SHPETIM LUKU/Tregut automotiv shqiptar i shtohet brandi i mirënjohur MG

 

Në rajon e sjell Grand Automotiv Group, kurse në Shqipëri “Albanian Motor Company”

 

Shumë shpejt tregu i automjeteve të makinave të reja në Shqipëri do të ketë edhe një brand të ri. Bëhet fjalë për markën britanikë MG dhe lajmi u bë i ditur në një aktivitet të zhvilluar në Rovinj të Kroacisë, ku u qartësua strategjia për të futur këtë markë edhe në vendet e rajonit. Dhe nuk bëhet fjalë për një markë, e cila nuk premton perspektivë në tregun shqiptar, por për një alternativë shumë të mrë që do të ketë klienti shqiptar. Pasi tek MG ai do të gjejë edhe cilësinë e automjetit, edhe cmimin e mirë në raport me cilësinë dhe konkurentët e saj, por edhe larmishmërinë e makinave për nga modelet.

Oferta për rajonin e Adriatikut ku bën pjesë edhe Shqipëria do të përfshijë shumë modele të ndryshme, duke përfshirë  variantin elektrik MG5, modelin SUV nga segmenti B- MG ZS( ne variantin elektrik me benzinë), modelin SUV nga segmenti C-MG EHS( versioni hibrid plug-in dhe SUV elektrik-MG Marvel R.

MG Foto 1

Disa marka nga e kaluara janë paksa të harruara, por përmendja e emrave të tyre ngjall gjithmonë emocione. Nëse dikush përmend një makinë sportive të shekullit të kaluar, një makinë me dy vende, e cila që në fillimet e saj ka thyer më shumë se 40 rekorde botërore të shpejtësisë, me siguri një nga emrat që do të vini bast është MG. Marka britanike në vitin 2024 do të festojë 100 vjetorin e ekzistencës së saj, gjë që tregon historinë e tyre dhe natyrisht traditën e saj.

Pak histori

MG Motor është një markë makinash e themeluar në vitin 1924 në MB. Ajo u themelua nga pionieri britanik i makinave William Morris, pronar i kompanisë së atëhershme Morris Garages, pas së cilës mori emrin e markës së makinave. Në vitet 1920, ideja ishte të zhvillohej MG në një makinë sportive, kështu që në të kaluarën makina MG theu më shumë se 40 rekorde botërore të shpejtësisë dhe u emërua makina garash më cilësore në botë.

Në pothuajse 90 vjet që nga fillimi i tij, ndikimi i MG Motor është përhapur në 5 kontinente dhe përfshin 39 vende. Prandaj, mund të thuhet me siguri se MG Motor ka kaluar prej kohësh kufirin e Mbretërisë së Bashkuar dhe është bërë një ikonë globale në industrinë e automobilave.

 

Kompania mëmë e MG është SAIC Motor (Shanghai Automobile Industry Corporation) e cila është prodhuesi i shtatë më i madh i makinave në botë. SAIC Motor ishte gjithashtu grupi i parë i automobilave në Kinë me shitje vjetore prej më shumë se 7 milion makina. Përveç Morris Garages (MG), nën SAIC Motor janë edhe Roewe dhe Maxus, SAIC Volksëagen, SAIC-GM dhe të tjerë.

Grand Automotive Group është partner i MG dhe SAIC për këtë rajon

Importuesi i makinave MG për këto vende të rajonit është Grand Automotive Adriatic d.o.o. e cila është në pronësi të plotë të Taavura Group. Taavura Group është një kompani familjare e themeluar në vitin 1948 dhe është e pranishme në tregun global përmes më shumë se 100 filialeve dhe mbi 15,000 punonjësve. Ajo ka një qarkullim vjetor prej 1.3 miliardë euro dhe një vlerësim të qëndrueshëm A + të S&P Group.

 

Në Evropë, Taavura Group është i pranishëm në sektorin e automobilave si Grand Automotive Group dhe operon si importues i automjeteve Ford, Hyundai, Nissan, Renault, Dacia dhe nga ky vit MG Motor operon në tregjet në Republikën Çeke, Sllovaki, Hungari. dhe në rajonin e Adriatikut.MG Foto 2

MG dhe SAIC kanë zgjedhur Grand Automotive Group si partner në rajonin e Adriatikut për shkak të aftësisë së tyre të provuar për të tregtuar marka të reja përmes një strategjie rritjeje të shpejtë.

 

Gjatë gjithë trashëgimisë së tij, MG është përshkruar si një makinë që frymëzon një pasion për drejtimin dhe lirinë në rrugë, duke garantuar siguri dhe komoditet. të përshtatshme për nevojat dhe zakonet e përditshme të konsumatorëve modernë dhe familjeve të reja urbane. “Krijimi i një epoke të re të makinave”, siç u quajt zyrtarisht nga MG Motor, filloi në vitin 2019 dhe ideja është që gjenerata e re të ofrojë modele makinash cilësore, moderne, inovative me dizajn modern dhe teknologjitë më të fundit.

Në makinën MG, shoferi do të njihet me teknologjinë më të fundit që do ta bëjë përvojën e tij të drejtimit argëtues, efikas dhe të sigurt. Gjithashtu, kompania MG Motor në “epokën e re” të saj i kushton vëmendje të veçantë, përveç teknologjisë e dizajnit të makinave, edhe të ardhmes së qëndrueshme të planetit në tërësi. Prandaj, çdo model i ri MG është projektuar dhe zhvilluar për të ofruar nivele të jashtëzakonshme të efikasitetit mjedisor.

 

Rritja e shitjeve është rezultat i prezantimit të modeleve që ofrojnë kënaqësi me cilësinë dhe pajisjet e ofruara. Në vitin 2020, MG Motor shiti 7,200 automjete në Evropë, ndërsa në vitin 2021 ky numër u trefishua dhe shitjet arritën në 22,000 automjete. Rritja e shitjeve vazhdoi në vitin 2022. me 22135 mjete të shitura në tremujorin e parë. Përfundimi është se modelet MG janë përgjigjja e duhur për nevojat e klientëve evropianë.MG Foto 3

Me zhvillimin dhe përmirësimin e saj, MG Motor ka zënë vend në tregun botëror, ndërsa me veçoritë e saj fiton mbi konsumatorët. MG Motor nuk planifikon të ndalojë fuqizimin e mëtejshëm të ofertës në industrinë e automobilave dhe krijimin e risive për shoferë në mbarë botën.

 

 

Sami Gjergjin, “të fajshëm” e masakruan, të pafajshëm e harruan

 

Shpetim Luku

 

Për afro 22 vite Sami Gjergji ishte një ndër biznesmenët e shquar të vendit. Me biznese prodhuese, që shkonin në harmoni me prioritetet e vendit, me biznese që kishin impakt real në ekonominë shqiptare. Me biznese që ishin liderë prej vitesh në tregjet përkatëse. Me biznese rentabël. Qoftë “Floryhen” e qoftë  “Primalat”  ishin “kocka” të forta në sektorët ku vepronin.  E para për mbi 20 vite, kurse “Primalat”-i për aq kohë sa e pati egzistencën e tij. Derisa erdhi një periudhë e vështirë kur të dyja këto kompani falimentuan. Por nuk ishte falimentim klasik, nga ato që ndodhin për arsye objektive.  Nga ato falimentime që bëhen të pashmangshëm dhe rrjedhojë logjike kur nuk ke treg, kur shpenzimet janë më të larta se të ardhurat. Falimentimi i të dyja kompanive   u ndikua më së shumti nga faktorë subjektivë, por që nuk kemi ndërmend ti analizojmë në këtë shkrim. Ajo që duam të themi është se me falimentimin e  dy kompanive Sami Gjergji u fshi nga historia e biznesit shqiptar si një biznesmen i suksesshëm si me magji.  Po qe se kërkon  në google emri i Sami Gjergjit del në media online vetëm për një padi që njëra nga bankat e nivelit të dytë i ka bërë biznesmenit  për një ndërrim destinacioni të një kredie prej 1.1 milionë euro. “Ish deputeti i PD-së në gjyq për mashtrim”- është titulli më i shpeshtë i këtij lajmi në gazeta e portale të ndryshme në vitin 2012. Pra kushdo që nuk e njeh historinë e tij, rrugëtimin e tij në biznes, kapërcimin në politikë, arsyet e mbylljes së kompanive të tij ka në dorë të krijojë opinionin rreth tij vetëm nëpërmjet këtyre lajmeve e kronikave.

“Kur po kthehesha në atë kohë në shtëpi më merr gruaja e shqetësuar në telefon dhe më pyet se ku isha”-tregon ai.

“I thashë që jam në makinë dhe për 10 minuta mbërrij”. Mirëpo ajo ishte shqetësuar së tepërmi sepse shikonte lajmet në titra në një televizion ku ishte shfaqur  një lajm aspak i vërtetë sikur  ish-deputeti Sami Gjergji ishte arrestuar ndaj dhe më kishte telefonuar- sqaron ai.

E vërteta është se në sajë të padisë së bankës gjyqi u zhvillua në tre shkallë dhe  biznesmeni del i pafajshëm në të tre shkallët e gjyqësorit. Mirëpo ky fakt nuk reflektohet në të njëjtat media që vrapuan të jepnin lajmin negativ. Pra, kur menduan se  ishte i “fajshëm” e masakruan, kur doli realisht i pafajshëm  e harruan dhe nuk e njoftuan faktin e pafajsisë. Mirëpo cdo njeri në përgjithësi e sidomos biznesmenët në vecanti e kanë tepër të cmuar reputacionin individual. Sepse ai është kartvizita më e mirë për të bërë biznes. Në rastin konkret Sami Gjergjit ia cënuan reputacionin atëhere kur menduan se ai ishte fajtor për dicka që nuk ishte i tillë. Dhe kur më pas, askush nuk mori përsipër të sqarojë zhvillimet e mëvonshme, vendimet e gjykatave në të tre shkallët, që konkludonin se biznesmeni ishte i pafajshmëm.

Sami Gjergji është një nga rastet e shumta që vërteton prirjen e mediave shqiptare për të rendur pas lajmeve negative, dukuri kjo që buron nga psikologjia  sipas të cilës “lajmi i keq shet”. Por duke harruar  kostot e  e mëdha e të padrejta që krijon ky turravrap për ata që bëhen objekt i tyre. Kur zhvillimet e mëvonshme shkojnë në sens të kundërt me atë që kanë dhënë fillimisht, atëhere reflektimi i këtyre zhvillimeve në media duket si përgënjështrim që ata i bëjnë vetes.

 

SHPETIM LUKU/ Halli i madh i depozituesve shqiptarë

 

Pasi thithi edhe njëherë fort cigaren duke nxjerrë një shtëllungë të madhe tymi biznesmeni që po bisedonte me mua ndryshoi qëndrimin në karrigen e tij si të donte ti jepte më shumë seriozitet e solemnitet bisedës.

“Kam një hall të madh-filloi tregimin ai dhe kur pa habinë e madhe tek unë  nga pamundësia ime për të imagjinuar se cfarë halli mund të kishte ai, e për më tepër që mund ta ndihmoja unë, vazhdoi me sqarime të mëtejshme. “Kam disa lekë në bankë, por nuk dua ti lë sërish aty në gjendje të “fjetur”- tha ai. I paaftë për të gjykuar një biznesmen të suksesshëm, sipas botëkutimit të tij, e për më keq akoma, duke e shqyrtuar atë me metrin  tim- gabim i shpeshtë ky i shqiptarëve- i dhashë doza humori bisedës.

“Kështu halli pacin të gjithë”-i thashë. Mirëpo biznesmeni këmbënguli duke thënë se  halli që kishte  ishte vërtet i madh, pasi marrëdhënia me bankat nuk kishte asnjë interes. Ndaj ai dëshironte që këto para të “strehuara” në bankë ti investonte diku patjetër. Në ekonominë reale, në një biznes real. Pasi nuk bëhej fjalë për pak para, por për dhjetra milionë euro.

Që nga ky cast u bëra edhe unë serioz dhe jo vetëm e mirëkuptova biznesmenin që synonte t’iu jepte vlerë përdorimi dhe investimi parave të tij, por fillova njëkohësisht ta përfytyroj këtë problem tek të gjithë depozituesit shqiptarë. Prej disa vitesh përqindjet e interesit që ofrojnë bankat e nivelit të dytë janë ose zero ose të papërfillshme. Madje dikur një bankier i njohur shqiptar thoshte me zë të lartë e me prepotencë se “duhet të jenë depozituesit ata që duhet të paguajnë bankat për ruajtjen e parave të tyre”. Duke dëshmuar kështu se ishte partizan i interesave negative nga sistemi bankar. Dhe duke e reduktuar rolin e bankave karshi depozituesit vetëm në ruajtjen e parave, kurse përdorimin e tyre ta bëjnë vetëm në dobi të tyre. Ok, por problemi është se depozituesit shqiptarë nuk kanë asnjë mundësi investimi në mënyrë që të marrin dicka prej depozitave  dhe mos të rrijnë gjithë frikë prej gërryerjes së tyre nga inflacioni i përvitshëm. Apo më keq, nga kapërcimi i tij, sikurse ka ndodhur këtë vit.  Vetëm për shkak të efektit inflacion 10 mijë euro në vitin 2010 kanë patur vlerë më shumë se sa 15-16 mijë euro sot. Qytetarët e dijnë këtë, depozituesit në banka e kuptojnë këtë. Por kanë rënë në cark prej vitesh sepse nuk kanë ku të investojnë. Dhe kur themi investim nuk nënkuptojmë blerjen e pronave të paluajtshme sepse kjo nuk është e mundur nga të gjithë për vetë nivelet e ndryshme të depozitave që kanë individët. Por për investime në një treg  kapitalesh, e që në Shqipëri mungon. Ka mbetur një enigmë e madhe, por edhe dëshmie e fortë paaftësie e keqeverisjesh sistematike mosngritja e Bursës së Tiranës me kompanitë më serioze të listuara aty, të hapura karshi shitblerjes së aksioneve. Se pse nuk është ngritur ky institucion është një histori e gjatë që meriton gjithashtu një analizë të gjatë e të plotë, por fakti kryesor lidhet me karakterin informal të ekonomisë shqiptare dhe shkallën e lartë të korrupsionit që ka sunduar ndër vite. Mjafton të kujtojmë se mbi 1 miliardë euro kredi janë marrë nga sistemi bankar, prej bizneseve të ndryshme duke u gllabëruar e duke mos u kthyer më.  Mekanizimi biznesmen-vlerësues pasurie-staf menaxhues i bankave funksionoi për mrekulli dhe arriti ti zhvasë sistemit bankar shuma një shumë kolosale, e cila, pavarësisht se është fshirë nga regjistrat, sërish mbetet një shumë paraje e gllabëruar. Pra realiteti është se në Shqipëri Bursa mungon. Dhe në mungesë të saj, një pjese të depozituesve shqiptarë iu mbetet  ta drejtojnë vëmëndjen e tyre vetëmbrojtëse ndaj kursimeve të tyre  në drejtim të letrave me vlerë të qeverisë, obligacioneve me afat të ndryshëm maturimi të bankave. Por ka edhe më keq. Jo pak prej tyre i janë drejtuar ose tregut të fajdeve ilegale, duke rrezikuar shumë ose fondeve mashtruese të investimit që kanë mbirë kudo. Apo edhe monedhave të ndryshme virtuale. Kurse pjesa më e madhe e depozituesve është tërësisht e pafuqishme për të vepruar. Për të mbrojtur së paku paratë e tyre, pasi për rezultat pozitiv as që bëhet fjalë. Edhe pse kanë kohë që marrëdhënien me bankat e kanë testuar si të paleverdisshme, edhe pse e dinë që fuqia blerëse e parave të depozituara  është më e vogël nga njëri vit në tjetrin, prapë se prapë nuk kanë asnjë mundësi reagimi e korigjimi. Paratë e kursyera prej një jete racionale apo edhe veprimtarie të suksesshme në vend që të sjellin gëzim, sjellin shqetësim, ankth. Dhe paradoksalisht, sa më e madhe të jetë sasia e parave të depozituara, aq më i madh është shqetësimi. Duke iu rikthyer edhe njëherë rastit në fillim të shkrimit, kur takoheshim pas periudhave të ndryshme kohe me biznesmenin nga i cili morëm shkas, pyetja e zakonshme e imja kundrejt tij ishte: sa të është rritur halli? Sepse tashmë të kesh para në banka është vërtet hall.

 

“Lajthiza”, uji që shuan etjen e shqiptarëve

 

Gjatë vitit 2021 në sektorin e ambalazhimit të ujit u shtua një operator i ri, i cili deklaronte një investim të realizuar prej rreth 20 milionë euro. Është mëse e natyrshme që kur tregut i shtohet një operator i këtyre përmasave, shumë e përkthejnë si lajm të mirë për ekonominë dhe vërtet i tillë është. Pasi injektimi i miliona eurove në ekonomi ka impaktin e tij pozitiv ekonomik dhe social. Por ndërkohë është e natyrshme, e logjikshme që aktorëve të tjerë egzistues të këtij tregu ti rriten kokëcarjet dhe kokëdhembjet që vijnë nga situata e re që sjell një konkurent i ri, por i fortë, potencialisht. Sepse tregu ka një përmasë të caktuar dhe operatori i ri që futet në të do të kërkoj të marrë pjesë nga kompanitë egzistuese.  Mirëpo Presidenti i kompanisë “Lajthiza Invest” shfaqej tërësisht i pashqetësuar nga ky zhvillim i tregut 2021. Madje, edhe karshi lajmeve ditore të tipit “ nuk pashë më ujin tënd në x apo y local” ai i përgjigjej me humor: do të kthehen sërish tek “Lajthiza”. Dhe vërtet ashtu ndodhte brenda një kohe të shkurtër. Mënyra si përformoi kompania “Lajthiza Invest”, kompania që trajton dhe ambalazhon ujin e famshëm i dha të drejtë në mënyrën e perceptimit dhe të parashikimit të situatave Hajri Elezit.  Aktiviteti i “Lajthiza”-s jo vetëm që nuk është cënuar aspak nga shtimi i konkurencës, por përkundrazi ajo ka rritur edhe më tej fuqitë konkuruese në treg. Sepse aktiviteti i saj u rrit me afro 20 për qind, cka do të thotë se nga rreth 13.1 milionë euro që ishte ai në vitin 2020, në vitin 2021 ai shkoi në rreth 15.5 milionë euro. Me këtë volum aktiviteti, por edhe me disa tregues të tjerë që lidhen me të, sikurse numri i madh i punonjësve “Lajthiza” ishte sërish fituesja e luftës 1 vjecare në sektorin e ambalazhimit dhe tregtimit të ujit mineral

Kur biznesmeni Hajri Elezi filloi procesin e investimit në fshatin Lajthizë, me qëllim, ngritjen e një fabrike për trajtimin dhe amblazhimin e ujit dhe nxjerrjen e tij në treg, dy ndjenja më pushtuan në atë kohë. Ndjesia e parë ishte një gëzim i pamatë. Sepse, duke ditur që Shqipëria është një vend i pasur me ujëra – në bazë të statistikave është një ndër vendet më të pasura europiane me afro 13 mijë metra kub për frymë- më vriste sytë realiteti në treg. Pra ai realitet, ku shumica e kërkësa konsumatore për ujëra plotësohej nga produkte të importit, nga Italia, Greqia e deri nga Franca. Ky ishte një paradoks i madh, ky ishte një realitet i pakëndshëm dhe i papranueshëm. Ndaj, cdo përpjekje që synonte reduktimin e kësaj dukurie jopozitive ishte e shumëdëshiruar. Ofrimi në treg i një produkti “made in Albania” ishte përvecse veprim biznesi, edhe veprim patriotik. Të cilin Hajri Elezi e ndërmori në një situatë të vështirë, sikurse ishte periudha pas vitit të vështirë të 97-tës.

Mirëpo duke qenë se, sikurse thamë edhe më lart, thuajse e gjithë kërkesa konsumatore për ujë të pijshëm mineral plotësohej me produkt importi, ky lloj dominimi në treg më impononte një lloj pesimizmi për suksesin e nismave të reja vendase. Për pasojë edhe për nismën dhe investimin e Hajri Elezit. Ndërsa vitet kalonin dhe prania e ujit Lajthiza në treg sa vinte e rritej unë provoja “zhgënjimin” tim, për mosdaljen e parashikimeve të mia. Mirëpo është nga ato zhgënjimet pozitive, të cilat njeriu lut që ti ndodhin. Aktualisht, Lajthiza INVEST është kompania më e madhe e prodhimit të ujit të pijshëm. Dhe ky nuk është një konkluzion apriori, por ajo cfarë tregojnë shifrat e performancës gjatë vitit 2021 e që iu referuam më lart. Uji Lajthiza ka arritur të shkojë edhe në tavolinat e konsumatorëve të huaj si atij zviceran, britanik, të Emirateve të Bashkuara Arabe, pa llogaritur konsumatorin kosovar. Pra, brenda një harku kohor prej 20 vitesh, në saj të kompanive si Lajthiza, Shqipëria pësoi një metamorfozë të shumëdëshiruar ku kërkesa konsumatore për ujin plotësohet thuajse nga vendi, ndërkohë që një pjesë e tij edhe eksportohet.

Pas kaq vitesh aktivitet, fabrika e “vjetër”  e ka të pamundur për të plotësuar kërkesat gjithnjë e në rritje për ujin Lajthiza, ndaj investitori i saj, Hajri Elezi po përfundon edhe fabrikën e re me teknologjinë më bashkëkohore, cka do të rrisë mundësitë prodhuese të saj.

Sa herë që haset një histori suksesi, jo vetëm në biznes, por kudo, është e pashmangshme pyetja se kujt i dedikohet ajo? Me cfarë faktorësh shpjegohet ajo? Hajri Elezi vërtet e ndërtoi fabrikën e ujit Lajthiza në vitin 1999, por idenë për studimin dhe konkretizimin e saj e kishte nisur që në vitin 1996 nëpërmjet studimit të cilësisë së ujit të synuar. Dhe rezultatet e analizave që mori nga laboratorët e huaj me kredibilitet të fortë professional ishin befasuese edhe për vetë atë. Ishte i bindur në cilësinë e ujit që buronte nga Mali i Roshit, por analizat laboratorike në Itali, i përforcuan jo vetëm bindjet për ujin, por edhe për nevojën e nisjes së këtij biznesi. Uji, përvecse cilësor, rezultonte nga analizat edhe me përfitime të mëdha shëndetësore. Por nuk u mjaftua vetëm me cilësinë natyrale të ujit, por e përmirësoi atë edhe nëpërmjet një sistemi filtrimi nga më të përparuarit e kohës, cka e ka bërë “Lajthiza”-n një ujë tepër të lehtë. Megjithatë, sikurse thonte Peter Drucker,një economist i njohur austriako-amerikan “në një shërbim apo në një produkt, cilësia nuk është ajo që fusni ju në të, por ajo që klienti e konsumatori nxjerrin prej saj”. Që në rastin e Lajthizën do të thotë që produkti që nxjerrin konsumatorët e përditshëm nga shishet e madhësive të ndryshme është një produkt tejet cilësor. Koha që ka kaluar tregoi që uji Lajthiza e zgjeron praninë e saj në treg në mënyrë të vazhdueshme e sistematike. Ky produkt ka një tendencë të vecantë. Sepse konsumatorin egzistues e ruan, pikërisht prej magjisë së kontaktit të parë që ka patur  me të, ndërkohë që rritja i besohet konsumatorëve të rinj dhe eksportit.

Në tregun shqiptar janë afro 50 kompani që veprojnë në fushën e ambalazhimit dhe tregtimit të ujit, mirëpo është e qartë që fituesja e skeptrit të garës për vitin 2021 është padyshim Lajthiza. Lajthiza Invest është tashmë një kompani e bujshme në treg, mirëpo pas cdo bëme të bujshme qëndrosh veprimi i guximshëm i dikujt. Dhe në rastin konkret qëndron sipërmarrja e Hajri Elezajt. Që fare mirë mund ti adresonte energjitë e tij përpara mbi 20 viteve në sektorë të tjerë, por preferoi të ndërtojë një biznes të dobishëm në rang kombëtar, sikurse është  ambalazhimi dhe tregtimi i ujit të njohur “LAJTHIZA” me të cilin shuajnë etjen shumica e shqiptarëve

SHPETIM LUKU/ E rrënuan, e falimentuan, por biznesmeni i njohur po rikthehet

 

Ai është një nga njerëzit që e ka filluar biznesin ndër të parët. Pikerisht atëhere kur sapo nisën ndryshimet e sistemit në vitin 1990. Dhe nuk është se e filloi biznesin në mënyrë spontane, sipas parimit “merru me c’të të dalë përpara”, sikurse kanë startuar shumica e biznesmenëve. Të cilët të vetmen ide të qartë kishin synimin për të bërë 1 milionëshin e parë, kurse kristalizimin e ideve të biznesit do ti bënin me kalimin e kohës. Kurse Sami Gjergji e nisi udhën e gjatë të biznesmenit duke krijuar kompaninë e prodhimit të vezëve Floryhen. E ndihmoi disi edhe fati, pasi ndryshimet e mëdha historike të Shqipërisë e gjetën në krye të ish ndërmarrjes së shpendëve në Vrrinë të Durrësit. Ndaj, duke e privatizuar në bashkëpunim me investitorin italian Romualdo Monaldi, ata e ruajtën këtë ndërmarrje nga shkatërrimi dhe i dhanë asaj një impuls të madh  në kushtet e një sistemi të ri. Floryhen njohu disa kulme në aktivitetin e saj. Arriti të zotërojë deri në 40 për qind të tregut të vezëve në Shqipëri në saj të mbarështrimit me metoda bashkëkohore të afro 700 mijë krerëve. Arriti që të jetë kompania e parë shqiptare e këtij sektori me  kuota eksporti, e për këtë, një meritë të vecantë kishte edhe aksioneri Romualdo Mondaldo, pasi aktivitetet e tij në Itali kishin kërkesa për këtë produkt. Kurse biznesmeni Sami Gjergji do ti shtonte vetes edhe një aktivitet tjetër në sektorin e përpunimit të qumështit, fabrikën “Primalat”. Një fabrikë moderne, komplet e automatizuar e ku teknologjia u harmonizua me dijet dhe drejtimin kompetent  të profesor Vigan Dervishit, i cili la Francën për të ardhur në Shqipëri. Edhe “Primalat” e pati startimin të shkëlqyer. Konsumatori shqiptar i mirëpriti produktet e tij, ndërkohë që në saje të eksportit në tregun e Kosovës, ajo u bë një nga brandet kryesore të këtij tregu. Pas  shkëlqimit për biznesmenin Sami Gjergji do të vinin ditë të këqija. Fillimisht u ndanë aksionerët sipas një formule ku njëri kishte gjysmën e impiantit prodhues dhe aksioneri tjetër gjysmën tjetër. Njëri do të prodhonte vetëm për eksportin, kurse tjetri për tregun e brendshëm. Bashkëpunimi i përkryer, ai që kishte sjellë sukseset deri atë kohë ishte prishur. Edhe Primalati u vendos në epiqendër të goditjeve. Në Kosovë autoriteti përkatës e damkosi brandin Primalat si  të dëmshëm, pasi përmbajtja e Aflatoksinës ishte në nivele mbi normë. Pavarësisht se asgjë nuk ishte e vërtetë, paniku funksionon tek konsumatorët dhe ajo cfarë ndodhi me Primalat-in tregon se sa e brishtë është në përgjithësi industria ushqimore kundrej shpifjeve e spekulimeve që bëhen për arsye konkurence ose arsye të tjera në kurriz të saj. Nuk mbeti pas edhe shteti në kontributin e tij për rrënimin e të dy kompanive të mirënjohura në treg. Qindra milionë lekë ishte fatura e gjobave absurde, c’ka ishtë një barrë e rëndë oër kompani të tilla prodhuese që fitimet nuk i kanë të mëdha. Përfshirja në politikë në vitin 2005 e Sami Gjergjit, duke u zgjedhur deputet i Partisë Demokratike në atë kohë u kthye gjithashtu në një faktor dëmtues për kompanitë e tij, duke përforcuar kështu dukurinë. Pasi edhe biznesmenë të tjerë para tij që lanë biznesin për politikën i ka ndjekur thuajse i njëjti fat. Nga protagonistë të rëndësishëm të tregut përkatës, kompanitë e tyre kanë ardhur duke u  shuar apo kanë falimentuar.

Megjithatë, sikurse thotë një fjalë e urtë nga zona ku ka lindur Sami Gjergji, “nuk është turp të rrëzohesh, turp është të mos bësh përpjekje për tu ngritur”. Ndaj ai nuk është pajtuar me atë cfarë i ka ndodhur, nuk është dorëzuar, nuk e ka pranuar fatin e keq, por po bën të gjitha përpjekjet për tu futur sërish në gjirin e biznesit shqiptar. Po përpiqet me të gjitha mënyrat dhe mundësitë për të mos qenë thjesht një ish i shquar biznesi, por edhe personazh actual i tij. Ku? Në cfarë sektori? Në c’lloj biznesi? Askund tjetër, përvecse në sektorin që njeh më mirë. Atë të prodhimit të vezëve. Ka ngritur një kompani të re që quhet Coco Al, në Maminas, me dy kapanone, ku në njërën ka pulat për prodhim vezësh, kurse në tjetrën ato për prodhim mishi. Ky lloj aktiviteti nuk është fotokopje e atij të dikurshmit që dallon vetëm nga përmasat më të vogla, por është edhe më shumë i specializuar. Sepse pulat për vezë dhe ato për mish mbarështrohen në mënyrë natyrale, duke u lëshuar dhe ushqyer në ambiente të hapura. Qëllimi është që edhe produkti i përfituar dhe i ofruar në treg, të jetë produkt bio. Cocovenë dhe zogjtë e fshatit i gjen në disa supermarkete të rëndësishëm të qyteteve kryesore. Nuk mund të flasim akoma për tregues impresionues të aktivitetit, por e rëndësishme është se Sami Gjergji është rikthyer. E kaluara e tij ku suksesi dhe dështimi ishin të pranishëm, është një leksion që ai do ta sfrytëzojë më së miri duke eleminuar e mos përsëritur gabimet e së shkuarës.

Biznesmeni tregon mashtrimin ndaj qytetarëve krutanë

 

Nikolin Lleshi është një biznesmen i mirënjohur në sektorin e prodhimit të këpucëve, kompanitë e të cilit arrijnë të punësojnë mbi 1200 vetë. E ka nisur këtë biznes herët, duke qenë ndër të parët në këtë sektor. Nën pronësinë dhe menaxhimin e tij gjenden 4 fabrika këpucësh: ajo e Lacit, e Kamzës, e Vlorës( së fundmi aty u hap edhe një fabrikë tjetër e re në qendër të qytetit) dhe një në Gramsh. Thelbi i suksesit në një biznes qëndron tek aftësia për të ndërtuar një imazh dhe një reputacion që më pas të ndihmojnë në cdo kohë në ushtrimin e aktivitetit.  Por kohët e fundit ai është akuzuar nga disa qytetarë në media të ndryshme, të cilët pretendojnë se janë të mashtruar prej tij sa i takon një pallati që ky biznesmen ka ndërtuar në qendër të qytetit të Krujës. Po si qëndron e vërteta e kësaj historie?  Nikolin Lleshi ndjehet i preokupuar ta sqarojë me hollësi këtë histori, pasi mendon se prononcimet dhe pretendimet publike të disa qytetarëve e kanë cënuar në imazh dhe reputacion, për të cilat ka punuar aq shumë e që i ka aq të cmuar.

“Në vitin 2012 kam blerë një karabina pallati nga shtetasi Arben Kupi, me akte juridike përkatëse në prani të noteres Johana Kushe. Ndërtesa ishte e përbërë nga një kat parking, 4 kate njësi shërbimi dhe 10 kate banim”-fillon tregimin Nikolin Lleshi. “Pas realizimit të shitjes nëpërmjet kësaj kontrate shitësi Arben Kupi ka njoftuar palët kontraktuese për shitjen e objektit. Nga ana tjetër, nëpërmjet njoftimit notarial të gjithë palët janë vënë në dijeni të plotë se trualli dhe objekti mbi të cilin ishte bërë njoftimi karabina i janë shitur biznesmenit Nikolin Lleshi dhe se përgjëgjësia e drejtpërdrejtë sipas këtij njoftimii takon shoqërisë “Golden Shoe” dhe administratorit Arben Kupi dhe jo z. Nikolin Lleshi”.

Dhe si vazhdon më tej historia?

Historia më pas vazhdon me një kallëzim penal ndaj Arben Kupit në vitin 2015, për veprën penale të mashtrimit. Pas kallëzimit, Prokuroria e rrethit gjyqësor Krujë ka vendosur ta dërgojë për gjykim duke e akuzuar për kryerjen e veprës penale të “Mashtrimit”. Gjyata e ka marrë parasysh këtë kërkesë të Prokurorisë dhe me vendimin Nr 190,  datë 04.10.2016 ka shpallur fajtor Arben Kupin për veprën penale të mashtrimit duke e dënuar me 3 vite burgim. Përvec kësaj, ne vendimet e gjykatës është e shprehur qartë se ata qytetarë  janë mashtruar nga Arben Kupi dhe e gjithë përgjegjësia penale dhe civile i takon Arben Kupit-thotë Nikolin Lleshi

Po cila është përgjigja e biznesmenit Nikolin Lleshi kundrejt qytetarëve, të cilët pretendojnë që  kontratat e lidhura me Arben Kupin duhet të njihen prej tij?

Edhe këtë cështje e ka përcaktuar Gjykata e Apelit Tiranë-thotë Lleshi. Në vendimin nr 291, datë 15/02/2018 përmbushjen e detyrimit kontraktor të shtetases Elona Caushi nga shtetasi Arben Kupi dhe rrëzimin e kërkesë padisë për pjesën në object që duhet të përmbushet nga z. Nikolin Lleshi. Pra duket se nga ata qytetarë, të cilët pretendojnë transferimin e detyrimeve nga Arben Kupi tek Nikolin Lleshi ka qenë njëra prej tyre, e cila ka preferuar të ndjekë rrugën e vetme, atë ligjoren. Të njëjtën rrugë duhet të ndjekin edhe qytetarët e tjerë.

Por a i njeh biznesmeni Nikolin Lleshi qytetarët që u shfaqën në ekrane televizioni duke pretenduar se janë mashtruar prej tij?

As i njoh, as i kam takuar e kontaktuar kurrë as unë e askush tjetër i autorizuar prej meje-përgjigjet Nikolini. Duke shtuar se për ata shtetas që kanë mashtruar dhe kërcënuar publikisht atë dhe familjen e tij janë ndërmarrë hapat ligjorë duke i kallëzuar penalisht

Dy “mëkatet” e qeverisë kundrejt krizës

 

 

Një arsyetim i thjeshtë. Rritja e cmimit të energjisë elektrike dhe të karburanteve sjell  edhe rritjen e cmimeve të produkteve e shërbimeve.  Por ndërkohë, nevoja e bizneseve për të rritur cmimet e produkteve dhe shërbimeve të tyre në atë masë sa është edhe ndikimi i faktorit energji dhe karburante mund të përballet me refuzimin e klientit për këto produkte apo shërbime. Jo për arsye etiko-morale, por vetëm e vetëm për arsye ekonomike që lidhen me fuqinë e ulët blerëse të tij.  Me pamundësinë e tij për tu përballur me këto rritje ekstra. Kjo përkthehet pra në vështirësi të mëdha për biznesin, manovra kryesore e të cilit për të qenë konkurues është ulja e kostove dhe jo rritja e tyre. Cilindo biznesmen të pyesësh rreth vështirësive kryesore me të cilat has aktiviteti i tyre, e gjithë përgjigja konsiston vetëm në një drejtim: rritja e cmimit të energjisë elektrike dhe e karburanteve.  Në fakt janë dy drejtime, ku biznesi ka bërë përpjekjet përkatëse, duke ofruar alternative, të cilat në këto kohë krize do të ishin tejet të vlefshme dhe mundësi shumë të mira për të ulur kostot, por që fatkeqësisht nuk ka gjetur mirëkuptimin e qeverisë.Maxus KS

E para ka të bëjë me krijimin e kushteve ligjore që ato biznese që kanë mundësi të investojnë në panele diellore, me qëllim sigurimin e energjisë që ata vetë konsumojnë. Është e vërtetë që qeveria iu jep të drejtën për instalimin e disa paneleve me sasi të limituara prodhimi energjie, por kjo është  në kontradiktë me mundësitë që shumë biznese kanë dhe me totalin e energjisë që ata konsumojnë. E që kanë mundësi të vetë prodhojnë. Qoftë konsumatorët e mëdhenj industrial të energjisë e qoftë konsumatorë më të vegjël të saj janë të prirur të investojnë, me qëllim për të krijuar një pavarësi ndaj konjukturave të energjisë elektrike. Mirëpo, ajo cfarë jep e licenson qeveria është shumë e vogël në raport me nevojat dhe mundësitë që shumë biznese kanë. Shumë qeveri të vendeve të tjera kanë subvencionuar prej kohësh investimet për prodhim energjie me panele fotovoltaike dhe ky duhet të ishte një shembull inkurajues për qeverinë shqiptare.  E cila në të kundërt me praktikën e vendeve të tjera, pengon bizneset të investojnë vetë për të zgjidhur një herë e mirë problemin e tyre me energjinë elektrike. Për biznesmenin e mirënjohur Luan Leka kjo është e pashpjegueshme, e paarsyetueshme, e palogjikshme. Edhe Zef Shtjefni, një biznesmen prodhimi tullash dhe konsumator i madh industrialienergjisë elektrike e ka identidikuar vetësigurimin e energjisë elektrike nëpërmjet panaleve fotovoltaikë si një mundësi shumë të mirë pë ti siguruar biznesit vazhdimësi konkuruese. Megjithatë qeveria justifikohet, por pavarësisht justifikimeve me detaje teknike të OSHEE-së, e vërteta është se nëse bizneset do të lejoheshin të mbështeteshin në “forcat e veta”, sa i takon sigurimit të energjisë elektrike, atëhere edhe presioni i kësaj krize globale do të ishte më i zbutur në shqipër për produkte të caktuara.

Aspekti i dytë lidhet me përpjekjet thuajse zero për ndërtimin e infrastrukturës së automjeteve elektrike. Ndërsa vende të ndryshme kanë strategji të qartë për të arritur brenda një periudhe të caktuar zëvëndësimin e mjeteve konvencionale me ato elektrike, në Shqipëri ka në kontradiktë të spikatur midis pranisë së këtyre mjeteve dhe infrastrukturës përkatëse. Përllogaritjet tregojnë se për kompani të ndryshme biznesi, vecanarisht ata që përdorin me intensitet ditor një numur të madh automjetesh elektrike, investimi për zëvëndësimin e flotës së tyre të automjeteve është mëse i përligjur. Sepse në harkun e 2.4-3 viteve automjetet llogaritet të shlyejnë veten e tyre. Disa kompani e kanë bërë këtë veprim, duke u treguar më largpamëse e sot, nuk iu mbetet gjë tjetër vecse të shijojnë frutet e largpamësisë së tyre. Por edhe lehtësimin e dhimbjeve të kokës krahasuar me konkurentët e tyre. Por qeveria duhet të kishte marrë masa me kohe për të ndërtuar bazën ligjore dhe infrastrukturën përkatëse, në mënyrë që mungesa e saj të mos kthehej në një shkak ngurrimi për ata që duan të reduktojnë kostot e tyre duke gjetur alternative të tjera. Më efektive dhe më miqësore ndaj ambientit.

E sigurtë është se nëse qeveria do të kishte vepruar me vendosmëri, pa shpërfillje e justifikime, sot situata do të ishte disi më e lehtësuar.

SHPETIM LUKU/ “Albsteel” i shton shportës së produkteve të tij edhe panelet sanduic

 

Kompania e prodhimit të profileve të celikut, “Albsteel” është një kompani që akoma nuk e ka gjetur “rehatinë” përfundimtare. Kjo sepse, ajo vazhdon zhvillimin e pandërprerë nëpërmjet investimeve të ndryshme që drejtuesit dhe ekipi menaxhues i saj projektojnë, aprovojnë dhe zbatojnë në kohë të ndryshme. Cdo vit ta vizitosh këtë kompani, asnjëherë nuk do e gjesh atë sikurse e ke lënë  gjatë vizitës paraardhëse. Pasi zhvillimet e saj, si rrjedhojë e investimeve të njëpasnjëshme janë të qenësishme. Investime këto që konsistojnë në zgjerimin e kapacitetit depozitues dhe prodhues të fabrikës si dhe në blerjen e makinerive shtesë për produkte të reja. Së fundmi,  “Albsteel” i shtoi shportës së produkteve të saj edhe atë më të riun, panelet sanduic. Një produkt ky që përdoret për zyra, ndërtime provizore, banjo, banesa, kioska etj. Një produkt ky që do ti japë edhe më shumë peshë në treg “Albsteel”, duke i zgjeruar ofertën përballë klientëve të saj. Po pse kjo tendencë e vazhdueshmë për investime nga ana e kompanisë? Cfarë dëshmon ajo?

Fakti që kompania “Albsteel” është një proces të vazhdueshëm investimi nuk dëshmon për përpjekje për përshtatjeje apo modifike të kompanisë hap pas hapi, në raport me nevojat apo kushtëzimet  e tregut, por është plotësim i vizionit të krijuesit dhe menaxhuesit kryesor të saj, Proletar Hasanit. Që në momentin kur “Albsteel” është ideuar si projekt biznesi, në mendjen e Proletar Hasanit ky lloj biznesi i përmbante të gjitha këto komponentë  që ka sot, e përmbante këtë fizionomi dhe ishte i plotësuar me të gjitha “gjymtyrët” që ka aktualisht ky gjigand i prodhimeve të hekurit e celikut. Që në castin kur Proletar Hasani ka vendosur të merret me këtë lloj biznesi ai e ka patur të “vizatuar” në kokë, trajtën përfundimtare të veprës së tij, që tani është thuajse tashmë e përfunduar. Panelet sandëich janë produkti më i fundit i prodhuar dhe i ofruar në treg nga kompania, por me siguri që nuk do jetë i fundit. Sepse përgjatë gjithë këtyre viteve, fillimisht Pap Metal e më pas, “Albsteel” na kanë mësuar me produkte të reja, duke e shtuar shumë gamën e tyre. Kjo filozofi të vepruari, kjo mënyrë të punuari nuk është se i ka dalë keq kompanisë, e cila nga viti në vit performon shumë mirë, si dhe konsolidon rolin e saj si lider i sektorit ku operon.  Edhe viti 2021 e konfirmoi këtë fakt e këtë trend. Realizoi një volum aktiviteti prej 26.5 milionë euro, pa përfshirë TVSH-në, cka do të thotë rritje krahasuar me një vit më parë. Por përmirësimin më të madh e bëri në treguesin e fitimit. Duke qenë se stafi menaxhues i saj u tregua fleksibël në tregun e  lëndëve të para, ajo i siguroi ato me një cmim, i cili më pas pësoi rritje duke u shndërruar kështu në një factor kryesor që shpjegon rritjen e ndjeshme të rentabilitetit të kompanisë.

Por ajo që është e më e rëndësishme në rastin e “Albsteel”-it është dinamika gjithnjë e në përmirësim, gjithnjë e në rritje e kuotave të prodhimit të destinuara për eksport. Përpara pak viteve, kur kjo kompani e ktheu “fytyrën” edhe nga tregjet e huaja, sasitë dhe vlerat e fillimit ishin minimale. Kurse tani, kur kanë kaluar jo shumë vite, vlera e eksportit të kompanisë ka arritur në mbi 2.5 milionë euro.

Ndërsa rri në zyrën e tij në krye të kompanisë, në telefonin e Proletar Hasanit vijnë thirrje e mesazhe të shumta nga jashtë. Janë telefonata porosie apo konfirmimi porosie për produktet e “Albsteel”-it. Por edhe telefonata kënaqësie, që i japin atij mesazhin e një aktiviteti të konsoliduar e me perspektivë.

SHPETIM LUKU/Premtimi i biznesmenit për revolucionarizimin e tregut nënprodukteve të qumështit.

 

 

Produktet e konsumit të përditshëm në përgjithësi dhe ato vendit në vecanti ballafaqohen në cdo kohe me skepticizmin dhe dyshimin e konsumatorit shqiptar. Dhe jo pa të drejtë.  Jo pa arsye. Jo pa shkak. Gjatë gjithë këtyre viteve të ashtuquajtur të tranzicionit, në mungesë të rolit të shtetit si kontrollues dhe ndëshkues i rreptë, manovrat mashtruese në kurriz të konsumatorit kanë qenë të panumurta dhe të larmishme. Hilet në sasi, në cilësi, imitimet, falsifikimett apo spekulimet dhe abuzimet me procesin e prodhimit të shumë prej këtyre produkteve e kanë cuar nivelin e mosbesimit aq lart, sa duket se më të thatin digjet edhe i njomi. Pra, krahas produkteve që vërtetë calojnë nga cilësia dhe për më keq, janë edhe kërcënues për shëndetin e qytetarëve, dyshimin e mbartin padrejtësisht edhe kompani që prodhojnë konform rregullave, procedurave e standarteve. Në këtë treg xhungël, konsumatorit shqiptar i është dashur të orientohet mbi bazën e intuitës, duke iu besuar më shumë produkteve të prodhuara nga kompani serioze. Nga kompani që tashmë kanë krijuar një reputacion në tregun shqiptar dhe që nuk mund ta hedhin këtë reputacion në erë nëpërmjet manovrimeve spekulative. Mirëpo, sado që këto kompani kanë kryer investime të rëndësishme për të përsosur procesin teknologjik, duke futur teknologjitë më të fundit, edhe ndaj tyre egziston prirja e konsumatorit për tu vënë në dilemë sapo hidhet në treg  një hipotezë, një aludim apo më keq akoma, një akuzë. Le të marrim si shembull kompanitë e prodhimit të nënprodukteve të qumështit. Sado që tregu ka disa kompani serioze, edhe karshi atyre “mbijnë” dyshime, kur është fjala për cilësinë e produkteve të tyre. Dikush thotë në media që përdorin qumësht pluhur, dikush tjetër thotë që përdorin  vaj palme, që përdoren konservantë etj etj. Në mungesë të sqarimeve kompetente dhe të transparencës, dyshimet marrin vrull, bëhen gjithë përfshirëse. Ato vijnë duke u përforcuar dhe konsumatori shqiptar gjendet në pozitën  e një personi me gotën e qumështit, të kosit apo copën e djathit përpara tavolinës në dilemë: ta pi, mos ta pi, ta ha, mos ta ha. Sepse është e vërtetë që edhe nëse nënproduktet e qumështit, kosi, djathi dhalla etj prodhohen me qumësht pluhur, kjo nuk është e dëmshme, por ama nuk janë ato produkte që qytetari kujton se është duke blerë.La perla

Mirëpo duket se tashmë ka lëvizje pozitive në këtë treg. Petrit Ago është një biznesmen pasionant, i cili i ka dedikuar gjithë jetën dhe mundin e tij kësaj fushe. Fillimisht ka ndërtuar një fermë blegtorale me lopë, dele e dhi me një numër të konsiderueshëm krerësh, me qëllim sigurimin e më shumë se gjysmës së sasisë së lëndës së parë për fabrikën e tij të përpunimit të qumështit. I ka mbarështruar ato me kritere shkencore që nga ushqimi, strehimi, kujdesi shëndetësor e sanitar. Pra, ndërsa të tjerët e kanë nisur nga ndërtimi i fabrikës, duke bashkëpunuar me fermerët dhe duke qenë në varësi të klimës së bashkëpunimit me ta, Petrit Ago e ka nisur sigurimi i lëndës së parë cilësore. Ndërsa në dukje mund të ketë dizavantazh faktin se fabrika e tij, La Perla Impuls, nis punë relativisht vonë, kur të tjerat kanë vite në treg, në të vërtetë ka avantazhin e reduktimit të ndjeshëm të varësisë nga lënda e parë. Ka gjithashtu avantazh, se duke qenë se lëndën e parë e siguron në masë të madhe  nga fermat e veta, i ka mundësitë të ofrojë në treg produkte me cilësi të padiskutueshme e të padyshueshme. Dhe nëse teorikisht kjo vlen për të gjithë, ai ka menduar edhe strategjinë se si kdo të kultivojë tek konsumatorët besimin që në ditët e para. Shumë nga produktet e fabrikës së tij kanë dalë dhe do të dalin në treg me premtimin publik, të sanksionuar në ambalazhet e produkteve përkatëse: zero vaj palme, zero konservantë. Por ky është një zhvillim i rëndësishëm edhe për të gjithë tregun dhe sektorin, pasi parashikohet të kthehet në një katalizator zhvillimesh. Këtij “provokimi” në treg do të përpiqen ti përgjigjen edhe kompani të tjera, sigurisht nëse i kanë mundësitë për të qenë korrekt. Por jo në mënyrë të rreme. Jo në mënyrë mashtruese. Pasi duke “salduar” një premtim në etiketën e produktit, cdo prodhues është  dhe do të jetë iekspozuar edhe përballë nxjerrjes blof, kërkesës së llogarisë e më pas denoncimit publik për mashtrim të konsumatorëve. Ja pra pse La Perla Impuls dhe Petrit Ago do ti japin një shtytje të re tregut të prodhimit të produkteve të bulmetit. Do ti japin pika referimi dhe doza qartësimi konsumatorëve. Por do të bëjnë edhe diferencime reale në treg.

SHPETIM LUKU/Emrat që u bënë brande të famshme

 

 

Biznesmeni vlonjat, tashmë i ndjerë, Agron Haxhiraj, cuditi shumë njerëz kur vendosi të prodhojë birrën NORGA. Jo për shkak se iu fut investimit për ngritjen e një fabrike të re, ndërkohë që punët edhe pa këtë fabrikë i ecnin mirë. Jo pse vendosi të bëhet prodhues, ndërkohë që aktiviteti si importues i birrave dhe pijeve të tjera freskuese i funksiononte shkëlqyeshëm. Në fund të fundit kalimi nga importues në prodhues ishte një metamorfozë e shumëdëshiruar për një biznesmen në funksion të zhvillimit të biznesit vetjak dhe ekonomisë kombëtare. Por shumë persona u cuditën me emrin e birrës dhe akoma më shumë kur u mësua se emri i fabrikës dhe i birrës që do të prodhohej ishte thjesht emri i biznesmenit i lexuar mbrapsht.

“Përse i vure këtë emër fabrikës dhe birrës”-e pyeta njëherë gjatë një interviste në kuadër të një shkrimi. Dhe Agron Haxhiraj, duke dalluar edhe tek unë një farë habie u përgjigj: ia vura për të prodhuar një realitet dhe një traditë si Moretti, Dreheri etj.

Luigi Moretti është themeluesi dhe prodhuesi italian i birrës me të njëjtin emër, e po kështu edhe austriaku Anton Dreher. I krijuan fabrikat e tyre rreth viteve 1850 dhe ato tashmë vijojnë traditën mbi 170 vjecare. Kurse biznesmeni vlonjat, Agron Haxhiraj nuk e pati këtë fat. Ndarja nga jeta e tij ndërpreu edhe një endërr që ai e pati, e që duket se  familjarë të tjerë pas tij nuk po dëshmojnë aftësi për ta vazhduar atë.Birra Norga 2

Por nëse ai ishte i qartë shumë në atë cfarë synonte dhe rrugën se si do ta arrinte, por i pafat, të tjerë emra kanë arritur të kthehen në brande të famshme tashmë në tregun shqiptar. Ndoshta, në fillimet e aktivitetit, ato kanë qenë thjesht emra identifikues kompanish, por më pas, me kalimin e kohës ata janë kthyer në brande për të cilat konsumatori shfaq cdo ditë vlerësimin e tij. Cilët janë disa nga ato?

“Lufra” është kompania e prodhimit të qumështit dhe nënproduktet e tij. Kur Arben Ndreka u ndodh para nevojës për ti gjetur një emër biznesit që ai filloi, nuk u mendua gjatë. I nxitur nga dashuria e prindit për fëmijët ai e formoi emrin e kompanisë nga bashkimi i emrave të dy djemve të tij, Luisit dhe Francit.  Kështu lindi “Lufra”. Me shumë gjasa ai nuk e dinte  dhe nuk e parashikonte që Lufra do shkonte kaq larg. Që ajo do të shndërrohej në një nga brandet kryesore në sektorin e bulmetit, duke qenë kështu garanci për cilësinë e tyre tek konsumatorët shqiptarë.

Pothuajse e njëjta histori, në njëjtat rrethana janë edhe për kompaninë tjetër të rëndësishme të këtij sektori, kompaninë “Erzeni”. Cdokush që nuk ka dijeni kujton se emri i kompanisë mund të ketë marrë shtytje nga lumi i njohur. Këtë perceptim e nxisin akoma më shumë disa reklama të kompanisë ku bëhet analogji me lumen Erzen. Por e vërteta është se kur Isuf Begaj duhet të bënte një emërtim të kompanisë, ai zgjodhi me konsensus familjar ti vendoste emrin e njërit prej djemve të tij, Erzenit. Kanë kaluar shumë kohë dhe kompania “Erzeni” ka ardhur duke e zhvilluar vazhdimisht aktivitetin e saj, nëpërmjet nxjerrjes në treg të një morie produktesh, por që të gjitha nën brandin “Erzeni”. Qytetarët konsumojnë përditë produkte të kësaj kompanie, nën garancinë e brandit, tashmë të famshëm.

Lufra foto 1

Një tjetër sektor që përfshin kompani me emërtime emra të vecantë, por që janë kthyer më pas brande të njohur është edhe ai i prodhimit të nënprodukteve të mishit. “Tona”, “Hako, “Arani” janë tre sallameri, që mbajnë për titullim kompanie mbiemrat e pronarëve të tyre. Duke u rritur gradualisht në treg, produktet e këtyre kompanive tashmë përfaqësojnë brande të njohura të sektorit.  Një gjë të tillë mund të themi edhe për kompaninë e ndërtimit “Kika”, e cila produktin e saj e shet si komplekset e ndërtimit Kika(Kika 1, Kika 2).

Ashtu sikurse edhe brandet e tjerë të përmendur më lart rruga se si këto brande janë bërë të njohur është e gjatë. Investimet e realizuara ndër vite në kompani kanë bërë të mundur përmirësimin e cilësisë së produkteve, e cila, e shoqëruar edhe me një marketing agresiv, ka bërë të mundur familjarizimin e konsumatorit me to. Por edhe nëse konsumatori nuk është tifoz i këtyre brandeve, sërish, ajo që mund të thuhet është se nuk mund të ketë asnjë të tillë që të mos i njohë këto brande. Ndaj dhe sadisfaksioni i krijuesve të tyre është i madh. Pasi, përvec një biznesi të suksesshëm, ata ia kanë dalë të krijojnë edhe brande “made in Albania”