Month: September 2025

Shumë vite më parë, si gazetar, pata rastin të shoh nga afër një realitet të bukur biznesi në Tërbuf të Lushnjës. Aty, Qemal Kozarja kishte ngritur një kompleks blegtoral modern, që të impresiononte me investimet, menaxhimin dhe mënyrën sesi zhvillohej puna. Ishte një model që të jepte shpresë për të ardhmen e blegtorisë shqiptare. Por disa vite më vonë, Kozarja “u dorëzua”. Fermën e shiti me një çmim që i rikuperonte vetëm një të katërtën e investimit të bërë.

Pak më vonë, pata mundësinë të njihesha me një tjetër histori pozitive, me Biofermën Ramilli. Një fermë model, me mbi 400 lopë race, me procese të automatizuara dhe me sipërfaqe të konsiderueshme toke për ushqimin e bagëtive. Por sot, edhe kjo fermë nuk është më ajo që ishte.
Një tjetër shembull frymëzues ishte ferma e Shefit Dibrës në Shkodër. Shefiti fliste me një pasion të jashtëzakonshëm për punën e tij. Madje kujtonte me krenari një bisedë me një doktor zviceran, që kishte vizituar fermën:
“Djali yt nuk e trashëgon dot profesionin tënd, po qe se nuk studion për mjekësi. Ndërsa djali im, edhe pa shkollë, do ta trashëgojë këtë fermë dhe menaxhimin e saj.”
Por edhe kjo fermë, sipas të dhënave të fundit, ka falimentuar.
Nuk po ndalem gjatë tek ferma blegtorale Dema, pranë City Park, sepse nuk kam informacion të përditësuar. Por një gjë është e qartë: edhe nëse funksionon ende, është shumë larg asaj famës që pati kur u krijua vite më parë.
Këto shembuj të shkuarish e të tashmesh tregojnë një paradoks të madh: në një kohë kur industria e përpunimit të qumështit është relativisht e zhvilluar dhe me shumë aktorë, vetë fermat blegtorale, që duhet të ishin në lulëzim, ose janë mbyllur, ose mbijetojnë me vështirësi të mëdha.

Pse ndodh kjo?

Arsyet janë të shumta, por disa prej tyre janë vendimtare:

Kostoja e lartë e ushqimit të bagëtive. Për një fermë moderne, ushqimi përfaqëson mbi 60% të shpenzimeve. Çmimet e larta të drithërave dhe mungesa e subvencioneve efektive e bëjnë të pamundur konkurrencën me qumështin e importuar.
Mungesa e politikave të qëndrueshme mbështetëse. Subvencionet shpesh janë të vogla, të vonuara dhe të shpërndara pa një strategji të qartë zhvillimi, çka i bën fermerët të ndihen të braktisur.
Treg i padrejtë dhe konkurrencë e fortë nga importet. Qumështi dhe nënproduktet e importuara hyjnë shpesh me çmime më të ulëta se kostoja e prodhimit vendas, duke i hequr fermave shqiptare hapësirën e tregut.
Probleme në zinxhirin e shitjes. Fermat nuk kanë fuqinë të negociojnë çmime të drejta me fabrikat përpunuese, të cilat shpesh janë në pozicion dominues dhe diktojnë çmimin e qumështit të gjallë.
Mungesa e investimeve të reja dhe e brezit pasues. Shumë të rinj nuk e shohin blegtorinë si një profesion të së ardhmes. Shumë ferma u ndërtuan me pasionin e një brezi pionierësh, por nuk gjetën kushte që të bëheshin të qëndrueshme në kohë.
Kjo është arsyeja pse shumë ferma që dikur ishin modele suksesi, sot janë vetëm kujtime. Ato nuk u mbyllën për mungesë pasioni apo vizioni, por sepse ekonomia e blegtorisë në Shqipëri është kthyer në një terren të pasigurt dhe të paleverdisshëm. Dhe ky është një paradoks i madh: përpunuesit e qumështit rriten e forcohen, ndërsa bazamenti i tyre, fermat blegtorale, vdesin ngadalë!

Nga Shpëtim Luku

Pas një periudhe të gjatë pune me montimin e linjës së re, testimin dhe prodhimin, EHW ka hedhur në treg një risi të rëndësishme: produkte të përpunuara mishi pa konservantë, si salçiçe, kremviçe dhe proshuta.

Ky hap nuk lidhet me synime të menjëhershme për zgjerim tregu – sepse EHW, vit pas viti, ka treguar rritje të qëndrueshme dhe performanca të përmirësuara. Përkundrazi, investimi është bërë kryesisht për t’u dhënë alternativë konsumatorëve që e pëlqejnë këtë kategori produktesh, por janë të rezervuar për shkak të pranisë së konservantëve.

Edhe pse përdorimi i konservantëve është i rregulluar me norma ndërkombëtare të cilat EHW i zbaton me rigorozitet, një pjesë e konsumatorëve i shohin ato si një “gogol”. Për t’iu përgjigjur kësaj kërkese specifike, kompania vendosi të sjellë produkte tërësisht pa konservantë.

Kjo qasje konfirmon edhe një herë se kompanitë serioze janë kujdestare të shëndetit të konsumatorit. Reputacioni i ndërtuar prej vitesh është garancia më e fortë që EHW vepron gjithmonë mbi bazën e kritereve profesionale dhe shkencore.

Nëse grupi i konsumatorëve që kanë shmangur deri tani produktet e përpunuara për shkak të konservantëve rezulton i madh, atëherë EHW do të ketë bërë një lëvizje të goditur, duke i thyer barrierat dhe duke zgjeruar audiencën e saj. Nëse ky grup rezulton i vogël, atëherë investimi mund të konsiderohet më tepër një përpjekje për të plotësuar një dëshirë të konsumatorëve, sesa një nevojë tregu.

Përfytyroni dëshirën e ethshme të njerëzve për të bërë shopping, kthimin e tij në një pasion, e ndonjëherë edhe në mani – dhe nga ana tjetër, ofertën e pafund të tregut: boutique elegante, qendra tregtare gjigante, dyqane të specializuara markash, pika shitjeje pa profil të qartë, apo tregje të përqendruara. Të orientohesh në këtë “pyll” alternativash është sfidë më vete: si të gjesh veshjen e duhur që përputhet me shijen dhe buxhetin.

Tregu shqiptar i retail-it të veshjeve është bërë gjithnjë e më konkurrues. Një vështrim mbi performancën e kompanive kryesore tregon se Inditex Albania dhe LC Waikiki mbeten liderët e padiskutueshëm. Inditex Albania – me markat Zara, Massimo Dutti, Breshka, Stradivarius, Pull&Bear realizoi afro 75 milionë euro aktivitet vjetor. Ndërsa LC Waikiki, vetëm me një brand të vetëm, arriti në rreth 65 milionë euro, duke treguar fuqinë e saj të veçantë në treg.

Përballë tyre, alternativa të tjera si New Yorker, Sinsay (Poloni), De Facto (Turqi), Cottoni, OVS e të tjera, kanë hyrë fort në skenë, por performanca e tyre mbetet shumë më modeste krahasuar me dy gjigantët kryesorë.

Konkurenca është e fortë dhe dinamika e tregut premton zhvillime të reja: kush do të arrijë të fitojë më shumë klientë shqiptarë në vitet që vijnë?