Biznesmeni të cilit qumështi i zbardh fytyrën

SHPETIM LUKU/

Kompania e përpunimit të qumështit “Erzeni” është një subject, perfomanca e së cilës përmirësohet nga viti në vit. Të paktën në tre vitet e fundit, aktiviteti i kompanisë njeh rritje me një ritem vjetor 15-20 për qind. Në vitin 2017 kompania regjistroi një aktivitet prej 810 milionë lekësh, në vitin 2018, afro 1.1 miliardë lekë, kurse në vitin 2019 rreth 1.25 miliardë lekë. Të njëjtën kurbë ka ndjekur edhe efektiviteti i kompanisë, i dëshmuar nëpërmjet fitimit të realizuar prej saj, tregues ky që ka ardhur në rritje të konsiderueshme. Një fakt tjetër i rëndësishëm është se aktiviteti i kompanisë në vitin e fundit është padyshim më i miri gjatë gjithë historisë së kësaj kompanie. Me një aktivitet të filluar në vitin 1992, atëhere kur sapo ishin ndarë tokat dhe kafshët e gjalla të ish-kooperativës, “Erzeni” lindi si një dëshirë e Isuf Begës për të bërë progres në rrethanat e reja të krijuara prej një sistemi të ri ekonomik, bazuar në inisiativën e lirë. Isuf Begës i pëlqen që të bëjë retrospektivë, ai i rikthehet me dëshirë kujtimeve të atyrë viteve tashmë të largëta, por është një rikthim prej të cilit sjell ndërmend rrugën e vështirë, por të suksesshme që ka përshkuar kompania që ka themeluar e drejton edhe sot e kësaj dite. Nëpërmjet një retrospektive të tillë bëhet edhe më e qartë zhvillimi i kompanisë, nga një kompani e një komune si Samatica, në një kompani kombëtare, produktet e ndryshme të së cilës shpërndahen anekënd Shqipërisë.

Sot fabrika e përpunimit të qumështit “Erzeni” është një fabrikë moderne, e  pajisur me të gjithë teknologjinë bashkëkohore, e aftë për të prodhuar produkt të sigurt e cilësor. Sot “Erzeni” është një fabrikë ku investohet në mënyrë të vazhdueshme për ta përmirësuar e përsosur aktivitetin e prodhimit. Në fakt cilësia është një merak i hershëm dhe i përhershëm i  Isuf Begës. Sepse “qumeshti është i bardhë, por ta nxin faqen nëse nuk punon sic duhet”-thotë ai.

“Dua që produktet e mia të jenë të pëlqyeshme për një kategori të gjerë konsumatorësh, që nga punëtori i thjeshtë e deri tek ministri”-e shpjegon me fjalë të thjeshta filozofinë e punës ai. Një filozofi  që është e mbështetur tek dedikimi karshi cilësisë. Ndaj, edhe kur nëpër media të ndryshme dëgjohet mesazhi promocional: si Erzeni zor se gjeni, kjo nuk është ndonjë sforco ekipesh marketing për të bërë gjetjen e duhur. Jo, është sinteza e të punuarit dhe të vepruarit të kompanisë “Erzeni”, është përpjekja e vazhdueshme e stafit të saj, punonjësve, drejtuesve, Presidentit për të bërë diferencën në treg. Dhe duhet pranuar se ia kanë arritur kësaj. Sot fabrika e përpunimit të qumështit “Erzeni” është një nga operatorët kryesorë në sektorin e saj. Është një kompani që ka një impakt të gjërë social, pasi mjafton të kujtojmë se më veprimtarinë e saj është i lidhur aktiviteti i rreth 10000 fermerëve të shpërndarë në afro 40 fshatra të zonës së Lushnjës, Beratit, Fierit, Vlorës, Gjirokastrës e deri tek fermat e Lezhës etj. Është e sigurtë që kemi të bëjmë me një histori suksesi të krijuar me punë e djersë, me pasion e përkushtim, por njëkohësisht edhe mes dhjetra vështirësish. Mjafton të kujtojmë faktin se teknologjia e kësaj industrie ka një amortizim mjaft të shpejtë moral e duhet zëvëndësuar për të kuptuar se cfarë kokëcarjesh të mëdha ka biznesi i Isuf Begës dhe i të tjerëve që duan të ecin me hapin e kohës. Mjafton të kujtojmë informalitetin e përhapur tek dyqanet e tregtimit me pakicë, të cilët nuk pranojnë mall me faturë, për të kuptuar sërish cfarë kokëcarjesh iu duhet të përballojnë biznesmenët e kësaj fushe. Mjafton të kujtojmë kontradiktën mes parave në dorë që duan fshatarët në momentin e grumbullimit të qumështit me pagesat e vonuara nga supermarketet apo minimarketet për të kuptuar më mirë vështirësitë e këtij lloj biznesi.

Mjafton të kujtojmë që kemi të bëjmë me një kompani të rëndësishme, me aktivitet të rëndësishëm, të cilës i duhet të sigurojë vetë energjinë elektrike e po ashtu të vuajë edhe për pak kilometra rrugë të shtruar. Dhe për më tepër, bëhet fjalë për një biznes  plot mundim, në një industri të vështirë sikurse është përpunimi i qumështit, ndërkohë që persona të papërgjegjshëm me lehtësinë më të madhe e pergojojnë dhe e përbaltin këtë industri me thashatheme dhe gënjeshtra të neveritshme.

Megjithatë Isuf Begaj i është futur kësaj rruge biznesi dhe për të nuk ka kthim pas. Sfida të tij e të kompanisë që ai drejton mbeten ato të ruajtjes së pozicionit në treg, pse jo edhe i përforcimit të tij, modernizimi i vazhdueshëm i fabrikës, përmirësimi i komponentëve të ndryshëm të biznesit, me qëllim uljen e kostove të prodhimit etj. Një nga investimet më të fundit në kompani është pikërisht teknologjia që merret me prodhimin e ambalazheve të produkteve, si dhe ajo për larjen automatike të kutive të djathit, investime këto që cojnë ujë në realizimin e qëllimit të fiksuar e të përhershëm të Isuf Begës, rritjen e cilësisë së produkteve dhe përmirësimin e procesit teknologjik të prodhimit.

Sikur Isuf Begaj të kishte ndjekur atë rrugën rutinore të një fermeri të zakonshëm, ai sot do të ishte një pensionist i zakonshëm. Mirëpo rruga që ka zgjedhur është e tillë që nuk njeh moshë pensioni. Përkundrazi, në kokë ka një mori planesh e objektivash. Nëse gjithcka e nisi me 1000 metra katror tokë, aktualisht ka blerë dhe është zgjeruar në sipërfaqe, duke e rritur vazhdimisht kompaninë. Dhe e di fare mirë se cfarë duhet bërë në të ardhmen për ta forcuar më tej atë.

Janë disa drejtues kompanish në sektorin ushqimor që me skrupulozitetin dhe seriozitetin e tyre të japin besim të madh për atë cfarë ofrojnë në treg. Janë si kujdestarë të sigurisë ushqimore. Pa dyshim që edhe Isuf Begaj është një person i tillë.

 

 

Një shembull se si një biznes të organizojë punën në kushtet e pandemisë

 

SHPETIM LUKU/

Pandemia e Covid 19 ka krijuar një situatë stresante jo vetëm për qytetarët, por edhe për bizneset.  Sepse fare kollaj, bizneset si qendra pune dhe grumbullimi njerëzish mundet fare mirë të shndërrohen ne vatra infeksioni. Ndaj, në këto kushte është e nevojshme një mënyrë organizimi pune e tilllë që të reduktojë sa më tepër të jetë e mundur shanset për infektim. Po si mund të bëhet i mundur një organizim i tillë pune? Këshilla mund të japë cdokush, por më tepër se sa këshillat kanë vlerë shembuj konkretë nga biznesi. Dhe një shembull të tillë të shkëlqyer e jep “Coca- Cola Bottling Shqipëria”. Edhe pse pademia ka nisur që në mars, tek Coca Cola nuk ka patur akoma një rast të prekur dhe kjo jo për arsye fati.  Por sepse puna është organizuar në mënyre të tillë që rreziku të reduktohet në maksimum. Punonjësit, postet e punës së të cilëve ua lejojnë të punojnë nga shtëpia, janë lejuar që ti kryejnë detyrat e tyre online prej shtëpive të tyre. Kjo ka sjellë uljen e përqëndrimit të punonjësve nëpër ambiente. Një nga porositë e mjekëve është ruajta e distancës fizike dhe tek Coca- Cola këtë nuk e kanë lënë në mëshirë të ndërgjegjes së gjithkujt, por secilin e kanë furnizuar me një pajisje që mat largesinë nga njëri tjetri. Pak a shumë si sensorët e parkimit të një makine. Dhe kur distanca zvogelohet më shumë se sa 2 metra, atëhere pajisja jep sinjalin përkatës, cka lajmëron “pronarët” e tyre që kanë thyer rregullin e distancës fizike.

Përvec kësaj kompania herë pas here bën testimin e punonjësve të saj, duke patur kështu një panoramë të qartë dhe dinamike mbi gjëndjen shëndetësore të tyre.

Pa llogaritur këtu dizifektimin sistematik të ambienteve të kompanisë.

Masa të tilla janë të thjeshta, ato mund të zbatohen nga shumë kompani e biznese shqiptare, por ajo që e bën dallimin është sensibiliteti dhe vullneti për tu organizuar ashtu sikurse duhet dhe e imponon kjo situatë. Sigurisht, zbatimi i masave të tilla nuk do të thotë imunitet absolut ndaj sëmundjes vdekjeprurëse, por sidoqoftëzbatimi i masave që sugjerojnë e këshillojnë specialistët, të përkthyera  në veprime konkrete prej bizneseve është një mundësi e mirë për të frenuar përhapjen e sj.

Tërmeti nuk i trembi shqiptarët prej vërteti

 

Shpetim Luku

Kompania e sigurimeve “Sigal” kishte marrë para pak kohësh inciativën e një spoti të ri publicitar, me qëllim sensibilizimin e qytetarëve mbi nevojën e sigurimit të pronës e të pasurisë së tyre. Spoti  ishte informativ dhe bazohej në disa të dhëna e statistika rreth dëmeve që shkaktuan termetet e vitit të kaluar në Shqipëri. Të përpiqesh të edukosh publikun me kulturën dhe dobine e sigurimeve është jo vetëm një sjellje profesionale e kompanisë, por njëkohësisht edhe një veprim i dobishëm për të gjithë. Pikësëpari për vetë ata që duhet të sigurojnë pronat dhe pasurinë e tyre. Sepse jeta është plot të papritura të hidhura. Jeta rezervon surpriza të pakëndshme për këdo. Natyra mund të “shkrijë” brenda minutit gjithcka ke krijuar, duke të detyruar të nisësh gjithcka nga zero nëse ke akoma energji dhe vullnet. Nje sipërmarrësi të njohur shqiptar i ndodhi para pak kohësh një fatkeqësi e tillë, pasi iu dodj nga zjarri një fabrikë e tërë, me një dëm kolosal prej afro 2 milionë eurosh. Por dëmi ishte edhe më i madh, pasi një fabrikë e tillë, e ngritur në një qytet të vogël të shqipërisë punësonte një numur të konsiderueshëm grash dhe vajzash të atij qyteti. Mospërfillja e një sigurimi të pronës dhe pasurisë, pikërisht nga rreziqe të tilla I hoqi mundësinë biznesmenit të rikuperonte fabrikën dhe të siguronte vazhdimësinë e punës.

Të sigurohesh është një veprim racional, një veprim që dëshmon për largpamësi, për moslënie të fateve të jetës në duart e fatkeqësive natyrore dhe ngjarjeve madhore. Ndonëse pra është një përpjekje e lavdërueshme e kompanisë tentative për të “trokitur” në arsyen e gjithkujt që ka një pronë për të siguruar, gjasat janë që nisma të tilla të mos kenë sukses. Ashtu sikundër nuk kanë patur sukses edhe në të shkuarën. Janë vetë statistikat që dëshmojnë ecurinë e tregut të sigurimeve, ato që tregojnë se tërmeti nuk i trembi shqiptarët prej vërteti. Fizikisht dhe psikologjikisht po, i trembi sa ska më. Mjafton të kujtojmë ankthin dhe terrorizimin e popullatës nga tërmeti i nëntorit dhe mijëra paslëkundje që e shoqëruan atë. Mjafton të kujtojmë vargun biblik të makinave për të ikur nga Tirana pas një lajmi idiot, sipas të cilit në orën 22 pritej një tërmet tjetër. Mjafton të kujtojmë viktimat në njerëz dhe mbetjen pa shtëpi të shumë e shumë familjeve. Mirëpo duket që fatkeqësi të tilla nuk shërbejnë si një sinjal alarmi për të korigjuar sjelljen tonë. Mënyrën e organizimit të jetës tonë. Parashikimin së gjëra të tilla nuk janë rreziqe teorike, por fatkeqësi që kanë ndodhur e do të ndodhin sërish. Sepse shifrat e buletinit statistikor të Autoritetit të Mbikqyerjes Financiare tregojnë se totali i primeve për periudhën janar shtator në llojin e sigurimin pasurisë nga zjarret dhe fatkeqësitë natyrore jo vetëm që nuk është rritur, por përkundrazi është ulur me afro 5 për qind. Kështu,  nga 1.35 miliardë lekë që ka qenë ky zë në 9-mujorin e vitit 2019, për të njëjtën periudhë të vitit 2020 ky sigurim ka qenë në shumën e 1 miliardë e 278 milionë lekëve. Sikurse shihet qartë, mungon tërësisht reflektimi e qytetarëve me arsye dhe racionalitet. Të thuash se kjo është rrjedhojë e mungesës së besimit se kompanitë e sigurimit nuk paguajnë, këtë nuk mund ta thuash, pasi ato kane qenë aktive, duke iu përmbajtur detyrimeve të tyre sa I takon dëmshpërblimit për ata që kanë patur largpamësinë të sigurohen. Nga 628 milionë lekë dëme të paguara për periudhën janar shtator 2019 për sigurimin e pronas nga zjarri dhe fatkeqësitë e tjera të natyrës, ky dëmshpërblim për 9 mujorin e vitit 2010 u rrot me 324 për qind, duke shkuar  2 miliardë e 668 milionë lekë.  Tradita e  keqe e  të mossiguruarit vazhdon të jetë e fortë ndër shqiptarë. Kultura e sigurimit mbetet në nivele të dobëta, ndërkohë që kompanitë e sigurimeve duhet të bëjnë akoma më shumë për të edukuar dhe ngulitur më nedjen e klientëve potenciale mendimin dhe idenë se të sigurohesh është investimi më I mirë që mund të bësh.

Shqiptari qe fitoi bashkëpunimin me Burberry-n e famshëm

 

 

Julian Berxulli është shumë i lumtur këto ditë. Dhe me shumë të drejtë. Pasi kompania e tij, AMBRA është certifikuar nga  mirënjohura angleze me famë ndërkombëtare, Burberry, si një kompani e denjë për të punuar me të dhe brenda muajin bashkëpunimi nis rrugën e konkretizimit. Sigurisht, suksesi në biznes ka shumë mënyra se si shfaqet, por dy janë më kryesoret. Së pari është performanca e një kompanie, treguesit sasiorë dhe cilësore që ajo manifeston gjatë aktivitetit të përvitshëm të saj. Por ndërkohë, një tregues po kaq i rëndësishëm është edhe cilësia e partnerëve me të cilët është e lidhur dhe ndërvepron një kompani. Të dy këta tregues janë në nivele shumë të kënaqshme në rastin e AMBRA-s. Të vlerësohesh prej një kompanie me eksperiencë 165 vjecare, që xhiron vitin e fundit e kishte mbi 2.6 miliardë paund, prej një kompanie që është e vendosur në 421 vende e me afro 10 mijë punonjës, sigurisht që është një tregues që do të bënte krenar këdo. Ndaj dhe drejtuesi i AMBRA-s e ka plotëssht të përligjur gëzimin dhe krenarinë e tij sepse bashkëpunimi me Burberry-n është plotësisht i merituar. Është një bashkëpunim i siguruar vetëm pasi janë plotësuar standartet e mirëpërcaktuara, standarteve rigoroze që mund të vendosë e të kërkojë një kompani aq e famshme sa ajo.

Krijuesi i vërtetë i AMBRA-s është Xhemal Bërxulli dhe ai u bë disa vite që është ndarë nga jeta. Por, përvec boshllëkut që  ka krijuar tek të afërmit dhe dashamirësit e tij të shumtë mungesa e tij fizike, cdo gjë tjetër shkon më së miri. Sepse në krye të AMBRA është djali i tij Juliani. Me siguri, Xhemal Bërxulli do të ndjehej tepër krenar me rezultatet e arritura nga AMBRA  nën drejtimin e Berxulli junior, pasi kompania i ka avancuar së tepërmi treguesit e saj, qoftë në aspektin sasior, edhe ato cilësor. Gjatë vitit 2019, AMBRA  ia doli që të regjistrojë një aktivitet në kuotën e afro 4 milionë eurove, duke prodhuar përafërsisht rreth 500 mijë njësi veshje. E krahasuar me vite më parë, kompania ka një progress të ndjeshëm, cka do të thotë se Julian Bërxulli ia ka dalë mbanë  jo vetëm të ruajë punën e kompanisë, jo vetëm të ruajë numrin e punonjësve të saj, jo vetëm të ruajë partneritetet egzistuese me kompanitë e huaja që bashkëpunon, por edhe ti përparojë më tej ato. Kompanitë e mirënjohura ndërkombëtare si Giuntini, Belstaff, Lacoste, Joseph, Miroglio, Max&Mara, Pinko etj, kanë gjetur tek Julian Bërxulli dhe Ambra  partnerin ideal të tyre, që iu është përgjigjur cdo kontrate të ofruar, me korrektesën maksimale në afatin kohor dhe cilësinëe duhur.

Por Juliani duket që është një menaxher i sprovuar, madje me disa cilësi të lindura, për të qenë i tillë, pasi ai kujdeset së tepërmi për ti siguruar perspektivë afatgjatë kompanisë. Pikërisht atëhere kur duket se AMBRA. përjeton një realitet të mrekullueshëm e që kollaj mund të të vendosë në “gjumë”, pikërisht atëhere, Juliani vazhdon jetëzimin e planeve të tij. Kontakton vazhdimisht, kontrakton pambarimisht dhe arrin të sigurojë punë në vazhdimësi, jo vetëm për 450 punonjësit e tij, por duke iu shpërndarë edhe kompanive të tjera shqiptare. Janë të paktën 40 të tilla anekënd vendit që kanë marrë prej AMBRA-s “tepricën” e punës së kontraktuar, por që për arsye objective nuk mund të ezaurohet prej vetë asaj. Dhe për vitin 2020 AMBRA parashikohet të regjistrojë rezultatin më të mirë historik të saj, duke arritur në nivelin e 8 milionë eurove xhiro.

Një nga cilësitë e domosdoshme që duhet të ketë një lider biznesi është dallimi i momentit për të bërë investimet e duhura. Të ndikuar nga ngjarjet e pandemisë, shumë vetë e quajnë momentin më të gabuar bërjen e tyre gjatë muajve të parë të vitit 2020. Mirëpo, Julian Bërxulli, pikërisht në muajt prill-maj bëri disa investime të rëndësishme në kompani. Së pari meremetimin e përgjithshëm të saj, duke eleminuar pasojat e tërmetit shkatërrues të nëntorit 2019 dhe së dyti, investime në teknologjinë e kompanisë. Sepse tashmë, nën drejtimin e tij, AMBRA  ka ndërruar edhe filozofi pune, duke shkuar drejt specializimit në prodhimet e cilësisë së lartë, duke u përqëndruar tek prodhimet e vështira që kanë më shumë minuta dhe më pak sasi. Është një specializim në kuadrin e asaj që thamë edhe pak më lart, pra për ti rritur në maksimum perspektivën kompanisë. Ky zhvillim sasior dhe cilësor i kompanisë, rritja e volumit të punës, rritja e numrit të punonjësve, përmirësimi i pagave të tyre, investimet etj dëshmon se AMBRA  ka në krye të saj njeriun e duhur. Ka në krye të saj liderin e duhur. Por jo se rastisi të jetë i tillë. Por se edhe në këtë mendoi me largpamësi Xhemal Bërxulli, i cili, e merrte përditë Julianin në kompani që në moshë të vogël, duke i dhënë mundësinë që ai të rritet së bashku me AMBRA . Dhe nëse jeta ka të papriturat e saj, është në dorën e njeriut që ti parashikojë ato, duke bërë të mundur mënjanimin e boshllëqeve që mund të krijohen nga këto të papritura. Ajo cfarë ka ndodhur me AMBRA  nën drejtimin e Julian Bërxullit, tregon edhe njëherë largpamësinë dhe drejtësinë e veprimeve të Xhemal Bërxullit gjatë kohës që ishte në krye të saj. Një leksion i vërtetë për tu ndjekur nga shume biznesmenë të tjerë shqiptarë.

 

 

“Më të Mirët” kontribuojne me 62 për qind të PBB-së

 

Shpetim Luku

 

Takimi ynë i përvitshëm në këtë periudhë nëpërmjet Botimit Kombëtar “Biznesi Shqiptar: Më të Mirët” është bërë i zakonshëm. Jemi “takuar” për 17 vite me radhë dhe shpresojmë se do të takohemi edhe shumë vite të tjera. Për arsyen e thjeshtë sepse ky botim ia ka dalë mbanë ti përmbahet me besnikëri qëllimeve për të cilin edhe ka nisur. Ia ka dalë mbanë të bëjë një hierarki reale në botën e biznesit, duke treguar cdo vit “Më të Mirët”, mbi bazën e performancën faktike të realizuar prej tyre. Ia ka dalë cdo vit që të ofrojë e tregojë histori frymëzuese biznesi me qëllim për të transmetuar tek publiku  bindjen se për të bërë biznes asnjëherë nuk është vonë. Mjafton të kesh ide të qarta, vullnet e dedikim për të punuar në funksion të konkretizimit të këtyre ideve, si dhe respektim të disa “ligjësive” që të garantojnë suksesin.

Tashmë edhe në Shqipëri egzistojnë disa praktika apo institucione trajnuese për mënyrën se si mund të sigurohet suksesi në biznes-e kjo është një gjë e lavdërueshme. Por asgjë më shumë se sa suksesi konkret, i siguruar prej atyre që në kujtesën tonë të hershmë kanë qenë të barabartë me ne nuk mund ta ketë këtë rol e funksion.

Kemi shfrytëzuar rastin  për të treguar edhe problematikat me të cilat hasen biznese të ndryshme, sektorë të ndryshëm të tij, në mënyrë që të japim kontributin tonë në “pikturimin”e plotë të tablosë së biznesit.

Gjatë vitit 2019, konstatohet një realitet i “Më të Mirëve” i ngjashëm me një vit më parë. Kështu,, 200 kompanitë më të mëdha shqiptare realizuan një total xhiroje prej 8.4 miliardë euro.  Kjo përbën rreth 62 për qind e Produktit të Brendshëm Bruto. Ky tregues është thuajse i njëjtë me atë të një viti më parë dhe shkaku se pse nuk ka ndonjë rritje, sikurse është edhe më e pritshmja_ vjen prej faktit se disa aktivitete në lidhje me projektin e madh të Gazsjellësit TransAdriatik kanë përfunduar ose janë në përfundim.

Edhe sa i takon fitimit “Më të Mirët” realizuan një total prej 809 milionë eurosh, ndërkohë që vitin paraardhës ky tregues ishte pak më i lartë.

E njëjta gjë mund të thuhet për treguesin e eksportit. Të 100 kompanitë më të mëdha eksportuese dërguan  në tregjet e huaja afro 1.2 miliardë euro.

Në listën e 200 më të mëdhenjve të Shqipërisë si dhe në listën e 200 kompanive më efektive të saj konstatohet me kënaqësi një rritje e pranisë së kompanive me natyrë prodhuese, e kompanive që kanë një natyrë aktivitet që shkon në harmoni me prioritetet e vendit, me ato cka ka nevojë ai.

Libri vazhdon ti përmbahet traditës së krijuar sa i takon formës dhe përmbajtjes së tij. Në të do të gjeni të dhëna të detajuara për mjaft kompani shqiptare e të huaja, do të keni mundësinë të krijoni një ide më të qartë për fizionominë e biznesit shqiptar në tërësi, nëpërmjet të dhënave krijohet mundësia e gjykimit për mjaft subjekte ekonomikë, mund të krahasohen ato edhe me subjekte të rajonit që kanë të njëjtën natyrë aktiviteti etj.

Në Botimin e sivjetëm kemi sërish të dhëna krahasuese nga vendet e rajonit, si nga Serbia, Slovenia, Kroacia, Bosje Hercegovina, Maqedonia, të dhëna këto që shërbejnë për të krijuar një ide mbi nivelin ku ndodhet biznesi shqiptar në raport me analogët e tij. Sikurse cdo vit, kemi bërë përpjekje për të siguruar të dhëna edhe nga Kosova, cka do ta bënte akoma më të plotë tablonë. Mirëpo për shkak të një ligji absurd, që i konsideron të dhëna të tilla si mbrojtje e koefidencialitetit të kompanive, nuk eshtë bërë e mundur sigurimi i tyre.

E shfrytëzojmë sërish rastin për tiu drejtuar një falenderim të përzemërt të gjitha institucioneve shtetërore bashkëpunuese, të cilët ndihmuan në realizimin e këtij botimi

Gruaja qe u be kompani

Kur Nedrete Arapi fillojë të dalë në tregun e Lushnjës duke shitur perime dhe fruta përditë ajo as që e kishte imagjinuar se mund të shkonte kaq larg sa ka shkuar. Duke kryer ritualin e përditshëm të blerjes dhe shitjes ajo realizonte së pari detyrën e saj si kujdestare e familjes, duke kontribuar në mirëqënien e saj. Por gjithashtu, duke dalë cdo ditë në treg, në kohë të mirë e të keqe, duke qenë mirë me shëndet, por edhe e sëmurë, ajo vazhdonte të bënte atë punë që kishte bërë gjithë jetën e saj. Vecse, ndryshe nga vitet e shkuara, kur ishte e detyruar ta bënte punën e fermerit kundrejt shpërblimeve qesharake që ofronte sistemi i atëhershëm, tani ajo e ushtronte “profesionin” e saj në kushte lirie dhe ekonomie tregu. Cka e gëzonte pa masë. E motivonte së tepërmi. Dhe thonë se njeriu është apo bëhet ai për të cilën shpenzon kohën më të madhe të ditës. Neta Arapi, ndryshe nga gratë klasike nuk humbiste kohën me thashatheme argëtuese. Ajo nuk kishte kohë për të bërë shopping nëpër qendra tregtare apo boutique. Nuk gjente gëzim të merrej me këto gjëra. E gjithë energjia e saj shpenzohej në blerje dhe shitje produktesh të ndryshme bujqësore. Aty në tregun e Lushnjes. Dhe nëse e ushtron një punë në mënyrë sistematike, nuk ka asnjë mundësi që përgjatë veprimtarisë tënde të të mos shfaqen shanse, të cilat do të sjellin më pas transformimin sasior dhe cilësor. Kështu ndodhi edhe me Neta Arapin. Ajo vazhdonte të shiste në mënyrë rutinore në treg, derisa një i huaj, një malazes i bëri porosi një kamion me një product të caktuar. Dhe shansin nuk e la të ikë. Ia realizoi kërkesën porositësit të huaj me korrektesën më të madhe, qoftë në kohë e qoftë në cilësi produkti dhe kjo i solli porosi të tjera. Cdo vit duke u rritur në mënyrë sasiore. Cdo vit duke zgjeruar eksportin e frutave dhe perimeve në tregje të ndryshme të Europës, si Cekia, Sllovenia, Lituania, Kroacia, Kosova etj.  Tashmë kanë kaluar afro 21 vite  me këtë profil veprimtarie dhe gruaja Nedrete Arapi është shndërruar në kompaninë Nedrete Arapi. Gjatë vitit 2019, Nedrete Arapi realizoi një eksport prej 936 milionë lekësh ose afro 8 milionë eurosh. Me këtë rezultat të arritur ajo u rendit në vendin e 31, ndër eksportuesit më të mëdhenj të Shqipërisë, duke dhënë kështu një kontribut të cmuar në zhvillimin e bujqësisë së zonës së Myzeqesë.  Sa më shumë e rrit sasinë e eksportit Nedrete Arapi, aq më shumë spikasin edhe vlerat dhe dobia e biznesit të saj si një katalizator zhvillimi për bujqësinë, si një hallkë e rëndësishme ndërmjetëse mes fermerit dhe tregut përfundimtar. Në zonën e Lushnjes egizstojnë disa kompani grumbullimi dhe shitjeje produktesh bujqësore, mirëpo askush nuk i afrohet stadit actual të Nedrete Arapit. Dhe nuk është se ajo ka ndonjë celës magjik, nëpërmjet të cilit iu hap derën fermerëve të ndryshëm për të bashkëpunuar me të. Por është korrektesa, marrëdhënia e ciltër dhe e ndershme me ta, marrëdhënia e bazuar ne fjalën e dhënë ajo që i ka krijuar Nedrete Arapit aureolën e një njeriu me të cilën ia vlen të punosh. Ndryshe nga kompani të tjera, ajo nuk krijon asnjë detyrim të prapambetur për fermerët, iu gjendet atyre në ditë të vështira me sa mundet duke i konsideruar ata partnerë.

E njëjta gjë mund të thuhet edhe për të huajt. Që të jesh partner i tyre është një status që duhet merituar. Aq më tepër që në treg ka alternativa të panumurta ku mund të drejtohesh për të përmbushur porositë. Mirëpo gjithnjë e më shumë prej tyre trokasin në derën e Nedrete Arapit. Një numur gjithnjë e më i madh i tyre kërkon të ruajë e të ndërtojë bashkëpunim me Nedrete Arapin. Dhe me shumë të drejtë, pasi “kontrata” e saj, është fjala e dhënë prej saj e prej së cilës nuk devijon asnjë milimetër.  Kjo është ajo që vlerësojnë më shumë të huajt pasi cilesia e produktit as qe diskutohet. Por njëkohësisht kjo domosdoshmëri për të qenë korrekt si me fermerin ashtu edhe me partnerin e huaj është edhe vështirësia kryesore e këtij lloj biznesi, cka bën diferencën mes operatorëve të këtij tregu.  Fakti që Nedrete Arapit i shtohet puna do të thotë se ajo thjesht vjel frutet e korrektesës dhe dedikimit të saj në punë. Të asaj pune që përfshin kontraktimin dhe asistimin e fermerit, grumbullimin e produkteve, seleksionimin, pastrimin dhe ambalazhimin e tyre, transportin deri në destinacion etj.

A kishte menduar ndonjëherë që Neta Arapi do të rritej kaq shumë, duke u transformuar në një grua biznesi me përmasa kombëtare? Edhe ajo vetë e pranon që kjo ka qenë e pamundur të përfytyrohej prej saj. Madje rritja reale ka qenë përherë më e madhe se sa pritshmëritë, aq sa asaj i ishte krijuar kontradikta mes një volumi të madh pune që duhej të realizohej në ambientet e një magazine të marrë me qera, por që kushtet e punës ishin fare të papërshtatëshme. Fama e Nedrete Arapit kishte kaluar kufijtë e Shqipërisë, mirëpo magazina ku realizonte veprimtarinë e saj thjesht të shtonte respektin për vështirësitë dhe punën e madhe që realizohej aty, pavarësisht mungesës së standarteve bazë. Kurse tani realiteti është ndryshe. Gjatë vitit 2019, si rrjedhojë e një granti të qeverisë, me bashkëfinancim të Neta Arapit, Elian Eksport e ushtron aktivitetin në ambientet e reja moderne që janë si nata me ditën, krahasuar me ato të mëparshmet.  Me një sipërfaqe prej 2000 metra katror, e pajisur me dhoma frigoriferike, me vende ngarkimi e parkimi, me ambiente të freskëta, me zyra e me mensa për 50 punonjësit e saj, magazine është një ndihme e merituar për cfarë ka bërë Neta Arapi gjatë jetës së saj në funksion të bujqësisë dhe eksportit shqiptar.

Tërmeti shkundi xhepat e siguruesve

 

 

Shpëtim Luku

 

Që jeta ka të papritura të shumta, improvizime nga më të shumëllojshmet e që ajo mund të ndryshojë cilësisht prej disa rrethanave e faktorëve të caktuar madhorë këtë teorikisht e dijnë thuajse të gjithë. Madje, me ato cfarë kanë ndodhur në vendin tonë, me përmbytjet, zjarret në verë e së fundmi tërmetet njerëzit e dinë tashmë edhe praktikisht se cdo të thotë të jesh i ekspozuar përballë kapriciove të natyrës. Shumë vetë humben jetën prej tërmetit të nëntorit 2019, të tjerë humbën shtëpitë, disa humbën biznesin prëj shembjeve që shkaktoi ai tërmet. Mirëpo, thuajse të gjithë patën mundësinë të shikojnë veten në pasqyrë për të dalluar botëkuptimin e tyre në raport me sigurimin. Sepse ata, më largpamësit, ata, që dëshrojnë të jenë të qetë duke marrë masa duke presupozuar edhe situatën më të vështirë të mundshme, ata që dëshirojnë të shijojnë lirinë, duke siguruar pronën dhe investimet e tyre patën edhe rastin që të verifikojnë konkretisht që një shumë e caktuar parash e destinuar për këtë qëllim nuk është e cuar dëm. Sepse me to ke blerë qetësinë. Dhe ndërsa të tjerët janë në shpresë të planeve të qeverisë, ndërsa shumë prej tyre rrijnë me sy e veshë në pritje të ndonjë lajmi ‘rehabilitues”, të siguruarit kanë mbaruar tashmë punë më kompanitë e sigurimeve duke rimbusrsuar një pjesë të mirë të dëmeve të pësuara. Janë statistikat e 4 mujorit të tregut të sigurimeve ato që e dëshmojnë këtë fakt. Të gjitha kompanitë e sigurimit kanë paguar si dëmshpërmblim për ata që janë siguruar nga zjarri dhe dëmtimet e tjera në pronë rreth 1 miliardë e 680 milionë lekë, cka përbën një rritje me 300 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit paraardhës, kur del që janë paguar vetëm 420 milionë lekë. Tërmeti duket se ua ka shkundur xhepat thuajse të gjitha kompanive, megjithatë për disa nga ato, ai ka qenë vërtet një goditje me shumë ballë.  ALBSIG-ut i është dashur të paguajë një dëmshpërblim total prej afro 650 milionë lekësh, me një rritje prej 7145 për qind. Kompanisë tjetër të sigurimeve, SIGMA VIG i është dashur të përballojë në 4 muajt e parë të vitit 2020, një dëmshpërblim për sigurimin nga zjarri dhe dëmtimet e tjera të pronës afro 192 milionë lekë ose afro 4286 për qid më shumë se sa e njëjta periudhë e një viti më parë. Po që se do gjykonim nga përqindjet relative, atëhere duhet të ngelnim me gojë hapur për kompaninë Atlantik, e cila ka një rritje të dëmit të paguar në këtë lloj sigurimi prej 65000 për qind. Edhe Intersig-u ka një rritje prej 1751 për qind. Por, sikurse mund të jetë e kuptueshme, arsyeja se pse dëmet e paguara për sigurimin e pronës janë rritur në këto masa, ka të bëjë me dëmet që shkaktoi një ngjarje madhorë që presupozohet që ndodh shumë rrallë, sikurse është tërmeti. Dhe vitet e tjera nuk janë paguar shumë dëme të kësaj natyre sepse thjesht nuk kanë ndodhur dëmtime të pronës prej këtyrë shkaqeve.

Edhe kompania lider e tregut të sigurimeve, Sigal Unica Group Austria ka një kontribut të madh ne dëmshpërblimin e këtij sigurimi, teksa ajo ka paguar afro 470 milionë lekë. Por ndryshe nga kompanitë e tjera, për Sigal-in kjo nuk përfaqëson ndonjë rritje stratosferike, por vetëm 30 për qind, pasi ajo ka paguar shuma të konsiderueshme edhe vitet e tjera. Cka duket se është një praktikë e zakonshme e kompanisë.

Tërmeti i nëntorit të vitit të kaluar dhe dëmet që ai shkaktoi vunë në provë korrektesën dhe gadishmërinë e kompanive të tregut të sigurimeve për tiu përmbajtur premtimeve të tyre në castin kur kanë shitur polecat e sigrimit. Ku më shumë e ku më pakato bënë përpjekje brenda mundësive të tyre për tiu përmbajtur këtyre premtimeve. Në këtë kuptim ata dhanë edhe një kontribut në edukimin public të popullsisë për nevojën e sigurimit të pronës kundrejt atij rreziku, që shumë prej nesh e kemi konsideruar teorik, por që u vërtetua që ndodh edhe praktikisht. Por e pashpjegueshme është mospërgjigja, mosreagimi  i publikut që duket se harron menjëherë sapo situate qetësohet e rreziku duket sikur largohet. Sepse po të shikojmë reflektimin e tij, cka më së miri dëshmohet me volumin e primeve të sigurimit nga zjarri dhe dëmtimet e pronës, ai ka një rritje vetëm prej 30 për qind, krahasuar me 4 mujorin e parë 2019. Konkretisht janë 750 milionë lekë vlera e primeve në 4 mujorin e parë të vitit 2010 nga 573 milionë lekë në të njëjtën periudhë të një viti më parë. Por a do të thotë kjo se jeta dhe natyra nuk do të vazhdojë të ofrojë surpriza hidhura?

 

Biznesmeni financier jep nje zgjidhje interesante per Teatrin e ri

 

Shpetim Luku

Postimet e kryeministrit Edi Rama pas shembjes se Teatrit te vjetër Kombëtar u përmbytën nga komentet e qytetarëve. Të cilët, sic ndodh zakonisht në të shumtën e rasteve, ishin pro dhe kundër veprimit. Pro dhe kundër shembjes së tij. Mes morisë së këtyre komenteve ishte edhe ai i një biznesmeni të njohur, i një biznesmeni që ushtron aktivitetin në sektorin e shërbimeve financiare nëpërmjet një Institucioni financiar që quhet AK-Invest, e që objekt të veprimtarisë së tij ka edhe Moneygram-en për realizimin transfertave financiare. Drejtori i këtij i këtij institucioni financiar nuk merrej me diskutimin tashmë të mbyllur e që i përket të kaluarës, a duhej shembur apo jo Teatri. Por si një biznesmen racional, me sens qytetar, ai nëpërmjet komentit të tij, përpiqej të përqëndronte energjitë e debatit të rrugëzgjidhjet për ta patur sa më shpejt Teatrin e Ri. “Si një biznes modest, ofroj 100 mijë euro donacion për ndërtimin e teatrit të ri me shpresën dhe bindjen që këtë rrugë e ndjekin dhe biznese të tjera”-shkruan përafërsisht Adili në komentin e tij, adresuar Kryeministrit Rama.

I kontaktuar për të zhvilluar më tej idenë e tij, drejtori i AK-Invest-it thotë se ai është i bindur që bizneset kryesore të vendit e knë për krenari të investojnë e të përballojnë ndërtimin e një vepre të tillë sic është teatri i ri. “Janë mbi 800 biznese VIP, për të realizuar një investim të tillë të vecantë që shkon diku tek 30 milionë eurot është e qartë se sa mund ti takojë cdo biznesi”-përllogarit Adili. Dhe kjo ide për ndërtimin e tij nuk është se i ka lindur kohët e fundit. Edhe më parë, kur nisi ky debat, si rrjedhojë e shpalljes se objektivit për ta ndërtuar atë në kushtet e një partneriteti public-privat, në kuadër të marrëveshjes me kompaninë Fusha, sërish Ilir Adili hodhi këtë ide që vazhdon të mbrojë edhe sot. Që fare mire ai mund të përballohet me donacione nga bizneset shqiptare, të cilat  do të përfitonin emocionet e kontributit për një vepër të denjë të kulturës kombëtare. Sepse debati per Teatrin ka qene i forte ne fillimet e tij, per faktin se kundershtaret e prishjes se tij shikonin tek veprimi, jo dëshirën e Qeverisë për ti dhënë komuniteti të aktorëve dhe spektatorëve një ndërtesë të re dinjitoze por një aferë korruptive. Në këtë kuptim, propozimi i Ilir Adilit ishte i vlefshëm atëhere-dhe rrjedha e ngjarjeve i dha të drejtë-por edhe sot kur e vazhdon preokupimin e tij qytetar që Tirana ta ketë sa më parë Teatrin e saj.

Shembuj te kësaj mënyre sjelljeje të biznesit karshi kulturës kombëtare ka sa të duash edhe në praktikën e vendeve të tjera. Kur në Francë, para pak viteve, u shkrumbua nga zjarri një pasuri e kulturës botërore, sikurse ishte Notre Dame, biznesmenët vendas nxituan të deklarojnë donacione për rindërtimin e saj, njësoj sikurse kishte qenë më parë. Sepse një veprim i tillë është krenari dhe për biznesmenë të përgjegjshëm, që mendojnë përtej interesave të ngushta, përtej “oborrit” të vet, është edhe detyrë. Këtë dimension shpalos Drejtori i Përgjithshëm i AK-Invest, Ilir Adili dhe këtë dimension, ai është i bindur që e kanë edhe biznese të tjera.

Kurum vazhdon ecjen me marshin e 5-te

 

 

Shpetim Luku

 

Kur kompania e prodhimit te hekurit dhe celiqeve, Kurum International shpalli falimentin ketu e 4 vite me pare, per shumëkënd kjo ishte e barazvlefshme me një rrufe në qiell të pastër. Dhe jo pa të drejtë. Të mësuar me një performancë positive të saj, të manifestuar në mënyrë sistematike dhe të konkretizuar në aspektet të tilla si xhiro, fitimi apo numri konstant i të punësuarve, Kurum kishte krijuar tek publiku perceptimin e një kompanie me zhvillim të qëndrueshëm dhe me perspektivë afatgjatë. Dhe nuk teprohet aspak po të thuhet edhe se Kurum ishte ndoshta një nga investimet e huaja direkte më të suksesshme deri në vitin 2016, vit pra, kur në mënyrë surprizë, pronari dhe stafi menaxhues i saj iu drejtua gjykatës për të shpallur falimentin. Habia nuk la pa pushtuar edhe anëtarët e trupit gjykues që do të jepnin vendimin e falimentit. Duke u njohur me ecurinë e kompanisë ndër vite, duke vlerësuar kapitalin e saj, por edhe produktet stok që ajo kishte në magazinat e saj, me vlerën e  dhjetra milionë eurove, por që nuk mund të shiteshin për arsye të konjukturës së keqe të cmimit të produktit, ata e kuptonin që në këtë rast kishin të bënin jo me një falimentim klasik, por me një të tillë specifik, te vecante, te pahasur me pare. Ata arritën të kuptonin se ky faliment i kërkuar ishte një veprim conform ligjit, për ti dhënë mundësinë kompanisë për një riorganizim, në mënyrë që të eleminohej konjuktura e keqe dhe paaftësia për të paguar kreditë dhe detyrimet karshi të tretëve, pikërisht prej kësaj kojukture të pavaforshme të cmimit në bursat ndërkombëtare. Pas vendimit të gjykatës për falimentin, në krye të kompanisë u vendos një administrator e deleguar, Lindita Kikino dhe në bazë të planit të ristrukturimit, u parashikua, që nëse ecet sipas këtij plani, atëhere pas një periudhe prej 7 vitesh, kompania Kurum do të mund të mbyllte të gjitha problemet që i ishin krijuar në marrëdhëniet me institucionet bankare dhe me detyrimet ndaj të tretëve. Aktualisht kanë kaluar 4 vite nga shpallja e falimentit dhe ecuria konkrete e kompanisë përputhet në mënyrë konkrete me vizionin e atyre që morën administrimin e kompanisë në rrethana të reja. Cdo vit kompania ka regjistruar një performancë shumë positive. Vitin 2019 e mbylli me një xhiro biznesi prej rreth 25 miliardë lekë ose afro 204 milionë euro dhe me një fitim rreth 11 milionë euro.  Në terma fizik kompania prodhoi rreth 395 mijë ton hekur dhe celik dhe rreth 334 mijë MW energji elektrike. Ndërkohë, sa i takon impaktit social të kompanisë, ajo jo vetëm që ruajti numrin e punonësve të vitit paraardhës, por edhe e rriti atë, duke shkuar në mesatarisht 615 punonjës për vitin 2019. Ose aq sa ka qenë numri i zakonshëm i kompanisë përpara shpalljes së falimentit në vitin 2016.

Është i ditur fakti se Shqipëria është një treg i vogël dhe që bëhet akoma më i vogël ër sektorin e ndërtimit, si rrjedhojë e uljes së numrit të ndërtimeve. Kjo nënkupton që edhe tregu për produktet që i shërbejnë ndërtimit ka ardhur duke u ulur, cka ka sjellë nj periudhë jo fort të mirë për kompanitë e tëtij sektori. Mirëpo Kurum ka vite që e ka gjetur celësit për ti shpëtuar sa më shumë të jetë e mundur luhatjes së “humorit” të tregut të brendshëm shqiptar. Pjesa më e madhe e aktivitetit të saj është adresuar për eksport. Këtë e dëshmojnë edhe statistikat e vitit 2019. Nga afro 395 mijë ton product, rreth 130 mijë janë destinuar për tregun vendas, kurse pjesa tjetër për tregjet e Kosovës, Serbisë, Malit të Zi e Maqedonisë. Duke vepruar në këtë mënyrë, duke qenë i përgatitur sic duhet për konkurëncën rajonale, duke patur pikë të fortë komponentin e eksportit, Kurum International i ka hapur një perspektivë afatgjatë vetes së saj dhe vazhdon të ece me marshin e 5-të. Ditët kur nëpër media komentohej me habi dhe zhurmë rreth falimentit të saj tashmë duken një kujtim i largët, vendin e të cilit e kanë zenë emocionet pozitive të një suksesi të ri.

“Albanian Motor Company” merr edhe Hyundai-n

 

Shpetim Luku

Kompania e tregtimit të makinave, “Albanian Motor Company”, e cila prej 15 vitesh merret me shitjen dhe servisin e Fordit në Shqipëri, e mbylli vitin 2019 me një rezultat fantastic. Arriti në nivelin e afro 14 milionë eurove xhiro biznesi, cka shënon një rezultat historik për kompaninë. Ndërkohë që vitin 2020 e filloi sërish me një eveniment të rëndësishëm për të. Sepse, tashmë, krahas Fordit dhe Ssang Yong-ut, kjo kompani ka fituar të drejtën të “kujdeset” edhe për markën Hyundai. Dje ishte edhe eventi zyrtar i kompanisë, gjatë të cilit u promovua zyrtarisht kjo risi në jetën e kompanisë, cka e bën  “Albanian Motor Company”, tashmë një kompani, së cilës i forcohet akoma më shumë perspektiva dhe protagonizmi në tregun e shitjes së makinave të reja. Jo se ajo nuk ka qene e tillë përgjatë 15 viteve, përkundrazi, nëpërmjet një pune këmbëngulëse të stafit të saj marka Ford ka qenë ndër më të shiturat në tregun shqiptar. Por duke i bashkëngjitur veprimtarisë së saj edhe një marke të  njohur, sikurse eshtë Hyundai, shanset janë që Albanian Motor Company të ngjitet në majë të tregut automotive në Shqipëri.

Për hir të së vërtetës, Hyundai nuk është një markë e panjohur në Shqipëri, që po hyn dhe po fillon tregtohet për herë të parë në Shqipëri.  Ajo e ka një histori në tregun shqiptar dhe natyrisht është një histori suksesi nën menaxhimin e kompanisë tjetër të spikatur të këtij tregu, “Hyundai Auto Albania”. Mirëpo, suprizat nuk kanë munguar asnjëherë në këtë lloj tregu, pasi ai ka qenë në proces të vazhdueshëm ndryshimi dhe ristrukturimi. Psh Mercedes Benz, dikur menaxhohej nga Auto Star Albania në pronësi të biznesmenit Basri Rruka, ndërsa tani është pronë e Kastrati Group. Marka e mirënjohur japoneze, Toyota, dikur tregtohej nga Toyota Tirana, kurse tani nga një kompani tjetër shqiptare. Marka e mirënjohur italiane, Fiat, dikur ishte nën menaxhimin e kompanisë Anas, në pronësi të biznesmenit Ferdinand Ibrahimi, por kjo përfaqësi iu hoq për mungesë rezultatesh dhe iu dha një kompani tjetër shqiptare. Fat të njëjtë pati edhe BMW, e cila kaloi nën pronësinë e një grupi kroat dhe tashmë do të tregtohet prej kompanisë GTA Albania.

Në përgjithësi, ndryshimet kanë ardhur si rrjedhojë e menaxhimit të dobët dhe e pakënaqësisë së kompnive mëma që kanë dhënë përfaqësinë, kundrejt partnerëve të tyre në Shqipëri. Përjashtim bën vetëm Hyundai, i cili , në tregun shqiptar ka qenë një histori suksesi për ato vite që ishte nën “juridiksionin” e Hyundai Auto Albania. Në këtë kuptim, për “Albanian Motor Company”, marrja edhe e Hyundai-t është një gjë pozitive, jo vetëm prej reputacionit të brandit, por edhe si trashëgim i një emri të mirë që ka krijuar kjo markë në tregun shqiptar përgjatë shumë viteve. Eshte nje gje pozitive te jesh partner edhe i nje kompanie te mirenjohur nderkombetare, e cila eshte ne top 5 kompanite me te medha automotive ne bote.