që nuk e garantojnë këtë pritshmëri.

Kur menduam se e keqja u la pas, për rrjedhojë, edhe ndikimi i saj shkatërrimtar mbi turizmin, zhvillime të tjera na bëjnë të kuptojmë se jo cdo gjë varet nga ne.

Kur menduam se më në fund, turizmi shqiptar do të rikthehej, që këtë sezon në nivelet thuajse të parapandemisë duke se kjo është e pamundur të ndodhë. Një vendim i qeverisë polake, mbi bazën e të cilit, cdo shtetas polak që vjen me pushime në Shqipëri do të jetë i detyruar për një karantinë 10 ditore kur të kthehet në vendin e tij ka zbehur së tepërmi optimizmin e operatorëve turistikë shqiptarë. Dhe me të drejtë, pasi ata janë të qartë, që një kushtëzim i tillë do të ketë një efekt të madh frenues tek pushuesit polakë. Shumë të rrallë mund të jenë ata që mund ta pranojnë një kosto e sakrificë të tillë. Sipas asaj cfarë është konstatuar në sezonet e shkuara turistikë, turistët polakë që zgjedhin të pushojnë në resortet shqiptare përbëjnë rreth 60 për qind të totalit të turistëve të huaj. Në bazë të marrëveshjeve që kanë nënshkruar operatorët turistikë shqiptarë me tur operatorët polakë në Shqipëri duhet të vinin mesatarisht 30 cartera në jave. Mirëpo zhvillimet e fundit, nëpërmjet vendimit të qeverisë polake, bëjnë që gjërat të ndryshojnë. Të bindur mbi pasojat katastrofike që mund të ketë ky vendim i qeverisë polake në turizmin shqiptar, disa nga drejtuesit e resorteve turistikë më të njohur në vend, ata, që punojnë kryesisht me turistë të huaj, i kanë dërguar një letër kryeministrit Rama e ku kërkojnë angazhimin e tij për të zhbllokuar situatën absurde të krijuar. Natyrisht nëpërmjet komunikimit me qeverinë polake dhe informimin akoma më të saktë të tyre për realitetin pandemik shqiptar.

Shqipëria tashmë ka një situatë pandemike të tejkaluar. Numri i rasteve ditore është i papërfillshëm, cka tregon  arritjen e imunitetit të tufës, nëpërmjet kalimin të sëmundjes në mënyrë natyrore nga shumë qytetarë dhe ecuria e mirë e vaksinimit. Edhe nga vende të dnryshme të Bashkimit Europian Shqipëria është klasifikuar në vendet e sigurta sa i takon situatës së pandemisë.  Të gjithë, zyrtarë, qytetarë e biznesmenë të sektorit të turizmit ishin të bindur se do të kalonin një verë të qetë e normale. Mirëpo, ja që del një vendim i qeverisë polake që hedh në erë gjithcka. Që i detyron pronarët e resorteve turstike të drejtojnë sytë nga qielli, për të shpresuar në rregullimin e situatës, ndonëse ditët e sezonit kalojnë.

Të vetëdijshëm për efektet negative të këtij fakti, shqetësimit dhe lutjes së tyre i bashkohemi edhe ne.