Uncategorized

Para pak ditëve u bë publik rasti i arrestimit të një pronari portali, i akuzuar se i kishte vendosur “gjobë” një qytetari. Në fakt, dukuria e gjobave financiare nga portale të ndryshme është kthyer prej kohësh në një realitet pothuajse të pranuar pa debat. Vetë pronarë portalesh, kur përplasen mes tyre, akuza kryesore që shkëmbejnë është ajo e “gjobaxhiut”.

Në një treg ku qarkullojnë mbi 900 portale, nuk është e vështirë të kuptohet pse “gjobat” ndaj individëve apo bizneseve janë shndërruar për disa prej tyre në burimin kryesor të të ardhurave. Pyetja themelore, megjithatë, nuk është pse disa portale veprojnë në mënyrë kriminale, pasi kjo është e qartë, por pse pala tjetër pranon të paguajë.

Çfarë i shtyn njerëzit ti nënshtrohen shantazhit? Po flasim për rastet kur pretendohet për shpifje e trillime, jo kur historia e treguar nga portali është e vërtetë.

Një biznesmen i njohur më telefonoi një ditë i shqetësuar për një shkrim që ishte botuar për të. Më tha se asgjë nga ajo që ishte shkruar nuk ishte e vërtetë.

“Atëherë pse shqetësohesh?”, e pyeta.

“Nuk shqetësohem për përmbajtjen, por për faktin që mbetet në internet. Hajde pastaj dhe shpjegoju njerëzve, partnerëve, bankave…”

Thelbi i frikës së tij pra nuk ishte shpifja, por gjurma dixhitale. Reputacioni ndërtohet ngadalë: me punë, korrektesë, investime dhe kohë. Por mund të dëmtohet menjëherë nga një titull i trilluar, i hedhur në rrjet pa përgjegjësi.

Një tjetër biznesmen, për gati 25 vite lider në sektorin e tij me rreth 40 për qind të tregut përkatës ku vepronte, falimentoi për arsye të ndryshme. Sot, po të kërkosh emrin e tij në internet, rezultati kryesor nuk është historia e suksesit të tij për vite me radhë, por një padi bankare. Nga ndërtues fabrikash dhe krijues vendesh pune, ai u shndërrua online në “mashtrues kredish”.

“Është e tmerrshme të të reduktohet vlera e jetës tënde profesionale në një titull të vetëm”, më tha.

Këtu qëndron çelësi i problemit: frika nga deformimi publik i identitetit. Jo nga e vërteta, por nga mënyra se si e pavërteta fiksohet në kujtesën digjitale.

Prandaj paguhet gjoba. Jo sepse është e drejtë, por sepse është më e lirë se lufta me shpifjen. Jo sepse njerëzit besojnë portalin, por sepse nuk besojnë më se e vërteta ka forcë korrigjuese. Jo pse ndihen fajtorë, por sepse ndihen të pambrojtur.

Në këtë kuptim, gjoba nuk është thjesht shantazh financiar. Ajo është shfrytëzim i një dobësie kolektive: mungesës së besimit se reputacioni mbrohet me ligj dhe jo me para.

Dhe këtu lind paradoksi që portali gjobaxhi jeton nga frika e atyre që kanë ndërtuar diçka reale. Ndërsa ata që kanë prodhuar vlerë, punë dhe pasuri reale, detyrohen të mbrohen nga titujt bosh.

Kjo nuk është më vetëm çështje etike apo profesionale. Është çështje kulture juridike dhe shoqërore: a do të vazhdojmë të paguajmë për të fshirë shpifjen, apo do të kërkojmë që shpifja të ndëshkohet?

Sepse në fund, problemi nuk është pse disa portale gjobisin. Problemi i vërtetë është pse ne kemi pranuar që reputacioni të mbrohet me para dhe jo me të drejtë.

Për të krijuar një kompani të konsoliduar dhe me perspektivë, është e nevojshme që ajo të mos kufizohet vetëm në tregun vendas. Shqipëria, për nga përmasat, është një treg i vogël, i cili nuk mund të përmbushë ambiciet e rritjes së atyre që ndërmarrin sipërmarrje me vizion afatgjatë. Orientimi drejt eksportit është, pra, si një urë që lidh një hapësirë të ngushtë me një botë më të gjerë mundësish. Pikërisht në këtë logjikë është ndërtuar dhe zhvilluar kompania “ANMETAL”.

Aktiviteti kryesor i “ANMETAL” është prodhimi i barrierave metalike mbrojtëse, të domosdoshme për sigurinë rrugore. Në tregun vendas, pothuajse të gjitha kompanitë që operojnë në infrastrukturë dhe sinjalistikë rrugore furnizohen prej saj. Por, ashtu si një farë që mbin në tokën vendase dhe pastaj lulëzon falë dritës së diellit përtej kufijve, edhe “ANMETAL” e ka bazuar rritjen e saj mbi eksportin.

Vetëm gjatë vitit 2024, kompania realizoi një volum aktiviteti prej rreth 21 milionë euro, ku mbi 60–70% e prodhimit u orientua për tregjet italiane, greke, rumune dhe të tjera. Ky sukses është dëshmi se produktet shqiptare të sigurisë rrugore jo vetëm përmbushin, por kalojnë me dinjitet standardet e rrepta europiane. Çdo barrierë metalike e instaluar jashtë Shqipërisë është një ambasadore e cilësisë “Made in Albania”.

E krijuar në vitin 2013, si reflektim i mbi 20 viteve eksperiencë në tregun e metaleve, “ANMETAL” u themelua me vizionin për të zgjeruar gamën e produkteve dhe shërbimeve në nivel elitar. Që prej fillimit, ajo është shndërruar në lider të tregut vendas dhe një aktor me ndikim rajonal, duke prodhuar barriera rrugore në përputhje të plotë me standardin europian EN 1317.

Me kalimin e viteve, kompania ka forcuar prestigjin e saj, duke fituar certifikime ndërkombëtare, përfshirë testet e njohura të rezistencës “Crash Tests”, dhe duke mbajtur certifikatën CE për produktet që ofron. Për më tepër, “ANMETAL” është në proces të vazhdueshëm për të fituar standarde të reja, me synimin që të mbulojë të gjithë spektrin e sigurisë rrugore.

Ashtu si një busull që tregon gjithmonë drejtimin e saktë, edhe “ANMETAL” ka një mision të qartë: të mundësojë një siguri më të madhe rrugore për të gjithë, në përputhje të plotë me standardet europiane. Ky vizion e shtyn kompaninë të mos ndalet, por të kërkojë vazhdimisht të reja, duke hedhur hapa të mëdhenj dhe afatgjatë për të ardhmen.

Luis Ndreka është një djalë shumë i mirë, një nga djemtë e Arben Ndrekës, themeluesit të kompanisë “Lufra Foods”. I angazhuar që në moshë fare të re në punët e kompanisë, sot Luisi është një nga drejtuesit kryesorë të saj, duke dëshmuar kështu jo vetëm rrugën e duhur të ndjekur, por edhe gatishmërinë e brezit të dytë për të marrë stafetën e biznesit familjar.

Para disa ditësh, ai kishte bërë një shënim domethënës lidhur me një veprim konkret të “Lufra Foods”, e cila kishte refuzuar të merrte qumështin e disa fermerëve, pasi analizat kishin treguar prani të Aflatoksinës. Pyetja që ngrinte Luisi ishte po aq e thjeshtë sa edhe shqetësuese: përse një veprim i tillë, në mbrojtje të drejtpërdrejtë të konsumatorit, nuk gjeti gatishmëri për t’u shpërndarë nga shumica e mediave, ndërkohë që kur bëhet fjalë për shpifje apo akuza pa bazë, të gjithë vrapojnë për t’i shumëfishuar ato?

Është e nevojshme të ndalemi pak këtu. Është e vërtetë që tregu shqiptar i mallrave të konsumit të përditshëm mbetet problematik dhe shpesh i shoqëruar me manovra të ndryshme mashtruese ndaj konsumatorit. Po aq e vërtetë është edhe se kredibiliteti i institucioneve që kanë për detyrë mbrojtjen e konsumatorit nuk është në nivelin e dëshiruar. Si rrjedhojë, në opinionin publik është krijuar perceptimi se tregu shqiptar është një “xhungël” e vërtetë, ku mbizotëron pasiguria.

Ky ankth kolektiv shprehet më së miri në pyetjen që çdo konsumator ia bën vetes pothuajse çdo ditë: çfarë po hamë?

Por, sikurse e kam theksuar edhe herë të tjera, pasiguria dhe dyshimi nuk duhet të adresohen në mënyrë të verbër, e aq më pak ndaj kompanive të mëdha, të cilat operojnë prej dy apo tre dekadash në treg, me aktivitete të specializuara dhe me një reputacion të ndërtuar me mund e djersë. Reputacion ky që konkretizohet në besnikërinë e vazhdueshme të konsumatorëve ndaj produkteve të tyre.

Pikërisht për këtë arsye, reputacioni është pasuria e vërtetë e një kompanie, dhe asnjë kompani serioze nuk do ta vinte atë në rrezik për asnjë çmim. Kthimi mbrapsht i sasive të qumështit te fermerët për shkak të pranisë së Aflatoksinës është një shembull i qartë që tregon se një kompani me reputacion funksionon si barriera e parë mbrojtëse për konsumatorin. Njëkohësisht, ajo shërben si disiplinuesi kryesor i partnerëve të zinxhirit të furnizimit, duke imponuar standarde reale të cilësisë së lëndës së parë.

Nga ana tjetër, ky veprim nxjerr në pah edhe një paradoks të madh: atë të të ashtuquajturit “qumësht fshati” apo qumështit spontan. Nëse qumështi i fermave të strukturuara ka gjasa të rezultojë me Aflatoksinë dhe për këtë arsye refuzohet, përse supozohet se i njëjti rrezik nuk ekziston për qumështin që shitet në bidona, në rrugë apo derë më derë? Çfarë mekanizmi kontrolli e garanton atë produkt?

Këtu rikthehemi edhe njëherë te roli thelbësor seleksionues dhe garantues që luajnë kompanitë e mëdha në treg. Mjafton të sjellim ndër mend mënyrën se si funksionon tregu i eksportit të frutave dhe perimeve drejt Bashkimit Europian: kompanitë grumbulluese nuk mund të pranojnë produkte me cilësi të diskutueshme, sepse ato u kthehen mbrapsht në derë nga blerësi final.

E njëjta logjikë vlen edhe për tregun vendas. Pa kompani të forta, me standarde të qarta dhe me përgjegjësi reale, konsumatori mbetet i pambrojtur. Dhe pikërisht për këtë arsye, veprime si ai i “Lufra Foods” jo vetëm që duhen bërë, por duhen edhe bërë publikë si shembuj pozitivë, jo si lajme të bezdisshme për t’u anashkaluar.

Intervali kohor 1997–2008 më gjeti duke punuar si gazetar në disa gazeta të pavarura të kohës, të cilat ishin themeluar ose financoheshin nga biznesmenë. Një nga temat me të cilat nuk “ngopesha” kurrë së trajtuari ishte puna e zezë, e cila në atë periudhë kishte arritur kulmin e saj.

Të etur për fitime të mëdha, mospagimi i sigurimeve shoqërore për punonjësit ishte një nga format më kriminale të rritjes së fitimit. Në atë kohë pata një bashkëpunim të ngushtë me Ilia Telon, një ekspert i mirëfilltë i çështjeve sociale. Duke i rrahur vazhdimisht këto tema, sidomos bombën sociale që po përgatitej në ato vite dhe që sot ka shpërthyer në trajtën e pensioneve të ulëta, edhe mua më pushtoi alarmi për një perspektivë jo të mirë në këtë drejtim.

E dija mirë që shumë pronarë mediash nuk u paguanin gazetarëve sigurimet shoqërore. Edhe për veten i njihja disa “gropa” në marrëdhënien me sigurimet, ndaj ishte dhe mbetet e qartë se edhe unë, kur të vijë koha, do të kem probleme në këtë aspekt. Do ta verifikoj edhe vetë, në formën e kostos që do të paguaj në të ardhmen, tradhtinë që sistemi i medias shqiptare u ka bërë punonjësve të saj.

Por, për të reduktuar sadopak këto pasoja, kam ndërmarrë një hap të rëndësishëm. Një hap që ua sugjeroj të gjithë gazetarëve që punojnë sot në median shqiptare dhe atyre që do të punojnë nesër. Kam hapur një llogari në një institut pensioni privat, në Sigal, me objektivin për të arkëtuar aty 200 mijë lekë në vit.

Sigurisht, ky është një hap i vonuar nga ana ime, pasi duhej ta kisha ndërmarrë shumë më herët. Por gazetarët më të rinj duhet t’i thonë vetes çdo ditë: është koha të mendojmë për pensionin.

Ndarja e një shume mujore për një pension privat nuk është luks. Është akt mbijetese. Është disiplinim i detyruar në një shoqëri që i ka relativizuar shpenzimet e kota, por ka normalizuar varfërinë në pleqëri.

Kur kryetarin e një Shoqate Veteranësh e ftuan një herë përpara një auditori të rinjsh dhe e pyetën se çfarë do të bënte ndryshe sikur të ishte sërish i ri, ai u përgjigj:

“Sikur të isha edhe një herë i ri, do të mendoja më shumë për pleqërinë.”

Mesazhi është i qartë. Çdo moshë ka dëshirat e veta, sfidat e veta, kostot e veta dhe faturat e veta. Ndarja e një shume të caktuar mujore për një pension privat është, ndër të tjera, edhe një akt disiplinimi financiar, duke shmangur shpenzimet që nuk janë prioritare.

Çdo fazë e jetës duhet jetuar me dinjitet. Dhe nuk mund të ketë dinjitet atëherë kur, në një moshë kur ke kohë me bollëk, nuk ke mundësi, sepse ke jetuar duke mos menduar se vjen një ditë dhe… plakesh.

Pas rënies së regjimit komunist, Shqipëria u fut në një udhëtim transformues, ku sipërmarrja private lindi si motori kryesor i zhvillimit ekonomik. Në tre dekadat e fundit, peizazhi i biznesit është rishkruar në mënyrë dramatike, nga tregjet e vogla dhe informale në sipërmarrje moderne dhe të suksesshme. Ky kalim jo vetëm që ka ndryshuar ekonominë, por ka krijuar edhe një shtresë të re inovatorësh dhe liderësh që guxuan të ndërtonin nga e para. Cilat ishin saktësisht idetë dhe sektorët që jo vetëm mbijetuan, por edhe u bënë shembuj frymëzues të suksesit? Si arritën disa sipërmarrje të kapnin momentin, duke shfrytëzuar nevojat e një shoqërie në ndryshim dhe duke thyer barrierat tradicionale? Në këtë shkrim, ne do të zbulojmë 10 ide të ndritura te biznesit, dhjetë ide me ndikim në Shqipëri gjatë 30 viteve të fundit. Këto nuk janë thjesht kompani, por histori vizioni, kreativiteti, mirëmenaxhimi.

​1. Revolucioni i Telekomunikacionit dhe Dixhitalizimit

​Rrugëtimi i biznesit modern shqiptar nisi me nevojën për t’u lidhur me botën.

​AMC (Albanian Mobile Communications): Si kompania e parë celulare në vend, ajo shënoi fillimin e epokës së komunikimit modern. Edhe pse nisi me kapital publik, privatizimi i saj  tregoi potencialin e jashtëzakonshëm të tregut shqiptar për teknologjinë e lartë.

Digitalb: Kjo ide revolucionarizoi mënyrën se si shqiptarët konsumojnë median. Duke krijuar platformën e parë dixhitale, Digitalb jo vetëm që ofroi cilësi transmetimi, por nxiti krijimin e një industrie të tërë të prodhimit të përmbajtjes televizive shqiptare.

Baboon: Duke reflektuar epokën e re të internetit, Baboon solli idenë inteligjente të “food delivery” përmes një aplikacioni. Ishte i pari që edukoi tregun me shitjet online për restorantet, duke u bërë pionier i e-commerce në shërbimet e përditshme.

​2. Pavarësia financiare dhe energjia e gjelbër

​Besimi te kapitali vendas dhe burimet e ripërtëritshme janë dy shtylla që i dhanë maturi ekonomisë sonë.

Banka Credins: Në një treg të dominuar nga gjigantë të huaj, krijimi i një banke me kapital tërësisht vendas ishte një akt guximi. Credins dëshmoi se ekspertiza shqiptare mund të ndërtonte institucione financiare solide, duke u kthyer në një nga bankat kryesore në vend.

Hidrocentrali i Ashtës: Ky projekt shënoi epokën e parë të hidrocentraleve private në Shqipëri. Duke thyer monopolin shtetëror, Ashta hapi rrugën për qindra investime të tjera private që sot garantojnë një pjesë të madhe të prodhimit të energjisë në vend.

Parku Fotovoltaik në Seman: Një bashkim vizionar i 6 biznesmenëve shqiptarë, ky park ishte ideja pararojë për energjinë diellore. Ai shërbeu si provë se energjia e gjelbër është e ardhmja dhe nxiti një valë të re projektesh fotovoltaike që po lulëzojnë aktualisht.

​3. Modeli i ri i konsumit dhe Turizmi elitar

​Ndryshimi i stilit të jetesës solli nevojën për qendra tregtare dhe hotele të standardeve ndërkombëtare.

QTU (Qendra Tregtare Univers): Hapja e QTU-së ishte një moment historik. Ishte qendra e parë që ofroi konceptin “gjithçka në një vend”, duke transformuar zakonet e blerjes dhe duke i hapur rrugë dhjetëra qendrave të tjera të kësaj natyre.

Hotel Melia: Ky investim në turizmin bregdetar vendosi një standard të ri luksi. Duke ndërtuar një strukturë me standarde elitare që tejkaloi çdo pritshmëri, Melia provoi se Shqipëria është gati për turizmin premium, duke shërbyer si model për investitorët e tjerë.

​4. Kthimi te toka dhe turizmi i specializuar

​Inovacioni i fundit vjen nga gërshetimi i traditës me shërbimet moderne.

Mrizi i Zanave: Një ide brilante që revolucionarizoi agroturizmin. Si pionier i konceptit “nga ferma në tryezë”, ky biznes u bë modeli dhe katalizatori i qindra investimeve të tjera rurale në Shqipëri. Ai dëshmoi se produkti lokal, i paketuar me vizion dhe cilësi, mund të kthehet në një magnet turistik global.

Brianza Dent: Kjo klinikë modeloi e para shërbimin e saj drejt turizmit dentar. Duke kombinuar profesionalizmin me çmimet konkurruese, ajo hapi një rrugë të re eksporti për shërbimet mjekësore shqiptare, duke tërhequr mijëra pacientë të huaj çdo vit.

​Këto 10 ide biznesi tregojnë se suksesi në Shqipëri nuk ka qenë produkt i rastësisë, por i vizionit për të parë mundësi aty ku të tjerët shihnin vështirësi. Nga teknologjia dhe energjia, te tregtia dhe agroturizmi, këta sipërmarrës kanë shërbyer si katalizatorë të zhvillimit, duke treguar se ideja e duhur mund të ndryshojë faqen e një sektori apo ekonomie të tërë.

Presidenti Bajram Begaj zhvilloi një vizitë në kompaninë Lajthiza. Fillimisht, kjo vizitë mund të jetë konceptuar si një nga ato aktivitetet e zakonshme që projekton dhe organizon stafi presidencial. Por ballafaqimi i Presidentit me realitetin e Lajthizës e impresionoi aq shumë, sa ai u shpreh se “ajo që po shoh është e paimagjinueshme për nga përmasa e investimit; kjo është pasuri e vërtetë kombëtare”.

Dhe vështirë se mund të ndodhte ndryshe. Lajthiza është tashmë një realitet që lë pa mend këdo që ka pasur rastin ta vizitojë nga afër. Një kronikë televizive apo edhe një emision i dedikuar mund të krijojë një ide të përgjithshme, por nuk arrin të përcjellë emocionin dhe impresionin që shoqëron çdo vizitor kur përballet drejtpërdrejt me atë që është ndërtuar aty.

Imagjino: në majë të malit, atje ku kalon rruga e vjetër për në Kukës, ku dikur udhëtari ndjente një lloj lehtësimi sepse “gjysma e të keqes” kishte kaluar, Hajri Elezaj pa një mundësi. Dhe duke investuar vit pas viti, me këmbëngulje dhe vizion, ai ndërtoi atë që shumica as nuk do ta imagjinonin dot.

Sot, Lajthiza nuk është thjesht një fabrikë uji dhe pijesh freskuese që shpërndan produktet e saj nga maja e malit në çdo cep të Shqipërisë dhe në shumë vende të botës. Nuk është vetëm historia e suksesit e një sipërmarrësi, as thjesht një certifikim i vizionit të Hajri Elezajt. Lajthiza është shumë më tepër se kaq.

Ajo është, siç e cilësoi edhe Presidenti Begaj, një pasuri e vërtetë kombëtare. Është dëshmi konkrete e asaj se çfarë do të thotë të përdorësh burimet natyrore me përgjegjësi dhe në dobi të të gjithëve. Sepse me aktivitetin e kompanisë Lajthiza kanë lidhur fatin e tyre, drejtpërdrejt apo tërthorazi, mbi një mijë familje.

Dhe kur kujton se shumica prej tyre janë nga zona që shumëkush i konsideron të vështira edhe për t’u vizituar një herë, e jo më për të jetuar e për të ndërtuar të ardhmen, atëherë përmasa e Lajthizës si pasuri kombëtare bëhet edhe më e qartë. Edhe më e plotë.

Lajthiza nuk është thjesht një investim i madh; ajo është një model. Një provë se zhvillimi nuk vjen domosdoshmërisht nga qendrat urbane, por mund të nisë edhe nga maja e një mali, nëse ka vizion, këmbëngulje dhe besim se Shqipëria ka pasuri reale për të ndërtuar të ardhmen e saj.

Korporata Atlas, me një ceremoni elegante në Tiranë, ka mbyllur një vit të suksesshëm ku morën pjesë partnerë, përfaqësues të grupeve më të mëdha të biznesit në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut, punonjës, gazetarë, etj. Presidenti i Korporatës Atlas, Dervish Domi, mikpritësi i këtij eventi, ka falënderuar parnerët, shqiptarë dhe ndërkombëtarë, nga Italia në Turqi, si dhe bashkëpunëtorët dhe punonjësit për sukseset e përbashkëta në vitin 2025.

“Mirënjohje të gjithë bashkëpunëtorëve tanë, brenda dhe jashtë vendit, pjesëmarrës në këtë rrugë që shtruam së bashku drejt suksesit. Punë tona të mira do të vijojnë” tha ndër të tjera Z. Domi.

Një prezantim i detajuar i punës së kompanive, Atlas Mills, Ola Foods, Besniku Shpk, Atlas Development dhe Atlas Energy, është bërë nga Z. Aurel Domi, zv/Presidenti i Korporatës Atlas dhe njëherazi drejtuesi i marrëdhënieve ndërkombëtare dhe eksporteve. “Ky ka qenë viti i punës dhe investimeve të mëdha. Kemi rritur kapacitetet e prodhimit, për të përballuar kërkesën në rritje dhe për të hyrë në tregje të reja. Kemi zgjeruar pikat e distribucionit tonë, duke e çuar produktin më pranë klientëve tanë. Kemi investuar tek ekipet tona, sepse e dimë se teknologjia modernizohet,  por janë njerëzit që e bëjnë atë të funksionojë.” tha z. Aurel Domi në fjalën e tij.

Ai shtoi se në 2026:

• Do të vazhdojmë të rrisim kapacitetet e Atlas Mills.

• Do të zgjerojmë eksportet dhe bashkëpunimet ndërkombëtare.

• gjithshtu, vazhdojmë të forcojmë pozicionin e OLA-s në miell & pasta. 

•  Do të rrisim prezencën e Besnikut në treg.

• Do të zgjerojmë investimet në energji të gjelbër.

•  Dhe po punojmë për realizimin e Atlas Tower, një projekt që së shpejti do të zbukurojë Tiranën.

Sukseset e Korporatës Atlas gjatë vitit 2025 në Shqipëri dhe rajon, u kremtuan me një video përmbledhëse që tregonte qartë punën e palodhur.

Në vijim, me një ceremoni të posacme, u vlerësuan 8 punonjës të kompanive të Korporatës Atlas, për kontributin dhe punën e çmuar ndër vite. Ky vlerësim u është dhënë nga Presidenti i Atlas Corporation, Z. Dervish Domi. Vlerësimi i punonjësve, është një traditë e hershme në Atlas, tashmë e pasuruar edhe me Titullin Atlas.

Këngëtarja e njohur e muzikës shqiptare Juliana Pasha, i dha hijeshi kësaj feste të Korporatës Atlas, duke sjellë ritme nga të gjitha trevat shqiptare. 

KID Alb është shembulli i një kompanie prodhuese që nuk njeh kompromis me cilësinë dhe nuk nguron të investojë në të ardhmen. E pozicionuar si lider absolut në tregun e tullave dhe prodhimeve të qeramikës në Shqipëri, KID Alb përfaqëson një histori suksesi që ndërtohet mbi menaxhim efikas, teknologji moderne dhe angazhim të pandërprerë për përmirësim.

Me një qarkullim vjetor pa TVSH prej rreth 13 milionë euro gjatë vitit 2024, kompania shënoi një normë fitimi para tatimit prej 30%, duke dëshmuar për një performancë të shkëlqyer financiare. E veçanta është se kjo rritje nuk ka ardhur thjesht nga zgjerimi i tregut, por nga investime të vazhdueshme – mbi 750 mijë euro të reja vetëm gjatë vitit që lamë pas – të cilat kanë rritur kapacitetin dhe standardin e prodhimit.

KID Alb mban sot rreth 70% të tregut të përgjithshëm vendas në sektorin e tullave, një dominim i qartë që tregon jo vetëm për përmasat e aktivitetit të saj, por edhe për besimin që tregu ka ndërtuar ndaj saj. Të gjitha kompanitë e tjera të këtij sektori ndajnë pjesën e mbetur të tregut.

Raporti 70:30 mes shitjeve në tregun vendas dhe atij të jashtëm është tregues i një pozicioni të konsoliduar brenda vendit dhe një pranie gjithnjë e më të qëndrueshme në eksport, ndërkohë që “kali i betejës” së kompanisë mbetet cilësia superiore e produkteve. Aq shumë është identifikuar cilësia me emrin e kompanisë, sa në zhargonin e përditshëm produkti i saj është bërë sinonim me vendndodhjen – “tulla e Maminasit” – një etiketë spontane që flet shumë më tepër se çdo reklamë.

Një tjetër tregues i maturisë dhe qëndrueshmërisë së kompanisë është edhe shlyerja brenda afatit e një kredie të konsiderueshme bankare, marrë për themelimin e aktivitetit. Ky është një mesazh i qartë për investitorët dhe sektorin bankar: KID-ALB është një emër i besueshëm dhe afatgjatë në industrinë shqiptare.

Kompania numëron rreth 110 punonjës dhe përveç kontributit të rëndësishëm në punësim, ajo përfaqëson një model të suksesshëm të industrisë që bashkëjeton në harmoni me mjedisin. Pavarësisht se është një objekt industrial, KID Alb nuk ka asnjë ndikim negativ në zonën ku është ndërtuar, falë investimeve të posaçme në standarde mjedisore dhe teknologji të pastra.

Përballë disa akuzave të pabazuara për ndotje mjedisore nga disa grupe që pretendojnë të jenë ambientalistë, drejtuesi i KiD-Alb, z. Asllan Baraj, ka reaguar në mënyrë shembullore duke ngritur ngjitur me fabrikën një agro-fermë model. Në një sipërfaqe prej mbi 1000 metrash katrorë serë dhe disa dynymë tokë të hapur, kultivohen një sërë produktesh bujqësore 100% bio. Agroferma përfshin gjithashtu edhe sektorin e blegtorisë me mbarështim të deleve, dhive dhe lopëve. Ky investim i mirëfilltë është dëshmi e qartë se veprimtaria industriale e KiD-Alb nuk ndikon në mjedisin përreth, duke e kthyer kështu kompaninë në një shembull unik të bashkëjetesës së industrisë me natyrën.

Tregues i vizionit largpamës të krijuesit të saj, z. Asllan Baraj, është edhe zgjerimi i aktivitetit përtej tullës masive, me ndërtimin e një fabrike të re për prodhimin e tullave dekorative. Ky investim, i ngritur paralelisht me një fabrikë që tashmë funksionon shumë mirë, e forcon dukshëm perspektivën afatgjatë të kompanisë. Ai e çon KID Alb në nivelin e një kombinati të mirëfilltë qeramike, në përputhje me trendet moderne të ndërtimit, dhe njëkohësisht do të ketë ndikim pozitiv në ekonominë shqiptare përmes zëvendësimit të importeve të padobishme në këtë segment.

Historia e Mark Babanit është si rrëfimi i një maratone: nis me hapa të vështirë, por me këmbëngulje dhe vizion përfundon me një fitore të madhe. Nga një i ri që u largua me një anije të mbushur me shpresa drejt Italisë, ai arriti të ndërtojë një nga kompanitë më të mëdha shqiptare në sektorin e përpunimit të peshkut – “Mare Adriatik”.

Nga emigrimi në Itali, te hapat e parë të ëndrrës

Në fillim të viteve ’90, Marku u ngjit në bordin e një anijeje të vogël me rreth 20 bashkëatdhetarë. Ishte një udhëtim i mbushur me pasiguri, por që për të do të bëhej fillimi i një udhe të re. Në Sicili, punoi njëkohësisht në përpunim peshku dhe në një restorant, duke larë enë.

Një episod i asaj kohe e përshkruan më së miri shpirtin e tij sipërmarrës. Kur pyeti sa mund të kushtonte punishtja ku punonte, shumë njerëz u habitën: si mund të mendonte për blerje një emigrant nga një vend i varfër? Por në fakt, ishte një shenjë e parë e horizontit të tij më të gjerë – ai nuk shihte vetëm rrogën mujore, por të ardhmen që mund të ndërtohej.

Ngritja e “Mare Adriatik” – nga një shkëndijë në një dritë të fortë

Pas një periudhe të vështirë, përfshirë edhe ngjarjet e vitit 1997, Marku u rikthye përfundimisht në Shqipëri. Me vendim të qartë: të ndërtonte një kompani përpunimi peshku në vendlindjen e tij, Vaun e Dejës. Ky vendim ishte një kombinim i rrënjëve personale dhe i bindjes se gratë zadrimore, të njohura për punëtorinë e tyre, do ta ndihmonin të ngrinte një biznes solid.

Sot, “Mare Adriatik” është bërë si një anije e madhe që lundron në tregun shqiptar. Nga një start i vogël, kompania sot ka rreth 600 punonjës dhe realizon mbi 10 milionë euro xhiro në vit. Ajo renditet ndër eksportuesit më të mëdhenj të vendit, duke qenë një pikë reference në sektorin e përpunimit të peshkut. Dhe ka preferuar të ndjekë dy rrugë: njëra që bazohet vetëm në material në punën për përpunimin dhe tjetra, e cila konsiston në porosinë vetëm mbi bazë produkti përfundimtar, ndërkohë që kompania është përgjegjëse për të gjitha proceset që nga sigurimi i lëndës së parë, përpunimi dhe dërgimi si produkt i gatshëm tek porositesi. Aktualisht raportet jane 60;40, por kjo nuk do te thote se nuk mund të ketë ndryshim te ketyre raporteve në të ardhmen.

Sfida e tregut, lundrim në ujëra të trazuara

Sektori i përpunimit të peshkut nuk është një det i qetë. Përkundrazi, është një treg i lidhur fort me kontrata eksporti, i ndikuar drejtpërdrejt nga kursi i këmbimit. Një luhatje e vogël në valutë mund të përkthehet në humbje të mëdha për kompanitë. Por në rastin e “Mare Adriatik”, këto sfida janë përballuar me mençuri.

Ashtu si një kapiten që di të manovrojë anijen e tij edhe kur dallgët rriten, Babani ka ditur të reflektojë ndryshimet e kursit në çmimin përfundimtar të produktit, duke mbajtur stabilitet në biznes. Kjo është një nga arsyet pse kompania shënoi një normë rentabiliteti 12% në vitin 2024, një tregues i qartë se nuk mjafton vetëm të ngresh një ndërmarrje, duhet edhe ta mbash në kurs të drejtë.

Specializimi – çelësi i suksesit

Ndryshe nga kompani të tjera që shpërndahen në shumë fusha, Babani zgjodhi një strategji të qartë: të fokusohej kryesisht tek acugja (sardelja). Si një mjeshtër që zgjedh një instrument dhe e luan në perfeksion, ai specializoi kompaninë në këtë segment dhe arriti të bëhej lider.

Më shumë se një biznes

Përtej peshkut, aktiviteti i tij shtrihet edhe në mbarështimin e derrave dhe përpunimin e produkteve të mishit. Ndërkohë, jeta e tij përfshin edhe një kapitull politik, ku ai u zgjodh Kryetar i Bashkisë së Vaut të Dejës. Vetë Babani thotë se tre ishin momentet vendimtare të jetës: emigrimi në Itali, kthimi për të ngritur kompaninë, dhe hyrja në politikë.

Një histori frymëzuese

Rruga e Mark Babanit është si historia e një farë të vogël që mbillet në tokë të vështirë, por me kujdes, punë e besim, rritet dhe kthehet në një pemë të madhe. Nga një emigrant i thjeshtë, ai u bë një nga sipërmarrësit më të rëndësishëm shqiptarë, duke provuar se vizioni dhe vendosmëria mund të transformojnë jo vetëm jetën e një individi, por edhe të një komuniteti të tërë.